Sevgi̇ dolu gül bahçesi̇

Sevgi̇ dolu gül bahçesi̇

MANEVİ SAFLIK VATANDAŞ MAARİFÇİLİĞİ FONDU Eski və Ortaçağ Azerbaycan Türkçesində ilmi-medeni maarifçilik BİRİNCİ BÖLÜM SEVGİ DOLU GÜL BAHÇESİ DERLEYEN:AHMED EFENDİ Mingəçevir şehri TASAVVUF NEDİR? SORU-CEVAB Sual: Tasavvuf nedir? CEVAP Tasavvuf, kalbi saf yapmak, kötü huylardan temizlemek ve iyi huylarla doldurmak demektir. Tasavvuf hâl işi olduğu için, yaşayan bilir, tarif ile anlaşılmaz. Tasavvuf ilmi, kalb ile yapılması ve sakınılması gereken şeyleri ve kalbin, ruhun temizlenmesi yollarını öğretir. Buna (Ahlak ilmi) de denir. Tasavvuf ehli, kendi derecesine göre, tasavvufu tarif etmiştir. Birkaçı şöyle: Tasavvuf, dinin emirlerine uyup, yasaklarından kaçarak kalbi kötü huylardan temizleyip, iyi huylarla doldurmak demektir. Tasavvuf, sünnet-i seniyyeye yapışmak ve bid'atlerden kaçmaktır. Tasavvuf, nefsin iman ve itaat etmesi, bütün ibadetlerin ve bütün hayırlı işlerin hakiki ve kusursuz olmasıdır. Allahü teâlânın lütuf ve ihsanı ile daha yükseklere çıkanlar da olur. Tasavvuf, fâni olan her şeyden yüz çevirip, baki olana bağlanmaktır. Tasavvuf, İslam ahlakı ile süslenmektir. Tasavvuf, ölmeden önce ölmektir. Tasavvuf, baştan başa edeptir, tamamen edepten ibarettir. Tasavvuf, kadere rızadır. Tasavvuf, Hak teâlâya inkıyaddır, kayıtsız şartsız teslimiyettir. Tasavvuf, emeli bırakıp amele devam etmektir. Tasavvuf, kalbi kötü huylardan temizlemek ve iyi huylarla doldurmaktır. Tasavvuf, namaz, oruç ve geceleri ibadet etmek demek değildir. Bunları yapmak her insanın kulluk vazifesidir. Tasavvuf, insanları incitmemektir. Bunu yapan, vasıl olmuş, yani maksada kavuşmuştur. Tasavvuf, insanı, ibadetlerde gereken ihlasa ve insanlara karşı gereken güzel ahlaka kavuşturan yoldur. İnsana bu yolu mürşid-i kâmil öğretir. Tasavvuf, her sözünde, her işinde, dine yapışmaktır. Tasavvuf, ızdırap çekmektir. Sükun ve rahatlıkta, tasavvuf olmaz. Yani, aşıkın maşuku aramaya çalışması, maşuktan başkası ile rahat etmemesi gerekir. Tasavvuf, Resulullahın mübarek kalbinden çıkıp, evliyanın kalblerine gelen bilgilerdir. Tasavvuf, kendi nefsinin ayıplarını, kusurlarını anlamaktır ve dine uymakta kolaylık ve lezzet hasıl olmaktır ve gizli olan şirkten, küfürden kurtulmaktır. Tasavvuf, herkese merhametli olmak ve ruhsat olan ameli terk etmektir. Tasavvuf, Allahü teâlâyı, görür gibi ibadet etmektir. Hadis-i şerifde buyuruldu ki: (Allahü teâlâyı görür gibi ibadet et! Sen Onu görmüyorsan da, O seni görüyor.) [Buhari] Allahü teâlânın gördüğüne inanan, Onun beğenmediği bir şeyi yapabilir mi? Yanındaki iki meleğin, günah ve sevapları tespit etmekle görevli olduğunu yakînen bilen kimse, kötü işler yapabilir mi? Tasavvufun yediyüzden fazla tarifi yapılmıştır. Hepsinin özü ehemmi, mühimme tercihtir. Yani çok önemli işi, önemli işten önce yapmaktır. Ağlayan bir kimse görsek, hangi üzücü şeyin bu kimseyi ağlattığını bilemeyiz. Eğer ayağına diken battığı için ağlıyorsa, diken bize batmadığı için, ona verdiği ızdırabı anlayamayız. Bir delinin, ne için güldüğünü bilemeyiz. (Şunun için gülüyorum) dese bile, o hadise deliye tesir ettiği gibi bize tesir etmez. Aşığın hâli bir başkadır. Tasavvuf da böyle bir hâl işi olduğu için biz bilemeyiz. Tasavvufta makamlar Tasavvuf erbabından Mevlana Abdurrahman Cami hazretleri buyuruyor ki: Tasavvufta, makamların sonuna varan mutasavvıflar iki çeşittir: Birincisi, Peygamber efendimiz aleyhisselamın izinden giderek, kemale erdikten sonra, insanları irşad için halk derecesine indirilmiş irşad ehli olanlardır. İkincisi, yükseldikleri derecelerde bırakılıp insanların yetişmesi ile vazifeli olmayanlardır. Bunlara evliya denir. Tasavvuf yolunda yürüyenler de iki kısımdır: Birincisi, Allahü teâlâdan başka her şeyi unutup, yalnız Onu ister. [Yunus Emre’nin, "Bana seni gerek seni" demesi böyledir.] İkincisi de Cenneti isteyen taliblerdir. İmam-ı Rabbani hazretleri buyurdu ki: (Tasavvuf ehlindeki haller ve marifetler, muhabbetin fazla olmasından hasıl oluyor. Allahü teâlânın sevgisi, bu büyükleri o kadar kaplıyor ki, başka şeylerin ismi ve cismi hatırlarına gelmiyor. Başka bir şey görmüyorlar. İster istemez, sevgi sarhoşluğu ile, üzerlerini bu halin kaplaması ile, başka şeyleri yok biliyorlar. Allahü teâlâdan başka bir şey görmüyorlar. [Hallac-ı Mansur’un "Enel-hak" demesi gibi.] Bu hallerin ve marifetlerin ötesinde başka kemaller ve üstünlükler vardır ki, o, kemalatın yanında bu haller ve marifetler, okyanus yanında bir damla gibidir.) Tasavvuf, Yahudi veya Yunan filozoflarının uydurması değildir. Tasavvuf bilgilerinin hepsi Resulullah efendimizden gelmektedir. Bunların isimleri sonradan konulmuştur. Resulullahın, Peygamber olduğu bildirilmeden önce, kalble zikrettiği muteber eserlerde yazılıdır. Zikir ve nefs muhasebesi, Resulullah ve Eshab-ı kiram zamanında da vardı. Hicri 2. asır sonlarında, Ehl-i sünnetten, kalblerini gafletten koruyanların ve nefslerini Allah’a itaate kavuşturanların bu hallerine Tasavvuf ve kendilerine Sofi ismi verildi. Kendine ilk defa sofi denilen zat, Ebu Haşim Sofidir. Tasavvuf, İslam ahlakı ile ahlaklanmak için gereken bilgileri öğreten bir ilimdir. Tıp ilmi, beden sağlığına ait bilgileri öğrettiği gibi, tasavvuf da kalbin, ruhun, kötü huylardan kurtulmasını öğretir, kalb hastalıklarının alametleri olan kötü işlerden uzaklaştırır, Allah rızası için güzel iş ve ibadet yapmayı sağlar. Zaten dinimiz, önce ilim öğrenmeyi, sonra buna uygun iş ve ibadetin Allah rızası için yapılmasını emreder. Kısaca din, ilim, amel ve ihlastan ibarettir. İmam-ı Malik hazretleri buyurdu ki: Fıkhı öğrenmeden tasavvuf ile uğraşan dinden çıkar, zındık olur. Fıkhı öğrenip tasavvuftan haberi olmayan bid'at ehli, sapık olur. Her ikisini edinen hakikate kavuşur. (Merec-ül bahreyn) Kalbin, kötü huylardan temizlenmesi için, Allah için olmayan her şeyin sevgisini kalbden çıkarmak gerekir. Bu yolda ilerlemek Peygamberlerin ahlakındandır. Kötü sıfatlar, cahillik, öfke, riya, kin, haset, kibir, ucup cimrilik, mal ve makam sevgisi, övülmeyi sevmek, ayıplamaktan korkmak, suizan, övünmek gibi şeylerdir. Güzel huylar, ilim, tefekkür, rıza, hayâ, tevazu, merhamet, mürüvvet, cömertlik gibi güzel işlerdir. Kötü sıfatlardan kurtulmak ve güzel huylarla süslenmekle kalb temizlenmiş olur. Huzura kavuşmak için Dünya ve ahiret iyiliklerine, rahat ve huzura kavuşmak için birinci olarak doğru bir iman sahibi olmak gerekir. Doğru bir imana kavuşmak için, Ehl-i sünnet itikadını öğrenmek ve inanmak gerekir. İkincisi, insanların saadeti için gereken şey, dinin emir ve yasaklarını öğrenmektir. Dinimizde bildirilen helali, haramı ve diğer hususları öğrenmek ve buna uygun hareket etmektir. Üçüncüsü, kalbin kötülüklerden temizlenmesi ve nefsin terbiye edilmesidir. Nefs hep kötülük yapmak ister. Onun bu isteklerinden kurtulmak ve Allah sevgisini kalbe yerleştirmek için, tasavvuf âlimlerinin eserlerini okuyup amel etmek gerekir. Bir kimse doğru imana kavuşur, dinin emirlerini seve seve yerine getirirse enbiyaya, evliyaya ve melaikeye benzer ve onlara yaklaşır. Aynı cinsten olan şeyler, birbirini çektiği gibi onlar tarafından yanlarına çekilir. Çok büyük bir mıknatısın bir iğneyi çekmesi gibi onu yüksekliklere çekip Cennete kavuşmasına sebep olurlar. Manen yükselmek dünya ve ahiret saadetine kavuşmak bir uçağın uçmasına benzetilirse, iman ile ibadet, bunun gövdesi ve motorları gibidir. Tasavvuf yolunda ilerlemek de, bunun enerji maddesi, yani benzinidir. Tasavvufun iki gayesi vardır: Birincisi, imanın yerleşmesi ve şüphe getiren tesirlerle sarsılmaması içindir. Akıl ile, delil ve ispat ile kuvvetlendirilen iman böyle sağlam olmaz. Allahü teâlâ buyurdu ki: (Kalblere imanın yerleşmesi ancak ve yalnız zikir ile olur.) [Rad 28] Zikir, her işte, her harekette Allahü teâlâyı hatırlamak, Onun rızasına uygun iş yapmak demektir. İkinci gayesi, ibadetlerde kolaylık, lezzet hasıl olması için, nefsten doğan sıkıntıların giderilmesidir. İbadetleri kolaylıkla, seve seve yapmak ve günah olan işlerden de nefret edip uzaklaşmak, ancak tasavvuf ilmini öğrenip, bu yolda ilerlemek ile mümkündür. Evliyalığa kavuşturan yol tasavvuftur. İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki: İslam dininin bir sureti, bir de hakikati, özü vardır. Sureti, önce iman etmek, sonra, Allahü teâlânın emirlerine ve yasaklarına uymaktır. İslam dininin suretine kavuşanların nefsi emmareleri inkârda ve isyan etmektedir. Bunların imanı, imanın suretidir. Kıldıkları namaz, namazın suretidir. Oruç ve başka ibadetleri de böyledir. Çünkü, nefs-i emmare, insan varlığının temelidir. Herkes (Ben) deyince, nefsini göstermektedir. İşte, bunların nefsleri iman etmemiş, inanmamıştır. Böyle kimselerin imanları ve ibadetleri hakiki, doğru olabilir mi? Allahü teâlâ, çok merhametli olduğu için, yalnız surete kavuşmayı kabul buyurmuştur. Bunları, razı olduğu Cennetine sokacağını müjdelemiştir. Yalnız kalbin inanmasını kabul buyurması, nefsin inanmasını da şart koşmaması, Onun büyük ihsanıdır. Evet, Cennet nimetlerinin de, hem suretleri, hem hakikatleri vardır. İslam dininin suretine kavuşanlar, Cennetin suretinden pay alacaklardır. Dünyada, İslam dininin hakikatine kavuşanlar, Cennetin hakikatine kavuşacaklardır. Surete kavuşmuş olanlarla hakikate kavuşmuş olanlar, Cennetin aynı bir meyvesini yiyecek. Fakat, herbiri başka tat alacaktır. Resulullah efendimizin mübarek zevceleri Cennette, Resulullahın yanında olacak, fakat duydukları lezzet başka olacaktır. Eğer, başka olmasaydı, bu mübarek zevcelerin, bütün insanlardan [peygamberlerden] daha üstün olmaları lazım gelirdi. Her üstün olan kimsenin zevcesinin de, bunun gibi üstün olması gerekirdi. Çünkü zevceler, Cennette zevclerinin yanında olacaktır. İslam dininin suretine kavuşanlar, buna uydukları zaman, ahirette kurtulabileceklerdir. Buna uyanlar, umumi evliyalığa, yani Allahü teâlânın rızasına, sevgisine ermiş demektir. Bununla şereflenen, tasavvuf yoluna girebilecek, (Vilayet-i hassa) denilen özel evliyalığa kavuşabilecek kimse demektir. Bunlar, nefs-i emmarelerini itminana ulaştırabilirler. Şunu iyi bilmelidir ki, bu vilayette, yani İslam dininin hakikatinde ilerleyebilmek için, İslam dininin suretini elden bırakmamak lazımdır. Tasavvuf yolunda ilerlemek, Allahü teâlânın ismini çok zikretmekle olur. Bu zikir de, İslam dininin emrettiği bir ibadettir. Zikretmek, âyet-i kerimelerde ve hadis-i şeriflerde övülmüş ve emredilmiştir. Tasavvuf yolunda ilerleyebilmek için, İslam dininin yasakladığı şeylerden sakınmak şarttır. Farzları yapmak, insanı bu yolda ilerletir. Tasavvuf yolunu bilen ve yolculara önderlik edebilen bir Rehber [Mürşid] aramak da, İslam dininin emrettiği bir şeydir. Maide suresinin 35. âyetinde, (Ona kavuşmak için vesile arayınız) buyuruldu. (Vesile, insan-ı kâmil demektir). Allahü teâlânın rızasına kavuşmak için, İslam dininin sureti de, hakikati de lazımdır. Çünkü, evliyalık üstünlüklerinin hepsi, İslam dininin suretine uymakla ele geçer. Peygamberlik üstünlükleri de, İslam dininin hakikatinin meyveleridir. Her üstünlükte Allahü teâlânın emirlerine ve yasaklarına uymak lazımdır. Evliyalığa kavuşturan yol tasavvuftur. Tasavvuf yolunda ilerleyebilmek için, Allah’tan başka her şeyin sevgisini kalbden çıkarmak lazımdır. Allahü teâlânın ihsanı ile, kalb hiçbir şeyi görmez olursa, (Fena) denilen şey hasıl olur. (Seyr-i ilallah) tamam olur. Bundan sonra, (Seyr-i fillah) denilen yolculuk başlar. Böylece, (Beka) denilen şey hasıl olur ki, aranılan da budur. İslam dininin hakikati buradadır. Buna kavuşan zata (Veli) denir ki, Allahü teâlânın razı olduğu, sevdiği kimse demektir. Burada (Nefs-i emmare) mutmainne olur. Nefs, küfürden kurtulup, Allahü teâlânın kaza ve kaderinden razı olur. Allahü teâlâ da, ondan razı olur. Kendini anlar. Büyüklük, kendini beğenmek hastalığından kurtulur. (2/50) Fena-fillah, beka-billah Sual: Evliyalığa, (Fena-fillah ve beka-billah) deniyor. Bunlar ne demektir? CEVAP Fena-fillah, kalbi, Allahü teâlânın beğenmediği şeylerden temizlemek, boşaltmaktır. Beka-billah, Allahü teâlânın sevdiği şeylerle kalbi doldurmaktır. İSTİNAD: http://www.ehlisunnetbuyukleri.com/Sorularla-Islamiyet/Detay/Evliyayi-tanimak/23 TARİKAT -Tasavvufta Hakk’a ulaşmak için benimsenen usul, tutulan yol Sözlükte "gidilecek yol, izlenecek usul, hal ve gidiş" anlamındaki tarîkat (çoğulu tarâik) terim olarak "Allah'a ulaşmak isteyenlere mahsus âdet, hal ve davranış" demektir (et-Taʿrîfât, "eṭ-Ṭarîḳa" md.; Kâşânî, s. 349). Kelime Kur'ân-ı Kerîm'de özellikle Tâhâ sûresinin iki âyetinde (20/63, 104) ve bazı hadislerde (Wensinck, el-Muʿcem, "Ṭarîḳa" md.) sözlük mânasında geçer. Sözlükte yine "yol" anlamına gelen ve Allah'ın farz kıldığı, ruhsata yer olmayan hükümleri ve merasimleri ifade eden tarîk de (çoğulu turuk) tasavvuf kaynaklarında genellikle tarikatla aynı anlamda kullanılmakta (Ebû Tâlib el-Mekkî, II, 138; Kuşeyrî, I, 52, 59), ayrıca Allah'a varan yolların "yıldızların sayısınca" (Sülemî, s. 383) ya da "yaratıkların nefesleri adedince" (Necmeddîn-i Kübrâ, s. 33) olduğu belirtilmektedir. Tarikat karşılığında tâife kelimesi de kullanılmıştır. Farsça'da "yol, âdet, kanun, din" mânalarına gelen râh da Osmanlı Türkçesi metinlerinde "yol, usul" mânaları yanında "tarikat" anlamında da geçmektedir. Tarikatı "sâliki hakikate götüren yol" şeklinde tanımlayan sûfîler, dinin zâhirî ve şeklî kısmı olan şeriatın kurallarına uyulmadan tarikatla hakikate ulaşılamayacağını vurgulamıştır. Bunu ifade etmek için meselâ şeriatı gemiye, tarikatı denize, hakikati inciye; şeriatı cevizin dış kabuğuna, tarikatı iç kabuğuna, hakikati meyvesine; şeriatı çembere, tarikatı çemberden merkeze giden yarıçaplara, hakikati merkeze; şeriatı meşaleye, tarikatı bu meşale ile yol almaya, hakikati maksada ulaşmaya; şeriatı bakırı altın yapmaya yarayan simya ilmine, tarikatı bu ilmin kullanılmasına, hakikati altının elde edilmesine benzetmişlerdir. Alâüddevle-i Simnânî tarikatı şeriatsız, mârifeti ibadetsiz gerçekleştirmeye çalışmayı dinin sınırları dışında bir davranış olarak değerlendirmekte, İmâm-ı Rabbânî de şeriatın tahakkuku açısından tarikatın yardımcı ve tamamlayıcı bir unsur teşkil ettiğini belirtmektedir. Tarih boyunca şeriat kurallarına tam anlamıyla uyan (bâ-şer'), çoğu Sünnî, bir kısmı Şiî coğrafyasında ortaya çıkan yüzlerce tarikatın yanı sıra bu kurallara riayet etmeyen (bî-şer') bazı tarikatlar da mevcuttur. Hurûfiyye, Kalenderiyye, Haydariyye, Babaiyye gibi gayri Sünnî olmakla birlikte tam anlamıyla Şiî de sayılmayan Bâtınî nitelikli tarikatlar da vardır. Öte yandan Sünnî esaslara uygun biçimde teşekkül eden tarikatlardan Safeviyye ile Ni'metullāhiyye'nin zamanla tamamen, Kübreviyye'nin Zehebiyye ve Nurbahşiyye kollarının kısmen Şiîleştiği görülmektedir. Bektaşîlik de sonraları içine Hurûfî-Şiî unsurlar karıştığı için Sünnîlik dışında mütalaa edilmiştir. Necmeddîn-i Kübrâ kişiyi Allah'a götüren yolları tarîk-i ahyâr, tarîk-i ebrâr ve tarîk-i şettâr diye üç ana grupta toplamış; tarîk-i ahyârı namaz, oruç, hac, Kur'an okuma gibi ibadetlerle ve sâlih amellerle ruhunu olgunlaştıranların, tarîk-i ebrârı mücâhede ve riyâzetle nefsini terbiye ve kalbini tasfiye ederek güzel huylar kazananların, tarîk-i şettârı ise bu ikisinin yanı sıra aşk, cezbe ve muhabbetle Hakk'a doğru seyahat edenlerin yolu şeklinde ifade eder. Kübrâ bunlardan sâliki Hakk'a en kısa sürede ulaştıran yolun tarîk-i şettâr olduğunu belirtir (a.g.e., s. 33-70). Melâmet ehlinin benimsediği müsemmâ tariki denilen yolda cezbe, aşk ve muhabbet esas alındığı için Kübrâ'nın tarîk-i şettâr tanımına karşılık gelir. Seyrüsülûk usullerine göre tarikatlar ruhanî ve nefsânî diye sınıflandırılır. Ruhanî usulde ruh evrâd ve ezkârla güçlendirilerek kötülük odağı olan nefis etkisiz duruma getirilmeye, nefsânî usulde nefis birtakım riyâzet ve mücâhedelerle doğrudan etkisiz kılınmaya çalışılır. Ruhanî usulde insanın göğüs bölgesinde yer aldığı kabul edilen kalp, ruh, sır, hafî, ahfâ adlı beş latife ile (letâif-i hamse) birlikte ism-i zât (Allah) zikri gerçekleştirildikten sonra iki kaş arasında bulunduğu farzedilen nefsin ve ardından bütün bedenin zikre katılması sağlanır. Nefsânî metodu uygulayan tarikatlarda Allah'ın bazı isimleriyle zikre devam edilerek nefis ilk mertebe olan emmârelik vasfından sırasıyla levvâme, mülhime, mutmainne, râzıye, marziyye ve kâmile/zekiyye mertebelerine ulaştırılmaya gayret edilir. Bu usule Allah'ın çeşitli isimleriyle zikredildiği için esmâ tariki de denir. Nefsânî usulde rüyalar büyük önem taşır. Tarikatlar uyguladıkları zikir şekillerine göre de gruplara ayrılmıştır. Hz. Ali kanalıyla gelen tarikatlar sesli ve hareketli zikiri benimsedikleri için cehrî (turuk-ı cehriyye), Hz. Ebû Bekir kanalıyla gelen Nakşibendiyye ve kolları genellikle kalbî, sessiz ve hareketsiz zikir uyguladıklarından hafî (turuk-ı hafiyye) diye isimlendirilir. Ayrıca cehrî zikri benimseyenlerden zikirlerini ayakta yapan tarikatlar kıyâmî (turuk-ı kıyâmiyye) ve oturarak yapanlar kuûdî (turuk-ı kuûdiyye) gruplarına ayrılır. Cehrî zikir çoğunlukla mûsiki eşliğinde semâ ve devran şeklinde icra edilir. Bunun yanında bazı tarikatlarda hem oturarak hem ayakta veya hem hafî hem cehrî zikir icra edilir. Bir tarikata girmek isteyen kimsenin (tâlip, muhip) mutlaka o tarikatın şeyhine intisap (biat) etmesi gerekir. Tarikata girmeye son dönemlerde "ahz-ı tarîkat", bir şeyhe bağlanmaya "ahz-ı yed" (el alma) denilmiştir. Biat tâlibin mânevî bağlılığını ve teslimiyetini simgeler ve bu yolla şeyhin feyzinden faydalanması beklenir. Aynı zamanda şeyhe ve onun vereceği emirlere tam anlamıyla bağlı kalacağına dair söz vermeyi (ahid) ifade eden biat sırasında müride hırka ile serpuş giydirilir. Ardından mürid intisap ettiği tarikatın âdâb, erkân ve usullerini şeyhinin rehberliğinde gerçekleştirir. Şeyhi hiç görmeden onun ruhaniyeti vasıtasıyla eğitilmek de mümkündür. Buna, Veysel Karanî'nin Hz. Peygamber'i görmediği halde mânen eğitilmesi ve kendisine peygamber tarafından hırka bırakılmasından dolayı Üveysî tarik / Üveysîlik adı verilmektedir. Tarikat şeyhi kendisine biat eden müridlerin mânevî babası veya mânevî annesi kabul edildiği için müridleri de birbirinin mânevî kardeşi sayılır. Tarikatta eğitim sürecini (seyrüsülûk) tamamlayanlara hilâfet hırkası, irşad hırkası, icâzet hırkası gibi adlarla anılan hırka giydirilir. Bu hırkayı giyen kimse bir şeyh sıfatıyla başkalarını tarikata kabul etmeye ve onları irşada yetkili sayılır. Bir tarikattan icâzet alan kimsenin başka tarikatlardan da hırka giymesi ve icâzet alması mümkündür. Şeyh ve dervişler gündelik serpuş olarak üzerine destar sarılmış arakıyye giyerler, özel günlerde ve önemli törenlerde "tâc-ı şerif" denilen serpuşlarını takarlar. Tarikat mensupları zamanla farklı renk ve şekillerde taç ve hırka giydiklerinden özellikle Osmanlılar döneminde taç ve hırkaları onların bir tarikata mensubiyetini gösterir olmuştur. Bunların yanı sıra şeyh ve dervişlerin kullandıkları tesbih, asâ, kemer gibi eşyalara "cihâz-ı tarîkat" adı verilir. Birçok tarikatın kendine has şekil ve niteliklerde bayrak (alem) ve sancakları da bulunmaktaydı. Sûfîlerin bir araya gelerek sohbet etmeleri ve zikir yapmaları, zaman zaman inzivâya çekilmeleri için II. (VIII.) yüzyıldan itibaren hankahlar kurulmuştur. Sonraki dönemlerde dergâh, tekke, zâviye gibi isimlerle de anılan ve oldukça farklı fonksiyonlar icra eden bu merkezlerin vakıflar yoluyla varlığını sürdürmesi sağlanmış, zamanla yanına kütüphane, dershane, revak, hastaların tedavi edildiği bir bölüm, misafirhane, ambar, bağ bahçe gibi birimler eklenmiştir. Zaman zaman hankahlar medresenin işlevlerini de üstlenmiş, tarikat eğitiminin yanı sıra başta tefsir, hadis, fıkıh, akaid, Arapça olmak üzere çeşitli konularda dersler verilmiş ve kitaplar yazılmıştır. Osmanlılar döneminde tarikat şeyhleri kendilerini tıp, astronomi, mûsiki, bestekârlık, hattatlık, nakkaşlık, çiçekçilik gibi ilim, sanat ve meslek dallarında da geliştirdikleri için meşihatını üstlendikleri dergâhlar bir tür güzel sanatlar mektebi ve şifâhâne işlevi görmüş, buralarda yabancılara, yolculara ve hastalara hizmet verilmiştir. Öte yandan XIX. yüzyılda bazı tekke şeyhlerinin şikâyetleri üzerine sapkın inanışlara sahip tarikat mensuplarının durumlarının devlete bildirilmesi ve bu tür inanışlara sahip kimselere tekke açtırılmaması için bazı şeyhler görevlendirilmiş, tekkelerin denetim altına alınması için 1866 yılında şeyhülislâmlığa bağlı Meclis-i Meşâyih kurulmuştur. Klasik Dönemde Tarikatlar (VI./XII. yüzyıl öncesi). Tasavvuf ehli tarikatların başlangıcını Asr-ı saâdet'e kadar götürmektedir. Hz. Peygamber'in başta Hulefâ-yi Râşidîn olmak üzere sahâbîlere değişik usullerle zikir telkininde bulunduğuna inanılır. Daha sonra bu usullerin devam ettirilmesiyle tarikatlar meydana gelmiştir. Dolayısıyla bütün tarikatların başı durumunda olan Resûl-i Ekrem'in ortaya koyduğu ilâhî yol tarîkat-ı Muhammediyye diye adlandırılmıştır. İlk dört halifeye nisbetle Bekriyye (Sıddîkıyye), Ömeriyye (Fârûkıyye), Osmâniyye ve Aleviyye adı verilen tarikatlardan Bekriyye ile Aleviyye'nin silsilesi devam ederek birçok koluyla birlikte günümüze kadar gelmiştir. Bu iki silsilenin (Bekrî ve Alevî) yanı sıra diğer silsilelerin de belli bir müddet sürdürüldüğü bilinmektedir. Nitekim İbnü'n-Nedîm, Enes b. Mâlik'ten gelen silsilenin Ca'fer el-Huldî'ye ulaştığını belirtmiş ve silsilede yer alan kişileri Hasan-ı Basrî, Ferkad es-Sebahî, Ma'rûf-i Kerhî, Serî es-Sakatî, Cüneyd-i Bağdâdî, Ca'fer el-Huldî şeklinde kaydetmiştir (el-Fihrist, s. 235). Harîrîzâde ise Enes'ten gelen irşad silsilesini Enesiyye adıyla vermekte, silsilenin biri Muhyiddin İbnü'l-Arabî'ye, diğeri Bedeviyye tarikatının kurucusu Ahmed el-Bedevî'ye ulaşan iki kol halinde sürdüğünü belirtmektedir (Tibyân, I, vr. 101a-102a). Diğer bir sahâbî Ebü'd-Derdâ'dan gelen silsile Derdâiyye adını almış ve on bir zat vasıtasıyla Ebü'l-Fütûh Ahmed b. Abdullah et-Tâvûsî'ye kadar gelmiştir (Zebîdî, ʿİḳd, s. 57-58). Ömeriyye silsilesinden Ya'kūb el-Medenî'ye nisbetle Ya'kūbiyye (a.g.e., s. 111-112), III. (IX.) yüzyılda Ebû Saîd el-Harrâz'a nisbetle Harrâziyye (a.g.e., s. 53), V. (XI.) yüzyılda Ukayl b. Şehâbeddin Ahmed el-Menbicî el-Batâihî'ye nisbetle Ukayliyye (Harîrîzâde, II, vr. 294a), VII. (XIII.) yüzyılın sonlarında Reslân b. Ya'kūb el-Ca'berî ed-Dımaşkī'ye nisbetle Reslâniyye (a.g.e., II, vr. 43b-44a) doğmuştur. Hz. Ömer ile Hz. Ali'den hırka giyen Veysel Karanî'nin silsilesi Üveysiyye adıyla tanınmış (Zebîdî, ʿİḳd, s. 24-29; Harîrîzâde, I, vr. 103b-105b), Kuşâşî bu tarikattan kendisine gelen bir silsileyi eserinde kaydetmiştir (es-Simṭü'l-mecîd, vr. 45a). Üveysiyye'nin İbrâhim b. Edhem'e ulaşan silsilesinden Edhemiyye tarikatı meydana gelmiştir (Harîrîzâde, I, vr. 105a-b). Vâhidî X. (XVI.) yüzyılda Edhemîler'in varlığından söz etmekte (Menākıb-i Ḫvoca-i Cihān, vr. 102b-103a), Zebîdî ise 1163'te (1750) Edhemiyye hırkası giydiğini belirtmektedir (ʿİḳd, s. 31-32). Üveysiyye'nin İbrâhim b. Edhem'le devam eden silsilesinden IV. (X.) yüzyılda Ebü'l-Abbas es-Seyyârî'ye nisbetle Seyyâriyye tarikatı doğmuş ve Kuşeyriyye tarikatının kurucusu Abdülkerîm el-Kuşeyrî'ye ulaşmıştır (Harîrîzâde, II, vr. 166a-b). Kuşâşî, XI. (XVII.) yüzyılda birçok tarikatın yanı sıra Kuşeyriyye'den de icâzet aldığını söylemekte (es-Simṭü'l-mecîd, vr. 53b-54a), Harîrîzâde bu tarikattan kendisine gelen, içinde İmâm-ı Âzam'ın da bulunduğu bir silsileyi kaydetmektedir (Tibyân, III, vr. 73a-b). Öte yandan Hz. Ali'den hırka giydiği bilinen Kümeyl b. Ziyâd ile devam eden silsileler Kümeyliyye ismiyle tanınmış ve günümüze kadar gelen birçok tarikat bu silsileden çıkmıştır (a.g.e., III, vr. 90b; Ma'sûm Ali Şah, II, 83). Hücvîrî III. (IX.) yüzyıldan itibaren ortaya çıkan sûfî gruplarına "fırka" adını vermiş, bunları Muhâsibiyye, Kassâriyye, Tayfûriyye, Cüneydiyye, Harrâziyye, Hakîmiyye, Nûriyye, Sehliyye, Hafîfiyye ve Seyyâriyye şeklinde kaydetmiştir. Hâris el-Muhâsibî'ye nisbet edilen Muhâsibiyye'de rıza, Hamdûn el-Kassâr'a nisbet edilen Kassâriyye'de melâmet, Bâyezîd-i Bistâmî'ye nisbet edilen Tayfûriyye'de sekr, Cüneyd-i Bağdâdî'ye nisbet edilen Cüneydiyye'de sahv, Ebû Saîd el-Harrâz'a nisbet edilen Harrâziyye'de fenâ-bekā, Hakîm et-Tirmizî'ye nisbet edilen Hakîmiyye'de velâyet, Ebü'l-Hüseyin en-Nûrî'ye nisbet edilen Nûriyye'de îsâr, Sehl et-Tüsterî'ye nisbet edilen Sehliyye'de nefisle mücâhede, riyâzet ve çile, İbn Hafîf'e nisbet edilen Hafîfiyye'de gaybet-huzur ve Ebü'l-Abbas es-Seyyârî'ye nisbet edilen Seyyâriyye'de cem'-tefrika anlayışına ağırlık verildiğini belirtmiştir (Keşfü'l-maḥcûb, s. 218-341). III. (IX.) yüzyılda teşekkül eden Cüneydiyye, Tayfûriyye ve Muhâsibiyye'nin Hz. Ebû Bekir ile Ömer ve Ali'den gelen silsileleri vardır (Harîrîzâde, I, vr. 267b, 272b-273a; II, vr. 263a-267b; III, vr. 107b-110a). Cüneydiyye tarikatı birçok kola ayrılmış ve bu silsileden doğan bazı tarikatlar günümüze kadar gelmiştir. Ebû Saîd-i Ebü'l-Hayr'a nisbet edilen Saîdiyye Cüneydiyye'nin kollarından kabul edilir (Zebîdî, İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 204-205). Ebû Saîd'in torunu Muhammed b. Münevver onun Cüneyd üzerinden Hz. Ali'ye ulaşan iki ayrı silsilesini kaydetmiştir (Esrârü't-tevḥîd, s. 27, 36). Cüneyd-i Bağdâdî'nin halifelerinden Ebü'l-Hasan es-Seyrevânî'nin yetiştirdiği Tâvûsü'l-Haremeyn lakaplı Kutbüşşerîa Ebü'l-Hayr İkbâl'e nisbet edilen Tâvûsiyye, Cüneydiyye'nin bir diğer koludur (Zebîdî, ʿİḳd, s. 79-80). Tâvûsiyye silsilesi ayrıca Kümeyl b. Ziyâd üzerinden Hz. Ali'ye ulaştığı için Aleviyye'nin bir kolu olarak da zikredilir (Zebîdî, İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 223-226). Cüneydiyye'nin diğer bir kolu Ebü'l-Abbas Ahmed b. Yûsuf el-Harîsî el-Abbâsî'ye nisbet edilen Harîsiyye X. (XVI.) yüzyılda teşekkül etmiştir. Zebîdî XII. (XVIII.) yüzyılda hem Cüneydiyye'den (ʿİḳd, s. 48) hem Cüneydiyye'nin Tâvûsiyye (a.g.e., s. 79-80), Saîdiyye (İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 204-205) ve Harîsiyye (ʿİḳd, s. 49-50) kollarından kendisine gelen silsileleri kaydetmiştir. Bistâmiyye adıyla da bilinen Tayfûriyye'den doğan tarikatlar arasında Şettâriyye, Aşkıyye/Uşaykıyye ve Nakşibendiyye (Hâcegân) bulunmaktadır. Aşkıyye silsilesinin Hz. Osman'a dayandığını söyleyenler de vardır (Harîrîzâde, II, vr. 292a-b). XI. (XVII.) yüzyılda Tâceddin b. Zekeriyyâ'nın (Abdülhay el-Hasenî, V, 507), XII. (XVIII.) yüzyılda Zebîdî'nin (İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 245) Aşkıyye'den icâzet alması tarikatın bu yüzyıllarda yaşadığını göstermektedir. Şettâriyye'den XI. (XVII.) yüzyılda Kuşâşî (es-Simṭü'l-mecîd, vr. 29a) ve daha sonra Zebîdî (İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 213) hırka giymiştir. Zebîdî ayrıca Bistâmiyye'den hırka giydiğini belirtir (ʿİḳd, s. 42). Muhâsibiyye silsilesinden büyük tarikatlar doğmuştur. Zebîdî bu tarikattan kendisine ulaşan bir silsileyi kaydetmektedir (a.g.e., s. 85). Nûriyye'nin silsilesi Hz. Ömer ile Ali'den (Harîrîzâde, III, vr. 210a) ve Hakîmiyye'nin silsilesi Hz. Ali'den (a.g.e., I, vr. 305a) gelmektedir. Nûriyye'nin Hz. Ali'ye dayanan silsilesinden VI. (XII.) yüzyılda Ebû Yaizzâ b. Meymûn el-Hezmîrî el-Mağribî'ye nisbetle Yaizziyye doğmuştur. Yaizziyye'nin ayrıca İmam Gazzâlî ve kardeşi Ahmed el-Gazzâlî'den gelen silsileleri vardır (a.g.e., III, vr. 268b-269a). Sehliyye silsilesinden Ebû Bekir b. Hevvâr el-Batâihî'ye (IV./X. yüzyıl) nisbetle Hevvâriyye meydana gelmiş ve bu silsileden birçok tarikat doğmuştur (a.g.e., III, vr. 262a-263a). Hafîfiyye'den V. (XI.) yüzyılda Ebû İshak-ı Kâzerûnî'ye nisbetle Kâzerûniyye (İshâkıyye/Mürşidiyye) (a.g.e., I, vr. 71a), VI. (XII.) yüzyılda Rûzbihân-ı Baklî'ye nisbetle Rûzbihâniyye zuhur etmiştir. Rûzbihâniyye'nin Zebîdî'ye kadar ulaşan bir silsilesi bulunmaktadır (Zebîdî, ʿİḳd, s. 60). Kassâriyye (Melâmiyye) silsilesi Hz. Ebû Bekir'den geldiği için Sıddîkıyye'nin bir kolu sayılmakla birlikte (Harîrîzâde, III, vr. 73b, 140a, 142b) sonraki yüzyıllarda bir tarikat şeklinde değil benimsediği melâmet anlayışı ile çeşitli tarikatlarda bir neşve olarak varlığını sürdürmüştür. Ayrıca ilk dönemden itibaren VI. (XII.) yüzyıla kadar Ebû Hâşim el-Kûfî'ye nisbetle Kûfiyye, Ma'rûf-i Kerhî'ye nisbetle Ma'rûfiyye, Hallâc-ı Mansûr'a nisbetle Mansûriyye, Ebû Tâlib el-Mekkî'ye nisbetle Ebûtâlibiyye, Ebû Ali ed-Dekkāk'a nisbetle Dekkākıyye, Hâce Abdullâh-ı Herevî Ensârî'ye nisbetle Hereviyye (Ensâriyye), Ebü'l-Kāsım b. Ramazan'a nisbetle Kāsımiyye gibi birçok tarikat zuhur etmiştir. Zebîdî, silsilesi Hz. Ali ve Kümeyl b. Ziyâd'dan gelen Kāsımiyye'nin Sadreddin Konevî'ye varan bir silsilesini vermiştir (İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 251). Klasik Dönemden Sonra Tarikatlar (VI./XII. yüzyıl sonrası). Günümüze ulaşan tarikatların çoğu bugünkü adları ve yapılarıyla; kendilerine has evrâd, ezkâr, âdâb, erkân, tekke ve vakıf gibi kurumlarıyla VI. (XII.) yüzyıl ve sonrasında teşekkül etmiş, zamanla her biri onlarca kola ve şubeye ayrılarak dünyanın pek çok yerine yayılmıştır. Bu tarikatlardan ekserisinin silsilesi Hz. Ali'ye dayanmakla birlikte silsilesi Hz. Ebû Bekir'den gelen Nakşibendiyye'nin aynı zamanda Ali'den ve silsileleri Hz. Ali'den gelen Mevleviyye, Bayramiyye, Zeyniyye gibi tarikatların aynı zamanda Ebû Bekir'den gelen silsileleri vardır. Bedeviyye tarikatının silsilesi Hz. Ali ve Enes b. Mâlik'ten gelmektedir (Baş, s. 262-263). VI. (XII.) yüzyıldan sonra pîr kavramı kurumsal bir anlam kazanmış, tarikat kurucusuna pîr ya da pîr-i tarîkat adı verilmiştir. Bazı tarikatlarda tarikat kurucusuna "pîr-i evvel", bunun prensiplerine bağlı kalıp düşünce, âdâb ve erkân açısından tarikatta bir kısım yenilikler yapana "pîr-i sânî" denilmiştir. Tarikat pîrinin türbesinin bulunduğu dergâha "pîr evi, pîr makamı, huzur, huzûr-i pîr" gibi adlar verilmiştir. VI. (XII.) yüzyıldan önceki dönemde tasavvufî kavramlar daha sade bir dille anlatılırken bu yüzyıldan sonra vahdet-i vücûd, aşk ve mârifet merkezli tasavvuf anlayışına dair yeni terimler oluşturulmuş, ayrıca eskilerine yeni anlamlar yüklenmiştir. İstimdat, istigāse, râbıta, himmet, halife, silsile gibi terimler de bu dönemde yaygın biçimde kullanılmaya başlanmıştır. Devrin ilk tarikatlarından Abdülkādir-i Geylânî'ye nisbet edilen Bağdat merkezli Kādiriyye ile Ahmed er-Rifâî'ye nisbet edilen Batâih merkezli Rifâiyye Irak'ta kurulmuştur. Ebû Hafs Şehâbeddin es-Sühreverdî'ye nisbet edilmekle birlikte esas kurucusunun amcası ve şeyhi Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî olduğu belirtilen Sühreverdiyye'nin, Ebü'n-Necîb'in yerine geçen halifelerinden Ebû Reşîd Kutbüddin el-Ebherî'ye nisbet edilen Ebheriyye'nin de aynı dönemde Bağdat'ta teşekkül ettiği görülmektedir. Sa'deddin el-Cebâvî'ye nisbet edilen Sa'diyye ise Dımaşk merkezli olarak Suriye'de ortaya çıkmıştır. Ortadoğu'da teşekkül eden bu tarikatlarla birlikte aynı yüzyılda Ahmed Yesevî'ye nisbet edilen Yeseviyye, Abdülhâliḳ-ı Gucdüvânî'ye nisbet edilen Hâcegân (Nakşibendiyye), Necmeddîn-i Kübrâ'ya nisbet edilen Kübreviyye tarikatları Orta Asya'da, Ebû Medyen Şuayb b. Hüseyin'e nisbet edilen Medyeniyye Kuzey Afrika'da kurulmuştur. İslâm dünyasının en yaygın tarikatlarından olan Kādiriyye, zamanla meydana gelen elliye yakın koluyla birlikte başta Irak olmak üzere Ortadoğu, Afrika, Endülüs, Afganistan, Hindistan, Pakistan, Çin, Endonezya, Hicaz, Anadolu, Balkanlar, Kuzey Kafkasya, Orta Asya, Doğu Türkistan gibi bölgelerde yayılmıştır. Doğu Afrika'ya giren en eski tarikatın Kādirîlik olduğu belirtilmektedir. Kādiriyye'nin ulaştığı bölgelerde birçok ihtidâ hadisesi görülmektedir. Abdülkādir-i Geylânî'nin torunlarından Seyyid Seyfeddin'in 824'te (1421) gittiği Hindistan'ın Sind şehrinde 700'den fazla ailenin ihtida ettiği, Geylânî'ye nisbetle Abdülkādir-i Sânî diye anılan Kādirî şeyhinin çabalarıyla XVI. yüzyılda birçok Hintli'nin müslüman olduğu kaydedilmektedir. Güney Irak'ta Batâih bölgesinde kurulan Rifâiyye buradan Suriye, Hicaz, Yemen, Mısır ve bazı Anadolu şehirlerine yayılmıştır. Otuza yakın kola sahip olan tarikatın VII. (XIII.) yüzyılda Ebü's-Suûd b. Ebü'l-Aşâyir el-Vâsıtî el-Bâdirînî'ye nisbetle teşekkül eden Suûdiyye kolundan XII. (XVIII.) yüzyıla ve sonrasına ulaşan birkaç silsilesi kaydedilmiştir (Zebîdî, ʿİḳd, s. 67-68; Harîrîzâde, II, vr. 138b-140a). Rifâiyye'nin İstanbul'da yayılışı XVIII. yüzyılda başlamış, XIX. yüzyılın sonlarıyla birlikte Anadolu, Balkanlar, Afrika, Endonezya ve Hindistan'da yaygın hale gelmiştir. Günümüzde Mısır, Suriye, Yemen, Irak, Türkiye ve Balkan ülkelerinde varlığını sürdüren tarikat Balkanlar'dan Avrupa ülkelerine, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Avustralya'ya kadar ulaşmıştır. Bağdat merkezli Sühreverdiyye tarikatı Irak'la birlikte Suriye, İran, Pakistan, Hindistan, Çin, Türkistan bölgelerinde yayılmış, zamanla Hindistan'ın en yaygın tarikatından biri haline gelmiştir. Mültan'da şeyhülislâmlık makamına tayin edilen Sühreverdiyye şeyhi Bahâeddin Zekeriyyâ'nın irşad faaliyetleri sonucu birçok Hindu'nun müslüman olduğu, bölgedeki Karmatîler'in etkisini yitirdiği, Bengal'de faaliyet gösteren Celâleddin et-Tebrîzî'nin gayretleriyle birçok Hindu ve Budist'in ihtida ettiği, bu anlamda tarikatın en büyük etkisini Keşmir'de gerçekleştirdiği görülmektedir. Türkistan'dan Keşmir'e giden Seyyid Şerefeddin Bülbül Şah burada Budist lideri Prens Rinçana'nın İslâmiyet'i kabul etmesini sağlamış, Sadreddin adını alan Rinçana ile birlikte tebaasından yaklaşık 10.000 kişi İslâm'a girmiştir. Kuzey Çin'de de (Hıtay) Sühreverdiyye şeyhi Burhâneddin Sâgarçî vasıtasıyla birçok kimse ihtida etmiştir. Sühreverdiyye Hindistan'dan Bengladeş, Afganistan, Suriye, Mısır ve Anadolu'ya yayılmıştır. Sühreverdiyye'nin bir kolu olan Zeyniyye XV. yüzyılın ilk yarısında Herat'ta kuruluşunun ardından Horasan, Hicaz, Suriye, Mısır, Anadolu ve Rumeli'de çok geniş çevreyi etkisi altına almıştır. Günümüzde Sühreverdiyye mensuplarının Keşmir, Afganistan ve Irak'ta varlığını sürdürdüğü belirtilmektedir. Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'nin silsilesi, halifelerinden yeğeni Ebû Hafs Şehâbeddin es-Sühreverdî ile Sühreverdiyye (Şihâbiyye) adını almakla birlikte Ebü'n-Necîb'in yerine geçen halifesi Kutbüddin el-Ebherî ile de Ebheriyye tarikatı teşekkül etmiştir. Kutbüddin el-Ebherî'den sonra silsile Rükneddîn-i Sücâsî vasıtasıyla Evhadüddîn-i Kirmânî'ye ulaşmış ve bu silsileden Evhadiyye tarikatı doğmuştur. Rükneddîn-i Sücâsî'nin ardından Şehâbeddin Mahmûd ve Cemâleddîn-i Tebrîzî ile İbrâhim Zâhid-i Geylânî'ye ulaşan silsileden Zâhidiyye tarikatı meydana gelmiştir. Esmâ zikriyle seyrüsülûk usulünü tesbit eden şeyh olarak bilinen İbrâhim Zâhid-i Geylânî, İran'ın Gîlân (Geylân) bölgesinde, Şirvan, Güştâsfî, Kura, Doğu Azerbaycan ve Horasan'da irşad faaliyetleriyle tanınmış, kendisine nisbet edilen Zâhidiyye tarikatından Safeviyye ve Halvetiyye adlı iki önemli tarikat doğmuştur. Rükneddîn-i Sücâsî'den sonra Asîlüddin Abdullah-ı Şîrâzî ile devam eden silsileden XV. yüzyılda Muhammed Şahâlem b. Ebû Muhammed'e nisbet edilen Şahâlemiyye kolu teşekkül etmiştir. Öte yandan Sühreverdiyye'nin Zeyniyye'ye ulaşan silsilesinde yer alan Yûsuf b. Abdullah b. Ömer el-Acemî'ye nisbetle VIII. (XIV.) yüzyılda Acemiyye tarikatı ortaya çıkmıştır. Zebîdî, Acemiyye'nin X. (XVI.) yüzyıla kadar gelen silsilesini kaydeder (İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 229). İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin halifesi Safiyyüddîn-i Erdebîlî'ye nisbet edilen ve Erdebil şehrinde kurulduğu için Erdebîliyye diye de anılan Safeviyye tarikatı Azerbaycan başta olmak üzere Dest-i Kıpçak, Kırım, Gîlân, Gürcistan, Taberistan (Mâzenderan), Horasan, Buhara, Türkmenistan, Türkistan, Karahıtay, Çin Türkistanı, Hindistan, Serendib (Seylan), İran, Irak, Suriye, Lübnan, Hicaz, Anadolu ve Rumeli gibi çok geniş bir bölgeye yayılmıştır. Safiyyüddîn-i Erdebîlî'nin torunu, Hâce Ali unvanıyla tanınan Alâeddîn-i Erdebîlî zamanında yaygınlığı ve etkisi zirveye çıkan tarikat, Hâce Ali'nin torunu Cüneyd-i Safevî ile birlikte siyasî yönü ağır basan ve Anadolu'daki Şiîliğe meyilli oymakları taraftarları arasına katmak için Şiîliğe temayül gösteren bir teşkilât haline gelmiş, sonuçta Safeviyye tarikatı İran'da XVI. yüzyılın başında Şiî İsnâaşeriyye'nin resmî mezhep olarak kabul edildiği Safeviyye devletine dönüşmüştür. Hâce Ali'nin Anadolu'daki halifelerinden Somuncu Baba (Hamîdüddin Aksarâyî) vasıtasıyla devam eden silsileden XV. yüzyılda Sünnî esaslara dayalı Bayramiyye tarikatı doğmuştur. Hacı Bayrâm-ı Velî'ye nisbet edilen Ankara merkezli Bayramiyye, Hacı Bayrâm-ı Velî'nin vefatından sonra halifelerinden Akşemseddin'e nisbet edilen Şemsiyye ve Ömer Dede Sikkînî'ye nisbet edilen Melâmiyye adıyla iki kola ayrılmış, XVII. yüzyılın ilk yarısında Aziz Mahmud Hüdâyî'ye nisbet edilen Celvetiyye kolu ortaya çıkmıştır. Birçok tarikat şeyhi gibi İstanbul'un fethine katılan Akşemseddin'in Fâtih Sultan Mehmed'e yazdığı, gayret ve sabır tavsiye eden mektupları ile fethin gerçekleşmesinde ciddi katkısının bulunduğu belirtilmektedir. Daha çok Anadolu topraklarında yayılan Bayramiyye, Celvetiyye kolu vasıtasıyla Balkanlar'da da yaygınlık kazanmıştır. Bir Türk şeyhi tarafından kurulan Bayramiyye'nin yanı sıra aynı yüzyılda yine bir Türk tarikatı olduğu belirtilen Abdülganî Pîr Babaî'nin tesis ettiği Babaiyye hakkında (Rinn, s. 38; İA, XII/1, s. 5) yeterli bilgi bulunmamaktadır. Halvetiyye tarikatının kurucusu Ömer el-Halvetî, İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin halifelerinden Hârizm'de faaliyet gösteren amcası Ahî Muhammed Halvetî'nin yanında yetişmiş, ondan icâzet aldıktan sonra faaliyetini Tebriz'de sürdürmüştür. Tarikatta ikinci pîr kabul edilen Yahyâ-yı Şirvânî ile Halvetiyye Azerbaycan topraklarında ciddi gelişme göstermiş, buradan Anadolu'ya, Balkanlar, Suriye, Mısır, Kuzey Afrika, Sudan, Habeşistan ve Güney Asya'ya yayılarak kırkı aşkın koluyla İslâm dünyasının en etkili tarikatlarından biri haline gelmiştir. Cezayir'in en yaygın tarikatı olan Halvetiyye'nin Rahmâniyye kolu, 1830'da Fransa'nın Cezayir'i işgali sürecinde Fransızlar'a karşı en fazla direniş gösteren tarikat olmuş, 1870'te ortaya çıkan Muhammed el-Mukrânî'nin baş kaldırısına da en büyük destek, Saddûk Zâviyesi şeyhi Muhammed Ameziyân b. Haddâd ve oğlu Şeyh Azîz tarafından verilmiştir. Halvetiyye'nin birçok kolu bugün Türkiye, Suriye, Mısır, Balkanlar ve Kuzey Afrika ülkelerinde faaliyetlerini sürdürmektedir. VI. (XII.) yüzyılda Suriye'de kurulan Şam merkezli Sa'diyye tarikatı Sa'deddin el-Cebâvî'ye nisbet edilmiştir. Kuruluşuyla birlikte Şam ve çevresinde yayılan tarikat ilk dönemlerinde Filistin'in Kudüs, Akkâ, Safed, Halîl ve Nablus şehirlerinde Haçlılar'a karşı fiilî mücadele içine girmiş, dolayısıyla bu şehirlerde geniş taraftar bulmuştur. Sa'diyye XVI. yüzyıldan itibaren Şam merkez olmak üzere Hama, Humus, Halep, Akkâ, Nablus ve Sayda şehirlerinde, XVIII. yüzyılda Mısır, Halep, Şam, Anadolu, İstanbul ve Balkanlar'da yaygınlık kazanmıştır. Sa'dîler'in Halîl şehrindeki son temsilcilerinden olan Şeyh Ferhân es-Sa'dî, İzzeddin el-Kassâm ile birlikte Filistin'in kurtuluşu için çalışmış ve 1936'da Filistin'de silâhlı direnişi başlatan grup içerisinde yer almıştır. VI. (XII.) yüzyılda Orta Asya'da Ahmed Yesevî'ye nisbet edilen Yeseviyye ile Abdülhâliḳ-ı Gucdüvânî'ye nisbet edilen Hâcegân tarikatları ve ardından Necmeddîn-i Kübrâ'ya nisbet edilen Kübreviyye teşekkül etmiştir. Yûsuf el-Hemedânî'nin halifeleri olan Ahmed Yesevî ile Abdülhâliḳ-ı Gucdüvânî'den ilki irşad faaliyetlerini Orta Asya'da göçebe Türk kavimleri arasında yaygınlaştırırken ikincisi Mâverâünnehir'in Buhara gibi eski kültür merkezlerinde faaliyet göstermiştir. Ahmed Yesevî, İslâmiyet'i Türkler'e sevdirmek ve Ehl-i sünnet akîdesini yaygınlaştırmak için yoğun çaba sarfetmiş, Taşkent ve Siriderya yöresinde, Seyhun'un ötesindeki bozkırlarda yaşayan göçebe Türkler arasında kuvvetli nüfuz elde ederek Yesevîliği Sünnî Türkler arasında yaymayı başarmıştır. Ayrıca Rus Tatarları'nın ve Sibirya halkının İslâmlaşması Yesevî dervişleri sayesinde gerçekleşmiştir. Ahmed Yesevî'nin değişik bölgelere gönderdiği pek çok halifesiyle birlikte müridlerinin sayısının 100.000'i geçtiği kaydedilmektedir. Yesevî dervişlerinden Hacı Bektâş-ı Velî VII. (XIII.) yüzyılda Anadolu'ya gelerek Sulucakarahöyük'te (Hacıbektaş) dergâhını kurmuş, onun adına nisbetle Bektaşiyye tarikatı doğmuştur. İlk devirlerden itibaren Anadolu ve Rumeli şehirlerinde tesis edilen tekkelerle geniş coğrafyaya yayılan tarikatın başlangıçta derli toplu bir teşkilât yapısına sahip olmadığı anlaşılmaktadır. Bektaşîlik, ikinci pîr kabul edilen Balım Sultan'la birlikte XVI. yüzyılın başlarından itibaren müstakil bir tarikat hüviyetine kavuşmuştur. Ancak eserlerinden Hacı Bektâş-ı Velî'nin Sünnî olduğu, dolayısıyla Bektaşîliğin Sünnî esaslara göre teşekkül ettiği halde Balım Sultan tarafından Hurûfî-Şiî unsurların karışımından meydana gelen prensiplerin uygulanmaya konması tarikatın Sünnîlik dışında mütalaa edilmesine yol açmıştır. Osmanlı yönetimi bu haliyle Bektaşîliği benimsememekle birlikte yeniçerilerle olan organik ve gönül bağı sebebiyle üzerlerine gitmemiştir. II. Mahmud'un 1826'da Yeniçeri Ocağı'nı lağvetmesinin ardından Bektaşî tekkelerinin faaliyetleri yasaklanmıştır. Kendisine Hâcegân tarikatı nisbet edilen Abdülhâliḳ-ı Gucdüvânî esas itibariyle Nakşibendiyye'nin kurucusu kabul edilir. Zira Hâcegân tarikatı için Gucdüvânî'nin ortaya koyduğu sekiz prensibe iki asır sonra aynı silsileden Bahâeddin Nakşibend üç prensip daha ilâve etmiş ve VIII. (XIV.) yüzyılla birlikte tarikatın ana silsilesi Nakşibendiyye adını almıştır. Bazı istisnalar dışında İslâm dünyasının hemen her bölgesine yayılan Nakşibendiyye, özellikle Ubeydullah Ahrâr'ın gayretleri sonucu IX. (XV.) yüzyılda Orta Asya'nın en yaygın tarikatı haline gelmiş, Orta Asya'nın doğu, batı ve güneyinde teşekkül eden kollarıyla nüfuzunu arttırmıştır. X. (XVI.) yüzyılda Nakşî şeyhlerinden İshak Velî'nin çalışmalarıyla şamanist Kırgız gruplarının müslüman olduğu, onların faaliyetleriyle İslâmiyet'in Moğollar ve bazı Kazak yöneticileri arasında yayıldığı belirtilmektedir. Tarikat Ubeydullah Ahrâr'ın halifelerinden Kütahyalı Abdullah-ı İlâhî'nin (Molla İlâhî) öncülüğünde IX. (XV.) yüzyılın ikinci yarısından itibaren Anadolu ve Rumeli'de yayılmış, zamanla Anadolu, Orta Asya'dan sonra Nakşibendiyye'nin ikinci büyük merkezi haline gelmiştir. İmâm-ı Rabbânî ile birlikte XI. (XVII.) yüzyılda Hindistan'da teşekkül eden Müceddidiyye kolu Nakşibendiyye'yi Hindistan'ın en faal tarikatlarından biri haline getirmiş ve Hint alt kıtası tarikatın üçüncü büyük merkezi olmuştur. İmâm-ı Rabbânî'nin dîn-i İlâhî adıyla yeni bir din kuran Bâbürlü Hükümdarı Ekber Şah'a ve onun yerine geçen oğlu Cihangir'e karşı gerçekleştirdiği mücadele sonucu İslâmiyet'in zaman içinde Hint yarımadasında yok olmaktan kurtulduğu kaydedilmektedir. Kuzeybatı Çin'de en etkili tarikat olan Nakşibendiyye, 1747'de Konfüçyanizm'i tehdit eden zararlı bir doktrin nitelemesiyle King hânedanına şikâyet edilmiş, ancak bundan bir sonuç alınamamıştır. Çin'de cumhuriyet ve komünizm dönemlerinde de en dinamik müslüman grup 1950'li yılların sonuna doğru etkisi Hebei, Shaanxi, Gansu, Ningxia, Yunnan, Sincan ve Jilin'e kadar yayılan Nakşibendiyye'dir. 1958'de komünist hükümet Nakşibendî şeyhi Ma Zhenwu'ya karşı çeşitli suçlamalarda bulunmuş, devletin baskısı ve asimilasyon politikaları Çin'de tarikatların, dolayısıyla İslâm'ın yayılmasını engellemiştir. XIII. (XIX.) yüzyılın ilk yarısında Hâlid el-Bağdâdî ile oluşan Hâlidiyye kolu hemen hemen bütün Arap topraklarında, Türkiye'de ve Kürtler'in yoğun olduğu bölgelerde Müceddidîliğin yerini almıştır. Doğrudan Müceddidîliğe bağlı bazı silsilelerle Hâlidiyye'ye bağlı birçok silsile günümüzde özellikle Türkiye'de varlığını ve buradan dünyanın çeşitli bölgelerine yayılışını sürdürmektedir. Hârizmli Necmeddîn-i Kübrâ'ya nisbet edilen Kübreviyye, Yeseviyye ve Hâcegân ile (Nakşibendiyye) birlikte Orta Asya kökenli üç büyük tarikattan biridir. 580 (1184) yılında teşekkül etmeye başlayan bu tarikat Hârizm merkezli olarak Orta Asya'dan Afganistan, Hindistan, Çin, Güneydoğu Asya, İran, Irak, Suriye ve Anadolu'ya kadar geniş bir alanda yaygınlık kazanmıştır. Kübrevî dervişlerinin ulaştıkları bölgelerdeki gayretleriyle birçok ihtidânın meydana geldiği görülmektedir. Necmeddîn-i Kübrâ'nın önde gelen halifelerinden Seyfeddin el-Bâharzî, yaklaşık kırk yılını geçirdiği Buhara ve çevresindeki faaliyetleri sırasında İslâm'a ısındırmak için Moğollar'la yakın münasebetler kurmuş, bu amaçla Çağatay Han'ın veziri Kutbüddin Habeş Amîd'e bir mektup göndermiştir. Ayrıca ileride Altın Orda'nın sultanı olacak Berke'nin Buhara'yı ziyareti sırasında İslâm'ı benimsemesinde etkili rol oynamıştır. Nûreddin Abdurrahman el-İsferâyînî'nin Bağdat'ta gerçekleştirdiği faaliyetlerle hilâfetin eski merkezinde İslâm'ın otoritesini yeniden tesis etmeyi hedeflediği belirtilmekte, bu amaçla Argun'un yahudi veziri Cemâleddin ve diğer vezirlerle bağlantı kurduğu, Vezir Sa'deddîn-i Sâvecî'yi müridleri arasına katmayı başardığı, Gāzân Han ve Olcaytu'ya hitaben risâleler kaleme aldığı zikredilmektedir. Diğer bir Kübrevî şeyhi Sadreddin İbrâhim'in yaklaşık 100.000 Moğol askeriyle birlikte Gāzân Han'ın İslâmiyet'i kabul etmesinde önemli etkisinin olduğu bilinmektedir. Öte yandan Kübrevî dervişlerinin çalışmaları sonucu Keşmir'de birçok Hindu ihtida etmiştir. Burada etkili faaliyetleriyle tanınan Alî-i Hemedânî'nin halifelerinden Şeyh Ahmed ile babası Süleyman'ın Brahmanizm'den İslâm'a döndüğü nakledilir. Muhtemelen XVII. yüzyılda Ch'ing hânedanlığının ilk zamanlarında Çin'e giren Kübrevîler'in Aiheimaiti Kebikuo Baihedai adlı şeyhleri İslâmiyet'i yayması sebebiyle Ch'ing hânedanlığına şikâyet edilmiş ve hayatının sonuna kadar hapiste kalmıştır. Çin Kübrevîleri'nin merkezi olan Dawantou'nun günümüzde de bu hüviyetini koruduğu belirtilmekte ve 1983'te Çin'de 10.000 Kübreviyye mensubunun bulunduğu tahmin edilmektedir. VI. (XII.) yüzyılda kurulan tarikatlardan Medyeniyye, Ebû Medyen Şuayb b. Hüseyin'e nisbet edilmekte ve Şuaybiyye diye de bilinmektedir. Medyeniyye, Kuzey Afrika kaynaklı ilk tarikattır. Ebû Medyen'in halifeleri vasıtasıyla önce Kuzey Afrika'da yaygınlaşan tarikat daha sonra İç ve Orta Afrika ile Ortadoğu'ya kadar yayılmıştır. Tarikatın esasları ve tarihî gelişimi konusunda yeterli bilgi bulunmamakla birlikte kurucusunun Muhyiddin İbnü'l-Arabî üzerinde ciddi etkisinin bilinmesi tasavvuf anlayışı hakkında ipuçları vermektedir. Ondan fazla kola ayrılan Medyeniyye zamanla başta Şâzeliyye ve Senûsiyye olmak üzere diğer tarikatlar içerisinde erimiş, XIX. yüzyıla gelindiğinde mensupları yok denecek kadar azalmıştır. Ebû Medyen'in halifelerinden Ebû Saîd Halef b. Ahmed el-Bâcî et-Temîmî'ye nisbetle Bâciyye adıyla bir tarikat teşekkül ettiği belirtilmektedir. Ebû Saîd Halef, Şâzeliyye tarikatının pîri Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'nin şeyhlerindendir (Zebîdî, ʿİḳd, s. 34). Medyeniyye'nin ardından Kuzey Afrika'da VII. (XIII.) yüzyılda Şâzeliyye, Bedeviyye ve Desûkıyye tarikatları teşekkül etmiştir. Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'ye nisbet edilen Tunus merkezli Şâzeliyye 100 civarında kolu ve şubesiyle (Güven, s. 303-362) Tunus'un yanı sıra Fas, Cezayir, Mısır ve Libya başta olmak üzere pek çok Afrika ülkesinde taraftar bulmuştur. XV. yüzyılın ikinci yarısında Libya'da kurulan Şâzeliyye'nin Zerrûkıyye kolu ondan fazla şubesiyle bütün Kuzey Afrika'da yayılmış ve Suriye'ye kadar ulaşmıştır. XVI. yüzyılda Ebû Ya'kūb el-Bâveysî'ye nisbetle anılan Bâveysiyye, Zerrûkıyye'nin şubelerinden biri kabul edilmektedir (Zebîdî, İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 232). Şâzeliyye, XVIII. yüzyılın sonlarından itibaren İstanbul'da ve bazı Anadolu şehirlerinde yaygınlık kazanmıştır. Şâzeliyye'ye mensup Ahmed b. İdrîs'in kurduğu İdrîsiyye'nin XIX. yüzyılda ortaya çıkan kollarından Mîrganiyye (Hatmiyye) Sudan'da faaliyet gösteren en büyük tarikatlardan biridir ve ülkenin yapılanmasında, siyasal ve kültürel hayatın gelişmesinde önemli roller üstlenmiştir. Aynı dönemde kurulan Senûsiyye kolu Fas'tan Yemen'e kadar geniş bir bölgede etkili olmuş, tarikatın zâviyelerinde Kur'ân-ı Kerîm ve dinî ilimler okutularak müslüman topluma yeniden dinî canlılık kazandırılmıştır. Birçok Senûsî şeyhi, bir taraftan Afrika'nın kuzey bölgelerinde müslüman halklara din eğitimi verirken diğer taraftan Afrika'nın iç bölgelerindeki yerlilerin İslâm'a girmesi için gayret göstermiştir. Öte yandan tarikat mensupları Avrupalı sömürgeci güçlere karşı yaptığı mücadelelerle adını duyurmuş, XX. yüzyılın başlarından itibaren halkı örgütleyip Fransızlar, İtalyanlar ve İngilizler ile mücadele içine girmiştir. Günümüzde Mısır'ın en yaygın tarikatı olan Şâzeliyye'nin son zamanlarda Avrupa'da önemli bir nüfuz elde ettiği görülmektedir. Ahmed el-Bedevî'ye nisbet edilen Bedeviyye tarikatı Mısır Tanta'da teşekkül etmiştir. Ahmediyye adıyla da bilinen bu tarikat bazı kaynaklarda Rifâiyye'nin ya da Şâzeliyye'nin bir kolu şeklinde zikredilse de genellikle müstakil bir tarikat olarak kabul edilmektedir. Bedeviyye'nin XV. yüzyılda İbrâhim el-Metbûlî'ye nisbetle teşekkül eden Metbûliyye kolu Ali el-Havvâs ile Mısırlı âlim Abdülvehhâb eş-Şa'rânî'ye ulaşmaktadır (Harîrîzâde, III, vr. 95a-97b). XVII. yüzyılda tarikatta Şemseddin Muhammed b. Muhammed b. Şuayb el-Hicâzî'ye nisbetle Şuaybiyye kolu doğmuştur (Zebîdî, ʿİḳd, s. 74). Bedeviyye'nin daha başka kolları da vardır (Baş, s. 280-294). XVIII. yüzyılın başlarında İstanbul'a ulaşan Bedeviyye Anadolu, Hicaz, Suriye, Irak, Ürdün, Filistin, Körfez ülkeleri, Libya, Tunus gibi ülkelerde taraftarlarına rastlansa da Mısır dışında pek etkili olamamıştır. Günümüzde birçok kolla birlikte Mısır'ın en büyük tarikatlarından biridir. İbrâhim b. Abdülazîz ed-Desûkī'ye nisbet edilen Desûkıyye tarikatı Mısır Desûk kaynaklıdır. Burhâniyye (Burhâmiyye) adıyla da anılan Desûkıyye'yi Şâzeliyye ve Bedeviyye'nin bir kolu sayanlar vardır. Daha çok Mısır ve Sudan'da etkili olan tarikatın bugün Suriye, Küveyt ve Ebûzabî (Abudabi) gibi ülkelerde taraftarlarına rastlanmaktadır. VII. (XIII.) yüzyılın başlarında Hindistan'ın Ecmîr şehrinde teşekkül eden Çiştiyye tarikatı Muînüddin Hasan el-Çiştî'ye nisbet edilmektedir. Ecmîr'den bütün Hint yarımadasına yayılan tarikat Kādiriyye, Nakşibendiyye ve Sühreverdiyye ile birlikte Hindistan'ın en yaygın dört tarikatından biri olmuştur. Şeyh Ferîdüddin Mes'ûd ve Nizâmeddin Evliyâ dönemlerinde etkisini bütün Hindistan'da hissettiren Çiştiyye, Nizâmeddin Evliyâ'nın müridleri tarafından Hindistan'ın taşra eyaletlerine taşınmış ve ülkede birçok ihtidâya vesile teşkil etmiştir. Tarikat VIII. (XIV.) yüzyılın ilk yarısında Şeyh Burhâneddîn-i Garîb vasıtasıyla Bengladeş'in başşehri Dakka bölgesine ulaşmış ve Seyyid Muhammed Gîsûdırâz tarafından Dakka ve Gucerât'ta yayılması sağlanmıştır. VII. (XIII.) yüzyılda teşekkül eden tarikatlardan Mevleviyye Anadolu kaynaklıdır. Tarikatın kurucusu kabul edilen Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, ailesiyle birlikte Horasan'dan çocuk yaşta çıktığı yolculuğun sonunda Anadolu'ya gelip Konya'da yerleşmiş, buradaki faaliyetleri neticesinde Mevlevîlik doğmuştur. Tarikat Anadolu topraklarından sonra Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Balkanlar'da geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Mevlevîlik'te zamanla inanç bakımından birbirine zıt iki kol meydana gelmiş, biri Mevlânâ'nın oğlu Sultan Veled'e nisbetle Veled kolu, diğeri Mevlânâ'nın şeyhi Şems-i Tebrîzî'ye nisbetle Şems kolu adını almıştır. Veled kolunda zühd esas alınıp şeriat kurallarına riayet edildiği halde Şems kolunda Kalenderîler gibi Bâtınî karakter ön plana çıkmıştır. Osmanlı yöneticileri birincileri desteklerken Şems kolu mensuplarına yüz vermemiştir. Mevlevî dervişlerinin eğitildiği kurumlar olan mevlevîhâneler aynı zamanda birer güzel sanatlar mektebi gibi çalışmış, birçok âlimin yanı sıra buralardan Türk kültür ve sanatının en önemli temsilcileri yetişmiştir. XVIII ve XIX. yüzyıllarda özellikle İstanbul mevlevîhânelerinin klasik Türk mûsikisinin en parlak simalarına okul görevi yaptığı bilinmektedir. Öte yandan Balkan ve I. Dünya-Çanakkale savaşları sırasında mevlevîhâneler sosyal dayanışma ve yardımlaşma fonksiyonu üstlenmiştir. Bu çerçevede Yenikapı Mevlevîhânesi hastahaneye dönüştürülmüş, Galata Mevlevîhânesi'nde Şeyh Ahmed Celâleddin Dede'nin başkanlığı altında yardım toplanmış, Kıbrıs, Girit gibi adalardaki mevlevîhâneler müslümanlar için bir sığınak vazifesi görmüş ve Anadolu'ya geçişi sağlamıştır. I. Dünya Savaşı'na girilmesiyle cihâd-ı mukaddes ilân edildiğinde Veled Çelebi'nin (İzbudak) kumandası altında Mücâhidîn-i Mevleviyye Alayı kurulmuş ve Filistin cephesinde çarpışmıştır. Türkiye'de tekkelerin kapatıldığı 1925 yılından sonra Mevlevîlik merkezi Konya'dan Halep'e taşınmış, 1944'te Suriye hükümetinin aldığı bir kararla Mevleviyye kurum olarak tarihe karışmıştır. Bazı kaynaklarda tarikat şeklinde kaydedilen Ekberiyye'nin mahiyeti ve kurucusu hakkında değişik görüşler ileri sürülmüştür. Şeyh-i Ekber unvanından dolayı bunu Muhyiddin İbnü'l-Arabî'ye nisbet edenler olduğu gibi Abdülganî en-Nablusî tarafından kurulduğunu söyleyenler de vardır. Bazılarına göre ise kurumlaşmış bir tarikat olmayıp İbnü'l-Arabî'nin görüşleri çerçevesinde şekillenmiş tasavvufî ve fikrî bir hareketten ibarettir. Öte yandan Hızır'dan ruhanî olarak hırka giymek suretiyle tarikata girenlerin yoluna Hızıriyye denilmiştir. Hızır'ın da hırkayı Hz. Peygamber'den giydiği kabul edilmektedir (Zebîdî, İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 191, 194). Hızıriyye'nin kollarından biri müfessir Kādî Beyzâvî'ye nisbet edilen Beyzâviyye tarikatıdır (Zebîdî, ʿİḳd, s. 43-44). Kuşâşî birçok tarikatın yanı sıra Hızıriyye'den de hırka giydiğini belirtir (es-Simṭü'l-mecîd, vr. 45a-b). VI. (XII.) yüzyılda teşekkül eden tarikatlardan Beyâniyye'nin (Nebâiyye) kurucusu Ebü'l-Beyân Nebâ b. Muhammed b. Mahfûz el-Kureşî'nin de (İsnevî, I, 254) tarikat hırkasını bizzat Hz. Peygamber'in ruhaniyetinden giydiği ileri sürülmüştür (Zebîdî, ʿİḳd, s. 36-37; Harîrîzâde, I, vr. 171a). VI. (XII.) yüzyılın başlarından itibaren Ebû Cebel Ya'lâ'ya nisbetle Cebeliyye, İmam Gazzâlî'ye nisbetle Gazzâliyye, Ahmed-i Nâmekī-yi Câmî'ye nisbetle Câmiyye, İbn Berrecân'a nisbetle Berrecâniyye, Muhammed b. Hasan es-Sicilmâsî'ye nisbetle Sicilmâsiyye, Ebû Tâhir es-Silefî'ye nisbetle Silefiyye (Silegiyye), Yûnus b. Yûsuf eş-Şeybânî'ye nisbetle Şeybâniyye (Yûnusiyye), Ebü'l-Hasan Ali b. Ahmed el-Harâllî'ye nisbetle Harâlliyye gibi birçok tarikat ortaya çıkmıştır. Yine bu dönemde teşekkül eden tarikatlardan Şuaybiyye, Ebû Şuayb Eyyûb Sâriye b. Saîd'e nisbet edilmiş ve Minhâciyye'nin bir şubesi olduğu belirtilmiştir (Zebîdî, İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 214-215). İbn Seb'în'in halifelerinden Ebü'l-Hasan Ali b. Abdullah eş-Şüşterî en-Nümeyrî'ye nisbet edilen Şüşteriyye (Zebîdî, ʿİḳd, s. 74-75), Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed b. Abdurrahman es-Sâhilî el-Ensârî'ye nisbet edilen Sâhiliyye (a.g.e., s. 64), XVIII. yüzyılda Yemen'de Abdullah b. Alevî Bâ Haddâd'a nisbet edilen Haddâdiyye tarikatlarından Zebîdî icâzet almıştır (İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ, s. 241-242). Harîrîzâde ayrıca Ebü'l-Hasan Ali b. Hızır ed-Dîbî el-Hazrecî'ye nisbet edilen Dîbiyye tarikatından bahsetmiştir (Tibyân, II, vr. 42b). Zebîdî'nin Arâbiyye diye kaydettiği Ömer b. Muhammed el-Urâbî'ye nisbetle Yemen'de ortaya çıkan Urâbiyye tarikatı (ʿİḳd, s. 87-88; Harîrîzâde, III, vr. 56b) Kādiriyye'nin kollarından biri kabul edilmektedir. Bunların dışında kaynaklarda, müstakil olarak teşekkül eden ya da büyük tarikatlardan birinin silsilesinden ayrılıp zamanla bağımsız bir tarikat hüviyeti kazanan birçok tarikat yer almaktadır. Geçmişte ve günümüzde herhangi bir tarikatla ya da belli bir coğrafyadaki tarikatlarla ilgili müstakil eserler hazırlanmış olmakla birlikte coğrafya dikkate alınmadan birden fazla tarikat ve silsileleriyle ilgili eserler de yazılmıştır. XVII. yüzyılda Safiyyüddin Ahmed Kuşâşî'nin hırka giydiği tarikatları ve silsilelerini kaydettiği es-Simṭü'l-mecîd adlı eseri bunun ilk örneklerindendir. XVIII. yüzyılda Murtazâ ez-Zebîdî'nin kaleme aldığı İtḥâfü'l-aṣfiyâʾ ve ʿİḳdü'l-cevheri's̱-s̱emîn adlı eserlerle İbn Akīle el-Mekkî'nin ʿİḳdü'l-cevâhir fî selâsili'l-ekâbir adlı eseri de bu mahiyettedir. XIX. yüzyılda Harîrîzâde'nin hazırladığı, üç büyük ciltten oluşan Tibyânü vesâʾili'l-ḥaḳāʾiḳ adlı eser bu alanda yazılmış en hacimli kitap olup bir tarikatlar ansiklopedisi niteliğindedir. Ahmed Rifat Efendi'nin Mir'âtü'l-makāsıd'ı (İstanbul 1293), Bandırmalızâde Ahmed Münib Efendi'nin Mir'âtü't-turuk'u (İstanbul 1306), Mehmed Sâmî'nin Esmâr-ı Esrâr'ı (İstanbul 1316), Hocazâde Ahmed Hilmi'nin Hadîkatü'l-evliyâ'sı (İstanbul 1318-1320) ve Sâdık Vicdânî'nin Tomar-ı Turuk-ı Aliyye'sinde (İstanbul 1338-1340) muhtelif tarikatlar ve silsileleri ele alınmıştır. Son dönem müelliflerinden Hüseyin Vassâf'ın sûfî biyografilerine dair Sefîne-i Evliyâ adlı eserinde de büyük tarikatların kurucu pîrinden başlanmak suretiyle XX. yüzyıldaki son halkalarına kadar devam eden silsileleri yer almaktadır. Louis Rinn'in Marabouts et Khouan isimli eseriyle (Alger 1884) Muhammed Ma'sûm Şîrâzî'nin Farsça üç ciltlik Ṭarâʾiḳu'l-ḥaḳāʾiḳ'i de (Tahran 1339-1345 hş.) burada zikredilmelidir. Son olarak Seyyid Muhammed Hoca Efendi tarafından Tasavvuf Tarikatlar ve Silsileleri adıyla dört ciltlik bir çalışma yapılmıştır (İstanbul 2005). Tarikatlar, müslüman halkın dinî inanç ve duygularını canlı tutmanın yanı sıra gayri müslimlerin ihtidâsına vesile olmak, işgalci ve sömürgecilere karşı İslâm ülkelerinde direniş cepheleri teşkil etmek, ihtiyaç durumunda İslâm ordularıyla birlikte seferlere katılmak, fethedilen bölgelere yerleşip İslâmiyet'i yaymak gibi fonksiyonlar icra etmiştir. Meselâ Türkler'in İslâmiyet'i kabul etmesinde tarikat ehlinin irşad faaliyetlerinin büyük rol oynadığı bilinmektedir. Orta Asya'da, Hindistan ve bazı Uzakdoğu ülkelerinde, Afrika'da İslâmiyet'in yayılması, İran'da binlerce Mecûsî'nin İslâmiyet'i seçmesi, Anadolu ve Balkanlar'da gayri müslim ahalinin ihtidâsı büyük çapta tarikatlar vasıtasıyla gerçekleşmiştir. Tarikatların bu başarısı insanların gönül dünyasına hitap etmesinden kaynaklanmaktadır. Ancak bu husus tarikat ve tasavvuf hayatında aynı zamanda istismara ve yozlaşmaya da sebebiyet vermiştir. Nitekim tarihte ve günümüzde bunun örneklerine rastlanmaktadır. Bundan dolayı tarikat mensubu dervişlerin gönül dünyasında hangi mertebeye yükselirse yükselsin şeriat kurallarına riayet etmesi şart koşulmuş, dinin zâhir kurallarına riayet edilmemesi tarikat hayatında açık bir sapma olarak değerlendirilmiştir. Geçmişte tekkelerin belli kanunlar çerçevesinde ve göz önünde faaliyet göstermesi sebebiyle dinî ve ahlâkî açıdan istismar ve yozlaşma büyük ölçüde önlenmiştir. Günümüzde ise tarikat faaliyetleri Türkiye'deki yasak yüzünden yer altında yürütüldüğü için istismara daha açık durumdadır. Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi İSTİNAD: sabah.com.tr/sozluk/islamiyet/tasavvufta-hakka-ulasmak-icin-benimsenen-usul-tutulan-yol-tarikat Tarihte Vakıflar Vakıf Nedir? BİR MEDENİYETİN İZDÜŞÜMÜ: VAKIFLAR Arapça bir sözcük olan ‘vakf’; sözlük anlamı ile durdurma, hareketten alıkoyma, hareketsiz bırakma manalarına gelir. Ayrıca “tamamen verme, büsbütün verme” anlamını da içerir. İktisadi anlamda vakıf; kişisel çalışma ve gayretle elde edilen imkânların ve mal varlığının gönül rızasıyla paylaşılmasını öngören hukuki bir sistemdir. Türk Medeni Kanununa göre vakıf; gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleri ile oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Vakıf, tarih boyunca süregelmiş yardımlaşma ve dayanışma duygusunun kurumsallaşmış halidir. O halde vakıf tüm insanlığın mutluluğunu amaçlayan bir sistemler bütünüdür. Tarihte ilk vakıf; Hazreti Ömer (r.a.)ın Hayber’in fethinden sonra ganimet olarak kendisine düşen bir arazinin satılmaması, miras bırakılmaması ve hibe edilmemesi şartı ile fakir, köle, misafir ve Allah yolunda olanların istifadesi için vermesi ilk vakıf olarak kabul edilmektedir. Vakıfların Anadolu’da hızla yaygınlaşıp önemli hale gelmesinde “sadaka, infak ve hayırda yarışma” ya teşvik edici mahiyetteki ayetlerin yanı sıra şu hadis-i şerifler etkili olmuştur. “Ademoğlu vefat edince ameli kesilir, ancak üç hususta müstesna: Sadaka-i cariye, faydalı ilim ve kendine dua eden hayırlı evlat” “İnsanların en hayırlısı insanlara faydalı olandır. Malın en hayırlısı Allah yolunda harcanandır. Vakfın en hayırlısı da insanların en çok duydukları ihtiyacı karşılayandır.” Vakıfların Amaçları; Vakıflar, tarih boyunca hangi amaçlarla kurulmuş olurlarsa olsunlar, İslâm ve Türk dünyasında birbirinden önemli çok çeşitli hizmetleri üstlenerek, günümüzde modern devletin yapmakta olduğu çok sayıda kamusal görevi yüzyıllarca başarıyla yerine getirmişlerdir. Vakıflar, aynı zamanda, servetin zengin kesimlerden toplumun daha fakir kesimlerine doğru akışını önemli ölçüde gerçekleştirerek sosyal dengelerin kurulmasında ve sosyal bütünleşmenin sağlanmasında, içtimaî barışın sürekliliğinde, sınıf çatışmalarının önlenmesinde, kamunun hizmet taleplerinin yerinde karşılanmasında, siyasî ve ekonomik istikrarın sağlanmasında da merkezî yönetimlerin en büyük yardımcıları olmuşlardır. Vakfın özünde bulunan yardımlaşma ve dayanışma duygusu, Türkler’in İslamiyet öncesindeki geleneklerinde de görülen bir sosyal özellik olduğundan Müslüman olduktan sonraki dönemde de vakıf ve yardımlaşma anlayışı “Allah Rızasını” kazanma isteği ile çok daha güçlenerek, genişlemiştir. Bu durum; vakfın belirli toplulukları kapsamasından çok, bütün insanları, hatta hayvanları ve doğayı da içine alacak şekilde genişleyerek enginleşmesine vesile olmuştur. Türklerin, İslamiyet öncesinden gelen adet ve gelenekleri; vakıf anlayışı ve kültürünün bir medeniyet haline gelmesinde önemli katkılar sağlamış, İslâmiyet ile birlikte bu altyapı, semavî değerler ve evrensel ahlakî ilkelerle inceden inceye işlenerek daha da geliştirilmiştir. Vakıfların hizmetlerinden veya menfaatlerinden yararlanabilmek için ne etnik ne dinî, ne de cinsiyet ve sosyal statü olarak bir ön şart aranmamış, hayır hususunda kesinlikle ayrımcılık ve bölgecilik yapılmamıştır. Diğer bir ifadeyle, Osmanlı'ya kadar hiçbir devlet, dil, din, ırk ve cinsiyet ayırımı yapmadan bütün halkının huzur ve mutluluğunu sağlayacak âdil devlet adamı prototipini ortaya koyan ve ülke kaynaklarının toplumun bütün kesimleri arasında makûl ölçülerde paylaşılmasına imkân sağlayan bir sistemi kurarak en müreffeh şehirlerin kurulmasını sağlayamamıştır. Bunun yanı sıra, vakıf kurumunun maddî-manevî kudretinden de tarihte hiçbir ulus Osmanlılar kadar yararlanamamıştır. Osmanlı insanının günlük hayatında hemen her gün karşılaştığı ve yararlandığı cami, medrese, hastane, han, hamam, köprü, çeşme, su tesisi, imarethâne gibi kamusal nitelikli kurumların neredeyse tamamı, padişahlar ve diğer yönetici zümreler ile bunların yakınlarınca hayrat olarak yaptırılmış, bunların hizmetlerinde sürekliliği sağlamak üzere gelirlerini temin eden kervansaray, bedesten, dükkan, bağ, bahçe gibi diğer mal ve mülkler de akar olarak vakfedilmiştir. Böylece yalnızca Allah Rızası için kurulan vakıflar ve vakıfların topluma sunduğu hizmetler yıllar hatta yüzyıllar boyunca yaşatılabilmiştir. Gerek sosyal gruplar arasında dostluk, kardeşlik, yardımlaşma ve yakınlaşmanın temininde ve gerekse kamunun belli sosyal kriterlere göre şekillendirilmesinde devletin elindeki en etkili kurumsal vasıta vakıflar olmuştur. Osmanlılar, servetin belirli ellerde yoğunlaşarak sosyal refah düzeyinde aşırı farklılaşmalar oluşması ve dolayısıyla içtimaî dengelerin bozulmasını önlemek için, kişilerin kendi istekleriyle kurdukları vakıflardan geniş ölçüde yararlanmışlardır. İmkânı olan herkes bir hayır eseri yaptırmıştır, buna gücü yetmeyenler bir mektep veya camiyi, ya tamir ettirmiş ya da tamirine madden-manen-bedenen katkıda bulunmuş, bunu da yapamayanlar hiç değilse bir çeşme yapımı ya da tamiri ile ilgilenmişlerdir. Günümüzde modern devletin yüklendiği kamusal hizmetlerin neredeyse tamamı Osmanlı’da vakıflar eliyle yerine getirilmiş, sahip oldukları maddî imkânlara rağmen “hayr u hasenat kültürüne” katkıda bulunmayanlara cemiyet tarafından iyi gözle bakılmamıştır. Vakıflar kanalıyla, toplumsal servetin önemli bir bölümü, hukuken bir daha geri dönmesi mümkün olmayacak şekilde toplumun en zengin tabakalarından en alt tabakalarına ulaşacak şekilde; bir başka deyişle özel mülkiyete konu olmaktan çıkartılarak toplumsal mülkiyet kategorisine aktarılmıştır. Üstelik bu aktarımın, açık bir zorlama olmaksızın, gönüllü bir şekilde yapıldığı düşünüldüğünde, vakıf konusundaki şuurun ve duyarlılığın Osmanlı döneminde bütün medeniyetleri geride bırakan bir çıtaya ulaştığı görülebilir. Bundan dolayıdır ki Osmanlı medeniyeti, "vakıf medeniyeti" olarak nitelendirilmiştir. Evliya Çelebi, XVII. yüzyıldaki Osmanlı vakıf eserler hakkında, "..ben elli yılda 18 padişahlık ve krallık yere seyahat ettim, hiçbir yerde bu kadar hayrat görmedim" diye yazacaktır. Osmanlı sosyo-ekonomik ve kültürel hayatının neredeyse tamamını kuşatabilecek şekilde konumlanan vakıf sistemi, günümüzde de dünyanın dört bir yanında hâlâ hayatın vazgeçilmez sosyal ve siyaset kurumları arasında olduğu inkâr edilemez bir gerçek olarak karşımızda durmaktadır. Günümüzde, bir vakfın kuruluşu, 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun ilgili hükümlerine göre gerçekleşmektedir. Buna göre, kanunda belirtilen şartları taşıyan gerçek ya da tüzel kişiler vakıf kurabilmektedirler. Eğer kurucu gerçek kişi ise Türk Medenî Kanunu'nda belirlenen fiil ehliyetine sahip olması, tüzelkişi ise fiil ehliyetine sahip olmakla birlikte, ayrıca, kuruluş statüsünde vakıf kurabileceğine ve vakfa malvarlığı tahsis edebileceğine dair bir hükmün bulunması gerekmektedir. Selçuklu ve Osmanlı döneminde kurulmuş olan ve bugün yöneticileri hayatta kalmayan vakıflar ise, Türkiye'nin en köklü ve büyük kurumlarından biri olan Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temsil ve idare edilmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü bu vakıflar adına hizmetlerini sürdürürken, diğer taraftan da yeni kurulan vakıfların kuruluş, dağılış ve denetim işlemlerini gerçekleştirmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre; Osmanlı ve Selçuklu Döneminden günümüze intikal etmiş ancak yöneticisi kalmamış vakıf sayısı 52.000 adettir. Bu tarihî vakıfların tüzel kişiliklerini günümüzde de sürdüren Vakıflar Genel Müdürlüğü, kurucularının belirledikleri amaçlar doğrultusunda öğrencilere burs vermekte, muhtaç vatandaşlara aylık maaş ve gıda yardımı yapmakta, ayrıca, binlerce yıllık vakıf eserlerin onarımını gerçekleştirmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğünce 3 bin 500’ün üzerinde vakıf eser restore edilmiştir. Son yıllarda gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda, Osmanlı dönemindeki vakıf medeniyeti canlandırılmış, ülkemiz ekonomisine yaptığı katkı ise 2,5 milyar lirayı bulmuştur. Bezmiâlem Valide Sultan Vakıf Üniversitesi ile Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversiteleri yüksek öğrenim alanında gerçekleştirilen iki önemli proje olarak müstesna bir değer taşımaktadır. Cumhuriyet öncesinde kurulmuş olan ve kuruluş amaçlarında eğitim şartı bulunan vakıfların faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla oluşturulmuş Üniversiteler bugün modern kompleksler içinde eğitim vermektedir. Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi bugün de hastaları tedavi edip şifa dağıtmaya devam etmekte, ücretsiz sağlık hizmeti sunmaktadır. Vakıflar, Vakıf medeniyeti ve vakıf bilincinin canlandırılarak, vakıf kurumununözünde barınan kardeşlik ve yardımseverlik duygularını yaşatarak, gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamaktadır. İSTİNAD: https://www.vgm.gov.tr/kurumsal/tarihce/tarihte-vakiflar DERT VE BELALARIN SEBEBİ İmam-ı Rabbani hazretleri, insana belanın geliş sebeplerini sual ve cevaplarla şöyle açıklıyor: Sual: Enbiya ve evliya, hep dert ve bela içinde yaşadı. Halbuki, Şura suresinde, (Size gelen belalar, kabahatlerinizin cezasıdır) buyuruldu. Bu âyete göre, dertlerin çokluğu, günahın çokluğunu gösteriyor. Enbiya ve evliya olmayanın, çok sıkıntı çekmesi gerekirken dostlarına, neden dert, bela veriyor? Düşmanları neden rahat ve nimet içinde yaşıyor? CEVAP Dünya, zevk yeri değil. Ahiret, bunun için yaratıldı. Dünya ile ahiret, birbirinin zıddı, tersidir. Birini sevindirmek, ötekinin gücenmesine sebep olur. Yani, birinde zevk aramak, ötekinde elem çekmeye sebep olur. O halde, dünyada nimetleri, lezzetleri çok olanlar, bunlara lazım olan şükrü yapmazlarsa, ahirette çok acı çekecektir. Bunun gibi, dünyada, tehlikelerden sakındığı halde, çok acı çeken mümin, ahirette çok lezzete kavuşacaktır. Dünyanın ömrü, ahiretin uzunluğu yanında, deniz yanında bir damla kadar bile değildir. Sonu olan, sonsuz ile ölçülebilir mi? Bunun için dostlarına merhamet ederek, sonsuz nimetlere kavuşmaları için, dünyada birkaç gün sıkıntı çektiriyor. Düşmanlarına, biraz lezzet verip, çok elemlere sürüklüyor. Sual: Allahü teâlâ, her şeye kadirdir. Dostlarına, hem dünyada, hem ahirette nimetler verseydi ve dünyada verdiği lezzetler, ahirette, bunların elem çekmesine sebep olmasaydı, daha iyi olmaz mı idi? CEVAP Bunun çeşitli cevapları vardır. Yedisi şöyledir: 1- Dünyada, birkaç gün dert, bela çekmeselerdi, Cennetin lezzetlerinin kıymetini anlamazlardı ve ebedi nimetlerin kıymetini bilmezlerdi. Açlık çekmeyen, yemeğin lezzetini anlamaz. Acı çekmeyen, rahatlığın kıymetini bilmez. Dünyada bunlara elem vermek, sanki daimi lezzetleri arttırmak içindir. Bu elemler, bir nimet olup, cahil halkı denemek için, büyüklere verilen nimetler, elem olarak gösterilmektedir. Yabancılara elem şeklinde gösterilen, dostlar için nimettir. 2- Belalar, sıkıntılar, cahil için sıkıntı ise de, bu büyüklere, sevdiklerinden gelen her şey, tatlı olur. Nimetlerden lezzet aldıkları gibi, belalardan da lezzet duyarlar. Hatta, bela sadece sevgilinin arzusu olup, kendi istekleri karışmadığı için, daha tatlı gelir. Nimetlerde bu lezzet bulunamaz. Çünkü, nimetlerde, nefislerinin istekleri de vardır. Bela gelince, nefisleri ağlar, inler. Bu büyükler, belayı nimetten daha çok sever. Bela, bunlara, nimetten daha tatlı gelir. Bunların dünyadan aldıkları lezzet, belalardan, musibetlerden gelir. Dünyada dert ve bela olmasaydı, bunların gözünde, dünyanın hiç değeri olmazdı. Dünyanın acı olayları olmasaydı, onu boş, abes görürlerdi. O halde, Allahü teâlânın dostları, dünyada da, ahirette de sevinçlidir. Dertlerden aldıkları lezzetler, ahiret lezzetlerinin azalmasına sebep olmaz. Ahiret lezzetlerini gideren, cahillerin aradıkları lezzetlerdir. Allahü teâlânın başkalarına verdiği nimetler, dostlarına rahmettir. Onlara dert, elem olanlar da, dostlarına nimettir. Başkaları nimet gelince sevinir, dert gelince üzülür. Bu büyükler, nimette de, dertte de sevinçlidir. Çünkü bunlar, işlerin güzelliğine, çirkinliğine bakmaz, işleri yapanın güzelliğine bakar. İşleri yapan sevgili olduğu gibi, işleri de sevgili olur ve tatlı gelir. Bu dünyada, her şey, güzel olan yapıcının işi olduğundan, dert ve zarar verse de, bunlara, istedikleri ve sevdikleri şey olur. Kendilerine tatlı gelir. Allahü teâlâ, dostlarını her an, kendi arzusuna razı ettirip, zevk ve lezzet içinde tutuyor. Başkasına dert olan, dostlar için, cemal ve kemal oluyor. Bunların arzularını, arzu edilmeyen şeyler içine yerleştirdi. Dünya lezzetlerini, başkalarının aksine, ahiret derece ve lezzetlerinin artmasına sebep eyledi. 3- Bu dünya, imtihan yeridir. Burada hak ile bâtıl; haklı ile haksız karışıktır. Burada, Allahü teâlâ, dostlarına sıkıntılar, belalar vermeseydi, yalnız düşmanlarına verseydi, dost, düşmandan ayrılır, belli olurdu. İmtihanın faydası kalmazdı. Halbuki, gayba iman etmek gerekir. Dünya ve ahiretin bütün saadetleri, görmeden inanmaya bağlıdır. Hadid suresinin, (Allahü teâlâ, Peygamberlerine, gaybdan, görmeden, yardım edenleri bilmek için...) mealindeki 25. âyetinde, bu hâl bildirilmektedir. Dostlarını bela içinde göstererek, düşmanlarının gözünden sakladı. Dünya, imtihan yeri oldu. Dostları, görünüşte belada, gerçekte ise, zevk ve sefada. Peygamberlerin, düşmanlarla savaşması da böyle olurdu. Bedir’de Müslümanlar, Uhud’da kâfirler galip gelmişti. (Al-i İmran 140) 4- Evet, Allahü teâlâ her şeye kadirdir. Dostlarına hem dünyada, hem de ahirette rahatlık verebilir ama, âdeti böyle değildir. Kudretini, hikmeti ve âdeti altına gizlemeyi sever. İşlerini, yaratmasını, sebepler altında gizlemiştir. O halde, dünya ahiretin aksi olduğundan, dostların, ahiret nimetlerine kavuşmak için, dünyada sıkıntı çekmeleri gerekir. [Allahü teâlânın dostları, dertlere, belalara, tehlikelere karşı tedbir alır. Bunlardan kurtulmaya çalışır. Dayanılamayacak şeylerden kaçınmak, Peygamberlerin sünnetidir. Tedbirlere, çalışmalara rağmen başa gelen belalardan zevk alırlar. Dertlerden zevk almak, yüksek derecedir. Çok az seçilmişlerin yapacağı iştir.] ASIL CEVAP Dertlerin, belaların gelmesine sebep, günah işlemektir. Fakat, belalar, sıkıntılar, günahların affedilmesine sebep olur. O halde, dostlara, belalar, sıkıntılar çok gelirse günahları kalmaz. [Ama tevbe, istigfar edince de, günahlar affolur. Dert ve bela gelmesine lüzum kalmaz. O halde, dert ve beladan kurtulmak için, çok istigfar okumalı.] Dostların günahını, düşmanların günahları gibi sanmamalı. (İyilerin, iyilik sandıkları şeyleri, dostlar, günah bilir) buyuruldu. Bunların günah ve kusurları olsa da, başkalarının günahları gibi değildir. Yanılmak ve unutmak gibidir. Niyet ederek, karar vererek yapılmış değildir. Taha suresinin, (Âdeme önce söyledik. Fakat unuttu. Azm ile, karar ile yapmadı) mealindeki 115. âyet-i kerime bunu bildiriyor. O halde, dostlara gelen dertlerin, belaların, çok olması, günahların çok olduğunu göstermez, günahların çok affedildiğini gösterir. Dostlarına çok bela vererek, günahlarını affeder, temizler. Böylece bunları, ahiret sıkıntılarından korur. Cehennemdeki çok şiddetli azapların, birkaç günlük sıkıntı ile giderilmesi ve günahların temizlenmesi için dünyada sebepler gönderilmesi ne büyük nimettir. Dostlara bu muamele yapılırken, başkalarının günahlarının hesabını ahirete bırakıyorlar. O halde dostlara, dünyada çok dert ve bela vermesi lazımdır. Başkaları, bu ihsana layık değildir. Çünkü, büyük günah işlerler, yalvarmaz, boyun bükmez, ağlamaz ve Ona sığınmazlar. Günahları sıkılmadan ve kasten işlerler. Hatta inat edercesine işlerler. Hatta, Allahü teâlânın ayetleri ile alay edecek, inanmayacak kadar ileri giderler. Ceza, suçun büyüklüğüne göre değişir. Günah küçük olur ve suçlu boynunu büküp yalvarırsa, bu suç, dünya dertleri ile affolunabilir. Fakat, günah büyük, ağır olur ve suçlu inatçı, saygısız olursa, bunun cezası ahirette sonsuz ve çok acı olmak lazım gelir. (Allahü teâlâ, onlara zulmetmez. Onlar, kendi kendilerine zulmedip, ağır cezaları hak ettiler) buyuruldu. (Nahl 33) Cahiller, ahmaklar, (Allah, dostlarına niçin bela gönderiyor da, nimet vermiyor) diyerek, bu sevgili kullara inanmıyorlar. Kâfirler, insanların en iyisine de böyle söylerdi. (Kâfirler, bu nasıl Peygamber, bizim gibi yiyip içiyor, sokakta geziyor. Peygamber olsaydı, kendisine melek gelir, yardımcıları olur, bize onlar da haber verir, Cehennem ile korkuturlardı. Yahut, Rabbi, para hazineleri gönderir veya meyve bahçeleri, çiftlikleri olur, istediğini yerdi dediler...) [Furkan 7] Böyle sözler, ahiret hayatına inanmayanların sözleridir. Cennet nimetlerinin, Cehennem azaplarının sonsuz olduğunu bilen kimse, dünyanın birkaç günlük belalarına, sıkıntılarına hiç önem verir mi? Bu dertlerin, sonsuz saadete sebep olacağını düşünerek, bunları nimet olarak karşılar. Belalar, sıkıntılar, sevginin, şaşmayan şahitleridir. Ahmakların bunu anlamamasının ne önemi olur. 6- Bela, kemend-i mahbubdur [sevgilinin, âşıkını kendine çekmek için gönderdiği kemenddir.] Âşıkları, sevgiliden başka şeylere bakmaktan koruyan bir kamçı gibidir. Âşıkları, sevgiliye döndürür. O halde, dertlerin, belaların dostlara gönderilmesi lazımdır. Belalar, dostları, sevgiliden başka şeylere düşkün olmak günahından korur. Başkaları, bu nimete layık değildir. Dostları, zorla sevgiliye çekerler. İstediklerini dert ve bela ile çekerler ve onu sevgili derecesine yükseltirler. İstemediklerini başıboş bırakırlar. Bunların içinden, sonsuz saadete layık olan, kendisi doğru yola gelip, çalışarak, uğraşarak, ihsana kavuşur. Görülüyor ki, seçilenlere, bela çok gelir. Çalışanlara, uğraşanlara o kadar çok gelmez. Bunun içindir ki, seçilmişlerin, beğenilmişlerin ve sevilmişlerin baş tacı olan Peygamberimiz, (Benim çektiğim acı gibi, hiçbir Peygamber acı çekmedi) buyurdu. O halde, dert ve belalar, öyle usta bir kılavuzdur ki, dostu dosta, şaşmadan kavuşturur. Sevgiliden başkasına bakmakla onu lekelemekten korur. Ne kadar şaşılır ki, âşıklar, hazinelere malik olsa, hepsini verip, dert ve bela satın alır. Aşk-ı ilahiden haberi olmayan, dert ve beladan kurtulmak için, varını yoğunu harcar. Sual: Dert ve bela gelince, dostların bazen üzüldükleri de görülüyor. Bunun sebebi nedir? CEVAP O üzüntü görünüştedir. Tabiattendir. Bu üzüntünün faydaları vardır. Çünkü, bu üzüntü olmasa, nefis ile cihad edilemez. Peygamberimiz vefat edeceği zaman, görülen sıkıntısı, nefis ile cihadın son parçaları idi. Böylece, son nefesi de düşman ile mücadelede geçmiş oldu. Ölüm anında en şiddetli mücadeleyi yaptı. İnsanlık sıfatları, tabiat istekleri kalmadı. Mübarek nefsini tam itaate, hakiki itminana getirdi. O halde, bela, aşk ve muhabbet pazarının tellalıdır. Muhabbeti olmayanın tellal ile ne işi olur. Tellalın buna ne faydası olur ve bunun gözünde tellalın ne kıymeti vardır? 7- Bela gelmesinin bir sebebi de, doğru âşıkları, dost görünen yalancılardan ayırmaktır. Doğru olan âşık, beladan lezzet alır, sevinir. Yalancı ise, acı duyar, sızlanır. Muhabbetin tadını tatmış ise, hakiki acı duymaz. Acı duyması görünüştedir. Âşıklar, bu iki acıyı birbirinden ayırır. Bunun için, (Veli, Veliyi tanır) buyurmuşlardır. Allahü teâlâ kullarına zulmetmez Sual: Deprem, trafik kazası gibi sebeplerle birçok suçsuz kimse, ya ölüyor veya sakat kalıyor. Bazılarına da, hiç suçları olmadığı halde çeşitli belalar geliyor. Suçsuz insanlara böyle bela niçin gelir? CEVAP İmam-ı Rabbani hazretleri, (Mektubat)da buyuruyor ki: (Dertlerin, belaların gelmesine sebep günah işlemektir. Kur'an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki: (Size gelen bela, musibet, kabahatlerinizin, günahlarınızın cezasıdır. Bununla beraber Allahü teâlâ, bir çoğunu da affederek musibete maruz bırakmaz.) [Şura 30] (Ey insan, sana gelen her iyilik, Allahü teâlânın ihsanı olarak, nimeti olarak gelmekte, her dert ve bela da kötülüklerine karşılık olarak gelmektedir. Hepsini yaratan gönderen Allahü teâlâdır.) [Nisa 79] Görüldüğü gibi suçsuz kimseye bela gelmiyor. Herkes kendi cezasını çekiyor. Hâşâ zulmetmez kuluna Hüdası, Herkesin çektiği kendi cezası. Peygamber efendimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) buyurdu ki: (Ümmetim şu on beş kötü hasleti işlediği zaman çeşitli belalara maruz kalır: 1- Ganimet, çarçur edilir, yerinde harcanmaz. 2- Emanete hıyanet edilir, ganimet kabul edilir. 3- Zekât cereme telakki edilir. [Vermek istenmez, hile yolları aranır.] 4- Erkek karısının sözünden çıkmaz. [Kılıbık olur.] 5- Ana babaya isyan edilir, sözlerine itibar edilmez. [Geri kafalı, bunak falan denir.] 6- Ana babaya sıkıntı verilir. 7- Kötü arkadaşlara uyulur. [Ayıp olur diye çeşitli günah işlenir.] 8- Camilerde yüksek sesle konuşulur. [Hutbeyi nutuk çeker gibi okumak da buna dahildir.] 9- Kötüler, ehli olmayanlar idareci olur. 10- Şerrinden, zararından korkulanlara ikram edilir. 11- İçki içenler çoğalır. 12- Erkekler haram olan ipeği giyer. 13- Şarkıcı kadınlar çoğalır. 14- Çalgı aletleri, müzik her yere yayılır. 15- Önceki âlimler kötülenir. (Tirmizi) Tatlı nimetler, acı ilaçlarla kaplanmıştır Sual: Bela niçin gelir? CEVAP Her izzet ve her nimet, Allahü teâlâya ihlas ile itaat ve ibadet etmekten, her kötülük ve sıkıntı da, günah işlemekten hasıl olur. Herkese dert ve bela, günah yolundan, rahat ve huzur da, itaat yolundan gelir. Allahü teâlânın âdeti böyledir. Cenab-ı Hak, hiç kimseye, sebepsiz bela göndermez. Kur'an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki: (Bir millet, kendini bozmadıkça, Allah onların hallerini değiştirmez.) [Rad 11] (Eğer Allahü teâlâ insanları küfür ve günahlarından ötürü dünyada cezalandıracak olsaydı, yer üzerinde tek canlı kalmazdı.) [Nahl 61] Demek ki müstahak olduğumuz belaların hepsi gelse, yeryüzünde insan kalmaz. İşlediğimiz her kötülüğün cezasını dünyada görmüyoruz. Çoğunu da Allahü teâlâ affediyor. İnsanlara bela, iki sebepten gelir. Ya işlediği günahlar yüzünden veya günahsız da olsa derecesinin yükselmesi için. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: (Küçük-büyük her musibet, affedilecek bir günah veya kavuşulacak bir derece içindir.) [Ebu Nuaym] İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki: Dünya, ahirete göre deniz yanında bir damla gibi bile değildir. Dünyada birkaç gün dert bela çekilmese, Cennetin sonsuz lezzetlerinin kıymeti anlaşılmaz, ebedi sıhhat ve afiyet nimetlerinin kıymeti bilinmezdi. Açlık çekmeyen, yemeğin lezzetini anlamaz, acı çekmeyen rahatlığın kıymetini bilemez. Dünya bir anlık rüya gibidir. Rüyada çok şeylere sahip olsak, uyanınca elimize bir şey geçmese ne kıymeti vardır? Rüyada az bir sıkıntı çekersen, uyanınca ömür boyu rahat edeceksin denilse, bir anlık sıkıntıya severek katlanılmaz mı? Sıkıntılar çok acı görünse de, bunların nimet olduğu unutulmamalıdır. Bunun için sevilenlere dert ve bela yağmuru eksik olmaz. Bu tatlı nimetler, acı ilaçlarla kaplanmıştır. Akıllı kimse, bunun içindeki tatlı nimetleri görür. Üzerindeki acı örtüleri de tatlı gibi çiğner. Acılardan da tat alır. Hasta olan onun tadını duyamaz. Hastalık Ondan başkasına gönül vermektir. Hep tatlı yemeğe alışan, şifa verici acı ilaçtan kaçar. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: (Nimete kavuşması için insana musibet gelir.) [Buhari] (Allahü teâlânın hayrını murat ettiği kul, belalara maruz kalır ve meşgul olacağı mal ve evladı kalmaz.) [Taberani] (Musibetler yüzlerin karardığı günde, sahibinin yüzünü ağartır.) [Taberani] (Hastanın günahları, ağaçtan yaprakların döküldüğü gibi dökülür.) [İbni Hibban] (Allahü teâlâ buyurdu ki: "Gönderdiğim belaya sabreden, nimete şükreden, sıddıklarla beraber olur. Bunları yapmayan kendine başka Rab arasın!") [T. Gafilin] (Allah yolundaki mümine isabet eden her yorgunluk, hastalık, sıkıntı, üzüntü, keder, hatta ayağına batan diken, günahlarına kefaret olur.) [Buhari] (Belayı nimet, bolluk ve rahatlığı musibet saymayan, kâmil mümin değildir. Çünkü beladan sonra bolluk, bolluktan sonra bela gelir.) [Taberani] (En şiddetli bela, enbiya, evliya ve benzerlerine gelir. Kişi imanının sağlamlığı nispetinde belaya maruz kalır. İmanı sağlam ise belası şiddetli, imanı zayıf ise hafif olur.) [Tirmizi] (Kişi, hep sıhhat ve selamette olsa idi, bu ikisi onun helakı için kâfi gelirdi.) [İ. Asakir] (Baş ağrısı veya herhangi bir hastalığı sebebiyle, müminin Uhud dağı kadar günahı olsa da, hepsi affolur.) [Taberani] (Hak teâlâ buyurdu ki: "İzzet ve celalim hakkı için, dilediğim kulumun, malına darlık, bedenine hastalık vererek affetmedikçe dünyadan çıkarmam.") [Ruzeyn] (Müminin günahları affoluncaya kadar bela ve hastalık gelir.) [Hakim] (Hak teâlâ buyurdu ki: "Bedenine, evladına veya malına bir musibet gelen, sabr-ı cemille karşılarsa, Kıyamette ona hesap sormaya hayâ ederim.) [Hakim] (Şüphe edilen altını, ateşle muayene ettikleri gibi, Allahü teâlâ insanları dert ile, bela ile imtihan eder.) [Taberani] (Afiyette olan, kıyamette, belaya maruz kalanlara verilen sevapların çokluğunu görünce, "Keşke dünyada iken derilerimiz, makasla kesilseydi" diyeceklerdir.) [Tirmizi] (Kul için Allahü teâlâ katında öyle bir derece vardır ki, ameli ile o dereceye kavuşamaz. Belaya müptela olunca, o dereceye kavuşur.) [Ebu Nuaym] Günahın cezası Sual: Ne zaman bir günah işlesem, başıma bir bela geliyor. Belaya maruz kalmak neye alamettir? CEVAP Günah işlemek kötüye, belaya maruz kalmak iyiye alamettir. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: (Allahü teâlâ, bir kuluna hayır murat edince, günahlarının cezasını dünyada verir. Şer murat edince günahlarının cezasını kıyamete bırakır.) [Tirmizi] (Belaya uğramış birini görünce "Bunu müptela kıldığı beladan beni koruyan ve bir çok kimseye vermediği nimeti bana veren Allah’a hamd olsun!" derse, kendine verilen nimetlere şükretmiş olur.) [Beyheki] Belaya sevinmek Sual: Tedbir aldıktan, doğru sebebe yapıştıktan sonra irademiz dışında gelen belaya isyan etmek günah deniyor. Peki böyle bir belaya sevinmek de günah mıdır? CEVAP Sevinmek günah olmaz. Hazret-i Ömer buyurdu ki: Bana bir bela gelirse, üç türlü sevinirim: 1- Belayı Allahü teâlâ göndermiştir. Sevgili gönderdiği için tatlı olur. 2- Allahü teâlâya, bundan daha büyük bela göndermediği için şükrederim. 3- Allahü teâlâ, insanlara boş yere, faydasız bir şey göndermez. Bir belaya karşılık, ahirette çok nimetler ihsan eder. Dünya belaları az, ahiretin nimetleri ise, sonsuz olduğundan, gelen belalara sevinirim. Dünyada rahat yaşamak Sual: Allah sevdiği kullarına, dert ve bela vererek, onların günahlarını temizlediğine göre, bu dünyada hiç dert bela görmeden rahat yaşayan, Cehenneme mi gidecek? CEVAP Hayır, Allahü teâlâ, hiç dert bela vermeden de günahları affedebilir. Dilediklerine, hem dünyada, hem de âhirette rahatlık verir. Kur’an-ı kerimde, müminlere, hem dünyada, hem de âhirette saadete kavuşmak için çalışmaları ve dua etmeleri emredilmektedir. Her namazda okuduğumuz Rabbena duası, bir âyet-i kerime olup, meali şöyledir: (Ey Rabbimiz, bize dünyada ve âhirette iyilik, güzellik ver! Bizi Cehennem azabından koru!) [Bekara 201] Dünyada mutlu olmak kötü olsaydı, böyle dua etmek emredilmezdi. Nimet ve bela Sual: Nimet gelince sevinmek, belâ gelince üzülmek günah mıdır? CEVAP Günah değildir. Belâ gelince, (Benim ne suçum var da, bunu bana gönderdin) diye Allah'a isyan etmek günahtır. İsyan etmek ne demek? Sual: Bir belaya, bir hastalığa isyan etmek nasıl olur? (Hastayım) demek isyan mıdır? CEVAP İsyan etmek günah işlemek demektir. Her günah, Allahü teâlâya isyandır. (Allahü teâlâ bu hastalığı bana niye gönderdi?) diye bağırıp çağırmak isyan olur. Şakik-i Belhî hazretleri, (Musibete sabretmeyip feryat eden, Allahü teâlâya isyan etmiş olur. Ağlamak, sızlamak, bela ve musibeti geri çevirmez) buyuruyor. Üç hadis-i şerif: (Allah’ın sevdikleri, belaya uğrar. Sabreden mükâfata, sızlanan cezaya kavuşur.) [İ. Ahmed] (Derdini açıklayan sabretmiş olmaz.) [İ. Maverdî] (Uğradığı belayı gizleyenin günahları affolur.) [Taberanî] Âcizliğini belirtmek, dua istemek, doktora hâlini belirtmek gibi hususlar için hasta olduğunu söylemek isyan olmaz. Belaya sabretmek, hattâ şükretmek lazımdır. Allahü teâlâdan gelen her şeyi severek kabul etmeliyiz. Ölüm acısı Sual: Çekilen ölüm acısı ve dünyada sevdiğimiz şeylerden ayrılmanın verdiği sıkıntı günahlarımıza kefaret olur mu? CEVAP Evet, dünyadaki musibetler, ölüm acısı, kabir azabı ve mahşerdeki sıkıntılar günahlara kefaret olur. Birkaç hadis-i şerif meali şöyledir: (Mümine isabet eden hiçbir hastalık ve ağrı yoktur ki, onun günahlarına kefaret olmasın! Hattâ ayağına batan diken bile, günahına kefarettir.) [İbni Hibban] (Bir mümine yorgunluk, ağrı, kaygı, hüzün, gam, eza isabet etse, hattâ ayağına diken batsa, günahlarına kefaret olur.) [İbni Hibban] (Müslümanın uğradığı her musibet, günahlarına kefarettir.) [Müslim] (Bir diken batan veya daha küçük bir musibete veya ağrıya maruz kalan müminin, bir derecesi yükselir ve bir günahı silinir.) [Hâkim] (Kabrin mümini sıkması, bütün günahlarına kefarettir.) [İ. Rafiî] (Hastalıkla geçen saatler, günah işlenen saatlere kefaret olur.) [Beyhekî] (Müminin ailesi, malı, nefsi, çocuğu ve komşusundan kaynaklanan sıkıntılar günahlarına kefarettir.) [Müslim] Sıkıntılar gibi, ibadetlerimiz de günahlara kefaret olur. İki hadis-i şerif meali: (Kişinin orucu, namazı, zekâtı ve emr-i marufu günahlarına kefarettir.) [Buharî] (Pişman olmak, günahlara kefarettir.) [İ. Ahmed] Ölmek de, günahlarımıza kefaret olur. Üç hadis-i şerif meali şöyledir: (Ölmek, günahlara kefarettir.) [Ebu Nuaym] (Ölmek, mümine ganimettir.) [Beyhekî] (Ölmek, mümine hediyedir.) [Dâre Kutnî] Hasta olmak Sual: Hastalığa üzülmek mi, yoksa sevinmek mi gerekir? CEVAP Hasta olmak iyi ise de, hasta olmak için dua edilmez. Sağlığa kavuşmak için dua edilir. İslam âlimleri, (Hastalıkta şifa vardır. Beden ne kadar sıkıntı çekerse, ruh o kadar rahat eder. Bu vücuda rahatsızlık veren her şey insanın âcizliğini anlamasına, Cenab-ı Hakk’a dönmesine sebep olur. Bu sebeple kalb için şifadır) buyuruyorlar. Bir hadis-i şerif meali de şöyledir. (Hastanın inlemesi tesbih, bağırması tehlil, nefes alıp vermesi sadaka, uyuması ibadet, bir taraftan bir tarafa dönmesi ise cihattır. Allahü teâlâ, meleklere “Kuluma sıhhatli iken yaptığı en iyi ameli yazın!” buyurur. İyileşince günahsız olarak ayağa kalkar.) [Hatîb] Peygamber efendimiz, (Allahümme innî es’elükessıhhate vel âfiyete) buyuruyor. Yani (Yâ Rabbî, bana sıhhat [sağlık] âfiyet ver) diye dua ediyor. (Taberanî) Demek ki, Allahü teâlâdan sıhhat ve âfiyet isteyeceğiz. Gelen sıkıntıya da, O gönderdi diye sabredeceğiz, hattâ iyiliğimize olduğu için şükredeceğiz. Sıhhatli olmak, hastalıktan; nimet içinde yaşamak, beladan üstündür. Resulullah efendimiz duasında, dünya ve âhiret sıkıntısından Allahü teâlâya sığınmıştır. Her peygamber şöyle dua ederdi: (Ey Rabbimiz, bize dünyada ve âhirette de hasene ver!) [Bekara 201] [Hasene iyilik, güzellik, sağlık ve âfiyet içinde mutlu yaşamaktır.] Belaya mâruz kalmak Sual: Bir hoca, (Allah, insana bir nimet verirse, muhakkak buna bedel olarak bela gönderir. Çok günah işleyen çok belaya mâruz kalır) dedi. Ben çok belaya mâruz kalıyorum. Bu, günahlarımın çokluğundan mı oluyor CEVAP Öyle söylemek, Allahü teâlâya suizan olur. Bedelsiz bir şey vermediği, hâşâ cimrilik ettiği gibi bir mânâ çıkar. Cenab-ı Hak, bize o kadar çok nimet vermiş ki, bir tek gözün şükrünü, bedelini ödeyemeyiz. Bedenimizin, uzuvlarımızın haricinde, akıl vermiş. Hepsinden daha kıymetlisi iman vermiş. Bunların şükrünü yapmak kolay mı? Bütün bu nimetlere karşılık, bedel istense ne verebiliriz? Allahü teâlâ, birçok nimeti bize ihsan ediyor. Günahlarımızı az bir şey karşılığı affetmesi de bir ihsandır. İmam-ı Rabbânî hazretleri buyuruyor ki: Dostlara gelen dertlerin, belaların, musibetlerin çok olması, günahların çok olduğunu değil, günahların çok affedildiğini gösterir. Dostlarına çok bela vererek, günahlarını affeder, temizler. Böylece bunları, âhiret sıkıntılarından korur. (2/99) Sıkıntıların artmasının sebebi Sual: Zamanımızda her insanın bir derdi, bir sıkıntısı var, sıkıntısız, dertsiz kimse yok gibidir. Bunun sebebi ne olabilir? Cevap: İnsanlar, İslâmiyeti terk ettikleri yani Allahü teâlânın emirlerine ve yasaklarına uymadıkları, İslâm dininin gösterdiği rahat ve huzur yolundan ayrıldıkları için, dünyada bereket kalmadı. Rızıklar azaldı. Tâhâ sûresinin 124. âyet-i kerimesinde mealen; (Beni unutursanız rızıklarınızı kısarım) buyuruldu. Bunun için, iman rızkı, sıhhat rızkı, gıda rızkı, insanlık ve merhamet rızkı ve daha nice rızıklar azaldı. “Hâşâ, zulüm etmez kuluna hüdâsı, herkesin çektiği kendi cezası” sözü Nahl sûresinin 33. âyetinden alınmıştır. Bugünkü küfür, inkar karanlıkları ve Allahü teâlâyı, Peygamberi, İslâmiyeti unutmanın bereketsizlikleri ve sıkıntıları içinde, insan gece gündüz, kadınlı erkekli çalışıp, bir ailenin nafakasını, rahat yaşamasını temin edemez hale gelmiştir. Allahü teâlâya inanmadıkça, Onun bildirdiği İslâm dinine uymadıkça, Onun Peygamberinin güzel ahlakı ile bezenilmedikçe, beş vakit namazı vaktinde kılmadıkça, dalalet, felaket akıntısını durdurmak imkansızdır. Her asırda olduğu gibi, zamanımızda da, insanlığı kaplayan sıkıntıların birinci sebebi, Hakka karşı isyan ve inkardır. Dertler, günahların affına sebeptir Sual: İman edenlere dertler, belalar, hastalıklar geliyor ve sıkıntı çekiyorlar, bunun bir sebebi bir hikmeti var mıdır? Cevap: Allahü teâlâ, kendisine, gönderdiği Peygamberlerine iman edenlere, sevdiklerine, günahlarını affetmek için veya Cennette vereceği nimetlerini, ihsanlarını, derecelerini arttırmak için, dertler, hastalıklar veriyor. Bunların ibadetleri zahmetli, sıkıntılı oluyor. Bütün bunlara karşılık olarak da, dünya işlerinde, rahatlık, kolaylık ve rızıklarına bereket veriyor. İnkâr eden, iman etmeyen, ibadet yapmayanlara ise, bu rahatlığı, bu bereketi vermiyor. Bunlar, zahmet çekerek, hile ve hıyanet yaparak, çok kazanıp, zevk ve safa içinde yaşarlar ise de, bu zevkleri uzun sürmez. Az zaman sonra, hastanelerde, hapishanelerde sürünürler. Ahiretteki azapları da, çok şiddetli olur. Dertlerin, belaların gelmesinin sebebi Sual: Dünyanın bir imtihan yeri olduğunu çok kimse bilmektedir. Fakat burada, iman edip inananlara daha çok dert, bela, sıkıntı gelmekte, inkâr edenlere ise o kadar gelmemektedir. Bunun sebebi ne olabilir, hikmeti nedir? Cevap: Bu konuda İmâm-ı Rabbânî hazretleri Mektûbât kitabında buyuruyor ki: “Dertlerin, belaların gelmesine sebep, günah işlemektir. Fakat, belalar, sıkıntılar, günahların affedilmesine sebep olur. O hâlde, dostlara, belaları, sıkıntıları çok vermek lazımdır ki, günahları kalmasın. Allahü teâlâ, sevdiklerinin günahlarını affetmek için, onlara dert, bela gönderiyor. Tevbe, istiğfar edince de, günahlar affolur. Dert ve bela gelmesine lüzum kalmaz ve gelmiş dertler de gider. O hâlde, dert ve beladan kurtulmak için, çok istiğfar okumalıdır. Dostların günahını, düşmanların günahları gibi sanmamalıdır. (İyilerin, iyilik etmek olarak bildikleri şeyleri, dostlar, günah işlemek bilirler) buyuruldu. Bunlardan günah ve kusur sadır olsa da, başkalarının günahları gibi değildir. Yanılmak ve unutmak gibidir. Niyet ederek, karar vererek yapılmış değildir. Tâhâ sûresi, 115. âyetinde mealen; (Âdem'e önce söyledik. Fakat unuttu. Azim ile, karar ile yapmadı) buyuruldu. Bu âyet-i kerime Âdem aleyhisselâm içindir. O hâlde, dostlara gelen dertlerin, belaların, musibetlerin çok olması, günahların çok affedildiğini gösterir. Günahların çok olduğunu göstermez. Dostlarına çok bela vererek, günahlarını affeder, temizler. Böylece bunları, ahiret sıkıntılarından korur. Resûlullah efendimiz ölüm hâlinde, şiddet ve sıkıntıda iken, Hazret-i Fâtıma, babasını çok sevdiği ve çok acıdığı için ve Peygamber efendimiz; (Fâtıma, benden bir parçadır) buyurmuş olduğu için, o da sıkılıyor, kıvranıyordu. Kızının bu hâlini görünce, onu teselli etmek için; (Babanın çekeceği sıkıntı, ancak bu kadardır. Başka hiçbir sıkıntı görmez!) buyurdu. Günah küçük olur ve suçlu boynunu büküp yalvarırsa, bu suç, dünya dertleri ile affolunabilir. Fakat, günah büyük, ağır olur ve suçlu inatçı, saygısız olursa, bunun cezasının ahirette sonsuz ve çok acı olması lazım gelir. Nahl sûresi, 33. âyetinde mealen; (Allahü teâlâ, onlara zulmetmez. Onlar, kendi kendilerine zulmedip, ağır cezaları hak ettiler) buyuruldu.” İSTİNAD: http://www.dinimizislam.com/detay.asp?Aid=2688 İKİNCİ BÖLÜM ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Şərh

Network Rail will lose control over Britain’s train tracks as power is handed to private operators in a major shake-up of the railway system, the Government is reportedly to announce next week. The move, which would mark the biggest change to the running of the rail network in decades, would see British rail companies such as Virgin Trains and Southern becoming responsible for repairs and maintenance for the first time, ending state-owned Network Rail’s monopoly. Transport minister Chris Grayling will announce the plans in a speech to the Conservative think tank Policy Exchange on Tuesday, according to The Daily Telegraph. The Government hopes this shift of control will incentivise train companies to carry out repairs more quickly and possibly bring in cheaper fares, . READ MORE Train fares set to rise by average of 2.3% Train fares are going up again and here's what you're paying for Network Rail pulls human rights advert for being 'too political' Network Rail fined £4 million after actress dies at level crossing Easter weekend: Record number of engineering works on UK railways It comes as the rail industry announced train fares would go up by an average of 2.3 per cent – more than double the rate of inflation – from 2 January 2017, with some unregulated fares likely to result in fares rise of considerably more. Currently Britain’s train tracks are owned by Network Rail while trains are controlled by completely separate companies. Mr Grayling has spoken previously of his lack of confidence in the railway system and his desire to give train operators more control. As the Conservatives’ front-bench transport spokesman 10 years ago, he said: “We think, with hindsight, that the complete separation of track and train into separate businesses at the time of privatisation was not right for our railways. “The separation has helped push up the cost of running the railways – and hence fares – and has slowed decisions about capacity improvements. “Too many people and organisations are now involved in getting things done – so nothing happens.” In publicity material sent out ahead of the speech, Policy Exchange reportedly said Mr Grayling’s vision will “put the passenger at its heart, ensuring that journeys are safe, quick, and provide value for money”. For Labour, shadow transport secretary Andy McDonald said that “privatising” the rail infrastructure would be an “irresponsible move”. “The last thing our railways need is another layer of fragmentation and complexity. Train operating companies will only engage with this if they can extract more profit from taxpayers and fare-payers,” he said. “It's remarkable that operators such as Southern who display a cavalier attitude towards cost-cutting and safety might be invited to take responsibility for the repair and maintenance of the tracks. Since his election last month, they have struggled to understand who is advising Donald Trump on Asia and what his China policy will look like. This move will turn concern into alarm and anger. Beijing sees Taiwan as a province. Denying it any of the trappings of an independent state is one of the key priorities of Chinese foreign policy. Read more from Carrie: The Trump phone call that will stun Beijing Mild reaction - Cindy Sui, BBC, Taipei China's reaction is relatively mild. It doesn't want to get off on the wrong foot with Mr Trump. And it sees Mr Trump as an inexperienced politician, so for now it's willing to forgive him and not play this up. It may also be somewhat reassured by statements from the US that its policy on China and Taiwan has not changed. But behind the scenes it's safe to say China is working hard to "educate" the Trump team on not repeating such diplomatic faux pas. This move by Taiwan's President Tsai will further infuriate Beijing and make it distrust her even more and see her as favouring Taiwan's formal independence from China. World-changing ideas summit With our powers of reasoning, rich memories and the ability to imagine what the future might hold, human intelligence is unequalled in the animal kingdom. Our closest relatives, chimpanzees, are adept problem solvers, making their own tools to reach food, for example. They use sophisticated gestures and facial expressions to communicate. Yet, they fall a long way short of our own ability to think and plan for the future. Thomas Suddendorf, a psychologist at the University of Queensland, describes this as the gap – the cognitive gulf that separates us from animals. But it was not always so wide, he says in the video above. Our species once shared the planet with other hominins with intelligence that may have rivaled our own. Their extinction was at least partly due to the actions of our own ancestors, according to many anthropologists. We need to be careful not to make the same mistakes again and widen the gap between the species even further in our pursuit of progress, warns Suddendorf, who spoke to BBC Future at the World-Changing Ideas Summit in Sydney on 15 November. Read more: We’ve got human intelligence all wrong Jason G Goldman’s column Uniquely Human, about the similarities and differences between us and the animal kingdom Join 700,000+ Future fans by liking us on Facebook, or follow us on Twitter, Google+, LinkedIn and Instagram If you liked this story, sign up for the weekly bbc.com features newsletter, called “If You Only Read 6 Things This Week”. A handpicked selection of stories from BBC Future, Earth, Culture, Capital, Travel and Autos, delivered to your inbox every Friday. The minibus crosses the vast plateau on a newly paved road. Cracked fields stretch away towards the Moroccan desert to the south. Yet the barren landscape is no longer quite as desolate as it once was. This year it became home to one of the world’s biggest solar power plants. Welcome to Future Now Your essential guide to a world in flux Change happens quickly these days and it can be hard to keep up. That’s why BBC Future has launched a new section called Future Now to bring you in-depth stories about the people, events and trends that are shaping our world. We will be publishing regular stories from all over the world about technology, energy, economics, society and much more – you can find them here. We hope you will join us as we explore the changes that matter. Hundreds of curved mirrors, each as big as a bus, are ranked in rows covering 1,400,000 sq m (15m sq ft) of desert, an area the size of 200 football fields. The massive complex sits on a sun-blasted site at the foot of the High Atlas mountains, 10km (6 miles) from Ouarzazate – a city nicknamed the door to the desert. With around 330 days of sunshine a year, it’s an ideal location. As well as meeting domestic needs, Morocco hopes one day to export solar energy to Europe. This is a plant that could help define Africa's – and the world’s – energy future. (Credit: Getty Images) Hundreds of curved mirrors, each as big as a bus, are ranked in rows covering 1,400,000 square metres of desert, an area the size of 200 football fields (Credit: Getty Images) Of course, on the day I visit the sky is covered in clouds. “No electricity will be produced today,“ says Rachid Bayed at the Moroccan Agency for Solar Energy (Masen), which is responsible for implementing the flagship project. An occasional off day is not a concern, however. After many years of false starts, solar power is coming of age as countries in the sun finally embrace their most abundant source of clean energy. The Moroccan site is one of several across Africa and similar plants are being built in the Middle East – in Jordan, Dubai and Saudi Arabia. The falling cost of solar power has made it a viable alternative to oil even in the most oil-rich parts of the world. As well as meeting domestic needs, Morocco hopes one day to export solar energy to Europe. Noor 1, the first phase of the Moroccan plant, has already surpassed expectations in terms of the amount of energy it has produced. It is an encouraging result in line with Morocco’s goal to reduce its fossil fuel bill by focusing on renewables while still meeting growing energy needs that are increasing by about 7% per year. Morocco’s stable government and economy has helped it secure funding: the European Union contributed 60% of the cost for the Ouarzazate project, for example. (Credit: Sandrine Ceurstemont) With around 330 days of sunshine a year, the region around Ouarzazate - a city nicknamed the door to the desert - is an ideal location (Credit: Sandrine Ceurstemont) The country plans to generate 14% of its energy from solar by 2020 and by adding other renewable sources like wind and water into the mix, it is aiming to produce 52% of its own energy by 2030. This puts Morocco more or less in line with countries like the UK, which wants to generate 30% of its electricity from renewables by the end of the decade, and the US, where President Obama set a target of 20% by 2030. (Trump has threatened to dump renewables, but his actions may not have a huge impact. Many policies are controlled by individual states and big companies have already started to switch to cleaner and cheaper alternatives.) Due to the lack sun on the day I visit, the hundreds of mirrors stand still and silent. The team keeps a close eye on weather forecasts to predict output for the following day, allowing other sources of energy to take over when it is overcast. The reflectors can be heard as they move together to follow the sun like a giant field of sunflowers But normally the reflectors can be heard as they move together to follow the Sun like a giant field of sunflowers. The mirrors focus the Sun’s energy onto a synthetic oil that flows through a network of pipes. Reaching temperatures up to 350C (662F), the hot oil is used to produce high-pressure water vapour that drives a turbine-powered generator. “It’s the same classic process used with fossil fuels, except that we are using the Sun’s heat as the source,” says Bayed. The plant keeps generating energy after sunset, when electricity demands peak. Some of the day’s energy is stored in reservoirs of superhot molten salts made of sodium and potassium nitrates, which keeps production going for up to three hours. In the next phase of the plant, production will continue for up to eight hours after sunset. (Credit: Sandrine Ceurstemont) “The last time the Tories privatised the tracks resulted in a series of fatal accidents that led to the creation of Network Rail in the first place. We don’t want to see a return to the bad old days of Railtrack.” Response to the reported plans on social media has been widely of concern and anger. One Twitter user said: “Government idea to turn Network Rail back into rail track in private hands to save money risks safety. Not a good idea!” Another tweet was more blunt, saying: “Government hands track repairs to profiteering Virgin and Southern. Deaths will result.” More about: Network RailtrainsRailwayVirginSouthernChris Graylingprivatisation “Whisky is all about education, understanding and driving flavour exploration,” says Greg Dillon, spirits connoisseur and editor of the Great Drams blog. “The depth of flavour, the variety and the intrigue of whisky is what is driving the trend towards whisky being a great accompaniment to meals.” Clearly, wine isn’t the only drink capable of being the perfect match for food. Whisky is gaining in popularity as the ideal partner for a range of dishes, from light starters to desserts. The many flavour descriptions vary from light to full-bodied; from a touch of sweetness and fruit, to more complex and bold with strong peat, earthy and smoky notes. Whisky is a great match for seafood, cheese, smoked and roasted meats, and desserts. The lighter styles fare better with smoked salmon and sushi, while medium-bodied whiskies work with smoked fish such as mackerel. Very few of us can claim to never tell a lie, but what if there was a way of spotting a liar without a lie-detector test? A new study has discovered which of us are actually most likely to be liars, and it’s bad news for young, single men. The study of 3,349 Americans of “all major ethnic, incomes, and geographic regions” by Curtin University, Australia, sought to discover whether there’s a link between socio-economic status and lying, and it drew some very specific conclusions. READ MORE 10 uncomfortable truths no one wants to admit All the lies and mistruths Trump told during the US election campaign Strict parenting turns children into liars, experts claim Bernie Sanders says Donald Trump is a pathological liar The researchers found that the most likely liars are young, unmarried men prone to road rage and with low levels of education - as well as asking about lying, respondents were asked questions such as “have you ever given someone the finger in traffic?” Lead study author Arch Woodside explained to the Huffington Post that a young male with low education isn’t enough to determine how prolific a liar he is, “but a young male with low education who engages in antisocial behaviour such as road rage, well by now you can be pretty sure he is.” However the second most likely group of liars is female - specifically, young, married women with low levels of education who’ve attained a high income. Woodside suggested these could be “women who have married into money.” Presumably they could also simply be women who have earned their own fortunes despite low levels of education. The world's most notorious liars 10 (CNN)The next possible US secretary of defense went by the military call sign "Chaos." Revered by his troops as a "warrior monk" with a knack for hard-edged quips, retired Marine Gen. James Mattis led troops in Afghanistan in 2001, won laurels for leadership in one of the bloodiest battles of the Iraq War and most recently headed US Central Command, perhaps the military's most complicated and challenging post. Now, Mattis faces an entirely different kind of fight. As President-elect Donald Trump prepares to formally nominate the former four-star to head the Pentagon, some Democrats are signaling his confirmation might not be entirely easy. Some observers question whether Mattis' battlefield experience prepares him for the very different task of running an enormous bureaucracy, while senior lawmakers worry about what the 66-year-old's nomination means for maintaining civilian control of the military. Republicans issued glowing testimonials to Mattis and his career. California Rep. Devin Nunes, who heads the House Permanent Select Committee on Intelligence, said he could think of "no better candidate to lead America's military in our long fight against jihadism and countering other pressing threats." Noting that Mattis hasn't been out of uniform long enough to lead the Pentagon without a congressional waiver, California Democratic Rep. Adam Schiff said that while he "would make an excellent Secretary of Defense, we must also bear in mind the precedent we would be setting and the impact it would have on the principle of civilian leadership of our nation's military." Donald Trump speaks with Taiwan's President Kirsten Gillibrand, the ranking Democrat on the Senate Armed Services Committee subcommittee on personnel, was more definitive. "Civilian control of our military is a fundamental principle of American democracy," Gillibrand said in a statement Thursday, "and I will not vote for an exception to this rule." Just one senator can demand that the waiver for Mattis meet a 60-vote threshold, meaning he would need to get the support of all Republicans and eight Democrats to move toward confirmation next year. If he's approved, Mattis would be the highest-ranking former officer to serve as defense secretary. The Washington State native and history major led troops through the conflicts in the Persian Gulf, Afghanistan and Iraq. From 2010 to 2013, he led Central Command, which oversees the Middle East and Southeast Asia, until the Obama administration let him go over disagreements on Iran. The White House was pushing for a nuclear deal with Tehran in 2013, the same year Mattis was telling the Aspen Security Forum that his top concern as Centcom commander was "Iran, Iran, Iran." Obama to sign Iran sanctions bill Mattis has since been critical of the deal and of the Obama administration's refusal to engage more aggressively in the Middle East, saying it has fueled extremism in the region. In 2015, he told a congressional panel that the US needed to come out of its "reactive crouch" in the Middle East and defend its values. Indeed, Mattis has not been known to mince words. He's affectionately known as "Mad Dog" by troops who trade his quips like prized baseball cards. On the news of his nomination, many of those sayings instantly became memes on Twitter. Among them: "a good soldier follows orders, but a true warrior wears his enemy's skin like a poncho," and "be polite, be professional, but have a plan to kill everybody you meet." Human Rights Watch called on Congress to fully examine his views on a number of issues. "Media accounts suggest that Gen. Mattis doesn't agree with President-elect Trump's more outrageous campaign proposals, such as bringing back waterboarding, targeting terrorist suspects' family members, or tampering with anti-torture laws," said Washington director Sarah Margon. She urged that during the confirmation process "senators make sure Mattis unreservedly repudiates these proposals, acknowledges that they are illegal, and confirms that they are not up for future consideration." Mattis is one of a slew of generals Trump has been considering for other Cabinet-level jobs, including Gen. David Petraeus for the State Department, Gen. John Kelly to head Homeland Security and Adm. Mike Rogers as the director of national intelligence. Erin Simpson, a national security consultant and senior editor at WarontheRocks.com, said the incoming administration may be trying to capitalize on public respect for the military by considering so many generals. But "where there are really weak civilian institutions and an inexperienced president, it just doesn't sit right by me," said Simpson. The silver lining, she adds, is that many military and security professionals wary of Trump may be convinced to serve under Mattis. "It provides some top-cover for other qualified folks to come in who might not have otherwise," Simpson said. "There are a lot of jobs to fill at the Pentagon, this could bring in some talent and that's a net gain." show all And if you want to have an honest conversation with someone, go to an unmarried woman over the age of 70 as they were found to lie the least. The study categorised “big liars” as those of us who tell 12 significant lies per year, and it found that just 13 per cent of people tell 58 per cent of all lies. In contrast, 21 per cent of us try to live our lives without lying. Woodside explained to Broadly that although most of us think we know ourselves well, we really don’t, and “such thinking may be the biggest lie of all." big computer companies aren't happy about it! Is your computer painfully slow? Have you considered buying a new 'faster' computer but the price of even a basic one makes you cringe? Do you wish there was a cheaper, more affordable way to get a new computer? (Hint: there is – keep reading.) It's incredibly frustrating when computers slow down or stop working for seemingly no reason at all. And even after all the diagnostics, upgrades, and money spent, the amount of time waiting for that spinning wheel or hourglass to disappear never seems to get any shorter. Your once new, lightning-fast, computer just keeps getting slower as each day passes. Well, fortunately, there's a new device that has recently hit the market and it's literally giving old, slow computers lightning fast speed again. And to say it's extremely affordable is grossly understated! What is It? It's called Xtra-PC and if you have an old, slow computer, it is exactly what you've been waiting for. Xtra-PC is a small thumb drive you simply plug into your computer's USB port and it instantly transforms your old computer to like new. It works with any computer (Mac or Windows) laptop, desktop, and netbooks made in 2004 or later. It is hands down the fastest, easiest solution to getting yourself a new computer without spending $400, $500, $800 or more – guaranteed. No more staring at spinning wheels or hourglasses ever again! How Does it Work? Super easy! In fact, it's so easy that it's like snapping your fingers and watching your old computer magically turn into the new, super-fast computer you want it to be. All you have to do is... Plug it in – Simply plug Xtra-PC into a USB port while your computer is turned off. Turn Your Computer On – Select 'Boot from USB' and bingo, you're good to go. Enjoy New PC – In less than 15 minutes you'll be shocked at the difference in the performance of your computer. You only have to setup Xtra-PC once and you can even use it on multiple computers! Watch This Video For A Closer Look At How Xtra-PC Works! No Hard Drive? No Problem! Amazingly, Xtra-PC even works on computers with no hard drives. That's right! Broken, damaged, or just plain missing – Xtra-PC will have your computer running like new again even without a hard drive! What Can I Do With My Like-New Computer? Everything! With Xtra-PC, there's simply no need to spend hundreds of dollars on a new computer – only to have it peter out on you in another year or two. It makes no sense. But getting Xtra-PC does (which is why the big computer companies are so against this incredibly powerful little device). With Xtra-PC you'll be able to do the things you normally do... Heck, you can even add other programs to your computer if you wanted to. Want to download Skype? No problem, with Xtra-PC, you can. How Much Is This Going To Cost Me? This is not a joke. Xtra-PC is only $24.99! That's right – ONLY 25 bucks! And they offer a 30-Day money back guarantee. There honestly is no good reason not to try Xtra-PC. You can get Xtra-PC direct from the company's website here. Make sure to buy it from the official site as there are many knockoffs on the market today. Want to win at job-hunting and being a student? It can be done. “Seizing the opportunities available at university is a valuable way for students to boost their career prospects, as well as giving them a richer university experience,” says Maggie Westgarth, head of employability and enterprise at the University of the West of England (UWE Bristol). Here are some suggestions for how to do it: Work placements “They enable students to apply their skills in a real-world environment and see the impact their skills can have on an organisation or industry,” says Westgarth. “Employers value this level of work experience and it gives students a significant advantage in the jobs market.” Volunteer, work or study overseas “The number of new experiences that come from living in a different country and culture is extraordinary and can make a CV stand out from the crowd,” says Westgarth. “Someone who has spent time abroad during their studies will be able to talk about experiences and skills that will be unlike any other candidate.” Get involved in sports and societies Graduate recruiters stress how important this is, says Katie Seymour-Smith, senior career consultant at the University of Derby. “Not only does it expose students to a wider skill set, networking opportunities and skill application, but it contributes towards building confidence and resilience.” And it’s fun, too. Get advice from a range of people Different people – parents, friends, lecturers, employers – will have different perspectives on the world of work, according to Tom Staunton, careers consultant at the University of Derby. To help you filter all that information, he suggests seeing a professional careers adviser. “They can help you think through the different advice you have been given, work out what it means for you and what you could do about it,” he says. Mind your surrounding READ MORE SPONSORED Giving graduates a head start in business “Don’t bury your head in the sand - there’s always something going on around campus,” says Alison Armstrong, a careers advisor at Bournemouth University. That might be a careers workshop, a volunteering opportunity at the union or an event hosted by an employer. Look out for employability awards, too. “These are structured programmes designed to help you get the most out of your time at university,” she adds. Be a part of the wider uni community “Get as involved as possible with uni life,” says Armstrong. It’s not just societies – getting involved with student papers and radio stations can be great fun and build great skills. “Volunteer for opportunities such as becoming a student rep,” adds Armstrong. “This will develop and demonstrate leadership, negotiation and team-working skills.” This can be with fellow students on forums, but Jack Wallington, community director at The Student Room suggests casting the net wider as well. “It’s good to connect with lecturers, guest speakers or anyone you’ve worked alongside, as by getting to know them you’re likely to get introduced to even more people in the industry,” he says. Tap your uni's alumni network as well. “These people have first-hand experiences and advice to offer on how to break into your chosen field,” he adds.
avid Wagner breaks into a broad grin, as though the secret of his success as Huddersfield Town manager has been unearthed, in one of those "you got me" moments. Fifteen months into his reign as manager of the Championship outfit, a famous old club bracketed alongside Arsenal, Liverpool and Manchester United as one of only four English teams to win three successive top flight titles, the German-born former U.S. international is preparing his players to face Pep Guardiola's Manchester City in the... Full Blog Post ENGLISH FA CUPHUDDERSFIELD TOWN BY DOUG MCINTYRE ShareTweetabout an hour ago Next wave of U.S. stars will pay their dues in Under-20 World Cup qualifying Herculez Gomez and Sebastian Salazar sift through the latest action in Yanks Abroad. The United States under-20 men's national team kicks off qualifying for this spring's FIFA U20 World Cup at the CONCACAF U-20 Championship on Saturday, and while the Americans hope to make the main event in South Korea without too much trouble, there are plenty of reasons why domestic fans should care. For one, the U.S. has never won a CONCACAF Championship. Only three countries -- including Brazil and Spain -- have more U-20 World Cup appearances than the Americans' 14. Yet rather amazingly, the... Full Blog Post UNITED STATES BY ESPN STAFF ShareTweetabout an hour ago Trending: Wenger will manage next season, Ibra puts three past St Etienne The FC crew share their thoughts on Arsene Wenger's situation at Arsenal and discuss if he will be their manager next season. Here are the latest stories for Friday. ARSENAL: Arsene Wenger said there has been no change to his plan to decide his future in March or April but that he will still be a manager next season, "whether it is here or somewhere else." He has also denied reports of a dressing room row after the 5-1 loss at Bayern. - Alexis Sanchez is in Barcelona to deal with his court case over alleged tax fraud but will return to full training before Monday's FA Cup game against Sutton United - Mesut Ozil's... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEMANCHESTER UNITEDARSENALUEFA EUROPA LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweetabout an hour ago 'How to be more like Zlatan': Ibrahimovic reveals keys to success Zlatan Ibrahimovic is flying on all cylinders at United, but for just how much longer can he maintain this high level? Everyone wants to be like Zlatan Ibrahimovic, right? Or at least the Manchester United striker thinks so. Ibrahimovic took over United's Instagram page with a series of videos on Friday, and after a lighthearted threat -- "Don't miss it or else I will come for you" -- proceeded to reveal 10 easy ways to be more like him. Included were some more pearls of wisdom to add to his seemingly endless list of memorable quotes, such as: "Why do it normal? Why do it more than normal? Do it brilliant." Here's... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEMANCHESTER UNITEDENGLISH PREMIER LEAGUEZLATAN IBRAHIMOVIC BY JAMES HORNCASTLE ShareTweet3 hours ago Dzeko's reversal of form has Roma among favourites for Europa League Preview the latest Serie A action, as Radja Nainggolan continues to heat up for AS Roma. When Edin Dzeko's daughter Una woke up on Friday morning, there was a gift waiting from her papa. Dzeko picked it up for her on a work trip to Spain. It was an adidas capitano, the official match ball of the Europa League, and he wanted her to have it. "I'm taking it home to Una," Dzeko told reporters at the Estadio Ceramica, which he all but smashed to pieces. Not for the first time this season, Dzeko scored a hat trick in the Europa League. The surprise was that it came here. Villarreal have... Full Blog Post AS ROMAUEFA EUROPA LEAGUEITALIAN SERIE AEDIN DZEKO BY CHRIS WRIGHT ShareTweet 3 hours ago David Luiz knocks Chelsea TV reporter flying at Chelsea training Obviously gunning for a post-football career in professional wrestling, David Luiz laid the smack down as Chelsea's players made their way out for training on Friday. Spotting Chelsea TV's Lee Parker recording a segment, the Brazilian defender hurtled into shot and sent the presenter tumbling with a textbook flying takedown. Thankfully, Nathaniel Chalobah was on hand to count the three. Follow Chelsea FC ✔ @ChelseaFC Ouch! 😬 @DavidLuiz_4 v Chelsea TV... 8:11 PM - 17 Feb 2017 3,050 3,050 Retweets 4,531 4,531 likes Full Blog Post BLOG - THE TOE POKECHELSEADAVID LUIZ BY EDUARDO ALVAREZ ShareTweet4 hours ago Real Madrid can prove their title hunger as Bale returns vs. Espanyol Get up to date with all of the happenings from around La Liga ahead of week 23. After the hype of a promising performance in the 3-1 Champions League round-of-16 win against Napoli, La Liga is set to return to the Santiago Bernabeu. On Saturday, Real Madrid host Espanyol in the first of three very important matches in the title fight next week. After Espanyol, Zinedine Zidane's team travels to Valencia on Wednesday -- one of the two games they still have in hand -- and Villarreal on Sunday. Both away fixtures look like tough but winnable outings if the squad are as focused... Full Blog Post REAL MADRIDSPANISH PRIMERA DIVISIÓN BY ESPN STAFF ShareTweet5 hours ago Treble 17 - Zlatan Ibrahimovic adds to his career hat tricks with Man United Zlatan Ibrahimovic is flying on all cylinders at United, but for just how much longer can he maintain this high level? Zlatan Ibrahimovic made a small piece of personal history at Old Trafford on Thursday when he scored his first hat trick for Manchester United. But the veteran striker is no stranger to trebles -- his haul vs. St Etienne, in United's 3-0 Europa League round-of-32 first-leg win, marked the 17th time in his career that he has scored three or more goals in a match. Here, we list all of Ibrahimovic's hat tricks and ESPN FC correspondents pick five of the best from the 35-year-old's illustrious career. Full Blog Post BLOG - ESPN FC UNITEDMANCHESTER UNITEDJUVENTUSAC MILANPARIS SAINT-GERMAIN SWEDENZLATAN IBRAHIMOVIC BY NAYIB MORAN ShareTweet5 hours ago Clasico Nacional fever returns, Pumas defend home record in electric Week 7 In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. After a year that saw Club America and Chivas face off in two consecutive Liguillas, the 227th edition of the Clasico Nacional puts the rivals back in the spotlight on Saturday night (10 p.m. ET) in Guadalajara. Here's what to watch for in Liga MX's Week 7: Clasico Nacional fever returns All eyes will be on Guadalajara's Estadio Chivas on Saturday for what promises to be an electric Super Clasico. Las Aguilas are desperate to get their winning spirits back, and what better place to do... Full Blog Post MEXICAN LIGA MX BY GRAHAM PARKER ShareTweet6 hours ago Chicago Fire under pressure to deliver in 2017 following painful rebuild The FC crew discuss the manner in which the Red Bulls went about trading Dax McCarty to the Chicago Fire. "For me, this year is the year for Chicago Fire. We have nothing to lose this year, and I'm so confident that we'll do great things." Speaking with ESPN FC from preseason camp, David Accam is feeling positive for the first time in a long time. After two years in which his individual play drew praise but not enough points for a losing Chicago team, Accam has noted the offseason influx of players like Dax McCarty, Nemanja Nikolic and Juninho, and is looking forward to finally enjoying a positive... Full Blog Post CHICAGO FIREMAJOR LEAGUE SOCCER BY IAIN MACINTOSH ShareTweet6 hours ago Non-league Sutton a fun reminder of why clubs were established in England Sebastian Salazar and Craig Burley go toe-to-toe in predicting the FA Cup's enticing 5th round fixtures. At Sutton, people are doing something you don't readily associate with football at the highest level. They are having fun. SUTTON, England -- From the glittering Allianz Arena to Gander Green Lane. Rarely has an Arsenal manager ever had to prepare for two so-very-different away trips in the same week. Bayern Munich are, as they so painfully proved on Wednesday, one of the finest club sides in the world. Sutton United, on the other hand, are part-timers who were only promoted to the fifth flight of English football last May and are struggling to stay there. How best to encapsulate the differences between these two football... Full Blog Post ENGLISH FA CUPSUTTON UNITED BY PHIL LYTHELL ShareTweet7 hours ago Chelsea cannot afford complacency as Wolves target another FA Cup shock Antonio Conte was left disappointed as Chelsea were held by Burnley last time out. An FA Cup tie between the runaway leaders of the Premier League and a team struggling in the Championship should be a foregone conclusion. But in a straight knockout competition -- excepting replays, of course -- nothing should be taken for granted when Chelsea travel to Wolverhampton Wanderers on Saturday. If Antonio Conte and his team required any reminding of the unpredictable nature of cup football they need only to look back at the last round. In what was a famous day for one of the Football... Full Blog Post CHELSEAENGLISH FA CUP BY SID LOWE ShareTweet7 hours ago Criticism of Luis Enrique is not new but reflects Barcelona's identity issues Sid Lowe suggests that Barcelona have been gradually losing their identity far before their UCL thumbing by PSG. "Hunting season is open," Luis Enrique declared. The media closed in, and so did the Barcelona directors: they were looking for someone to take his place. There was tension between players and coach; no way could he last beyond the season's end. The president and his board were worried that they might not last, either, their own culpability cowering behind the coach even as their credibility was bound up in him. Everything was falling apart. An ultimatum was delivered, crisis gripped. In one poll,... Full Blog Post BARCELONASPANISH PRIMERA DIVISIÓN BY ANDY MITTEN ShareTweet7 hours ago Martial and Rashford exemplify United promise as Mourinho chases cups Shaka Hislop breaks down Anthony Martial's status in the Manchester United squad and maintains he's a star in the making. Thursday's entertaining 3-0 Europa League victory for Manchester United over St Etienne was another occasion where we saw more evidence of a brighter future for Jose Mourinho's side. United are still a work in progress and in transition under a new manager. Few will have sympathy for such an expensively assembled bunch, but they're better going toe to toe with St Etienne rather than Paris Saint-Germain at this stage, with more opportunity to impress and improve. Prematch headlines focused on the... Full Blog Post MANCHESTER UNITEDUEFA EUROPA LEAGUEENGLISH PREMIER LEAGUEMARCUS RASHFORDANTHONY MARTIALEFL CUP BY JOHN BREWIN ShareTweet8 hours ago Sad indictment of FA Cup as Premier League elite learn to live without it Arsene Wenger suggests that removing him as manager won't solve all of Arsenal's problems. Another round of the FA Cup, another lament on the commitment shown to the competition by English football's leading clubs. This time it's Gary Lineker, speaking as lead host of television live rights-holding BBC. "I feel sad for the old competition," he said this week ahead of the fifth round. "It's not the biggest circus in town anymore but it's still got something." Lineker, 56, and a winner with Tottenham in 1991, spoke as someone brought up with the FA Cup final as the match that... Full Blog Post ENGLISH FA CUPBLOG - ESPN FC UNITED BY DAVID FAITELSON ShareTweet 9 hours ago Chivas can send strong message of title intent with Clasico Nacional win In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. Most of the time, when it comes to the Clasico Nacional, not everything is at it seems ... Today, for example, it is assumed that all of the pressure is piled on Club America. And while it's true that Las Aguilas arrive at this game in "pre-crisis" or "crisis" mode, with the boos of their own fans still ringing in their ears, coach Ricardo La Volpe's position in question and the club on the verge of declaring a "state of emergency," Saturday's game also promises to be crucial for Chivas at this... Full Blog Post MEXICAN LIGA MXGUADALAJARAAMÉRICA BY DAVE USHER ShareTweet9 hours ago Henderson is no Gerrard but Liverpool captain still leads Klopp's men Former Liverpool midfielder Steve McManaman speaks exclusively to ESPN FC about Liverpool's progress under Jurgen Klopp. It was first mentioned by Adam Lallana earlier in the week, but Jordan Henderson has now provided more details about the "players only" meeting he organised in between Liverpool's dreadful 2-0 loss at Hull and their morale boosting 2-0 win over Tottenham. It's easy to be cynical about such things, or to jokingly ask "Why didn't he call it at the beginning of January instead of February?" but the point is that as club captain, Henderson took the initiative and did something proactive. For that he... Full Blog Post LIVERPOOLENGLISH PREMIER LEAGUEJORDAN HENDERSON BY MARK OGDEN, SENIOR FOOTBALL WRITER ShareTweet9 hours ago Jose Mourinho's 'tough love' policy at Man United yet to work on Luke Shaw Jose Mourinho says Man United's dressing room was too relaxed before their win over St Etienne, and it showed early on. Jose Mourinho's "tough love" approach is probably becoming a difficult sell to Luke Shaw right now. There has been plenty of "tough" for the Manchester United left-back but precious little "love" since Mourinho took charge at Old Trafford last summer. Henrikh Mkhitaryan has endured the same treatment from Mourinho this season and come through the other side, while Anthony Martial is also beginning to show signs of making the same positive transition as the Armenia midfielder. But Shaw seems to be... Full Blog Post MANCHESTER UNITEDENGLISH PREMIER LEAGUELUKE SHAW BY JAMES MCNICHOLAS ShareTweet10 hours ago Arsene Wenger clever over exit talk, but Arsenal fans sense change is needed The ESPN FC crew discuss whether Arsene Wenger will leave Arsenal at the end of the season. It's an unfortunate fact of the last decade that Arsene Wenger has become rather proficient at dealing with difficult news conferences. He has, after all, had plenty of experience. Nevertheless, the manner in which the embattled Arsenal boss dealt with his latest one was particularly impressive. By declaring his intention to continuing coaching next season, he has temporarily shifted the focus onto the fans and his employers. London Colney was busier than usual, with plenty of journalists... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweet11 hours ago Arsene Wenger to Real Madrid? Arsenal boss' options if he quits The ESPN FC crew discuss whether Arsene Wenger will leave Arsenal at the end of the season. Under-pressure Arsenal boss Arsene Wenger sprang a surprise at his news conference on Friday when he said: "No matter what happens, I will manage next season, whether it is here or elsewhere." Wenger's deal at Arsenal expires at the end of the season, and there has been intense speculation about his future following Wednesday's 5-1 humiliation at Bayern Munich in the Champions League. The 67-year-old will not be short of offers if he decides to end his 21-year association with Arsenal.... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUESPANISH PRIMERA DIVISIÓNITALIAN SERIE A BY BEN PEARCE ShareTweet 11 hours ago Tottenham struggling with injuries and Pochettino's tactical tweaks ESPN FC's Steve Nicol says Tottenham rely on Dele Alli and Harry Kane too much. There was a time when Mauricio Pochettino was criticised for not having a Plan B; for being too tactically inflexible. Now it has become unclear what Plan A is -- if anything there has been too much tinkering. Spurs started the season using his favoured 4-2-3-1 formation but after a spell with a 4-1-4-1 system and an unsuccessful trial of a 4-4-2 midfield diamond, he moved to 3-4-2-1. The catalyst was the limp 1-0 defeat at Manchester United in December, when Kyle Walker and Danny Rose were neutralised.... Full Blog Post TOTTENHAM HOTSPURENGLISH FA CUP BY DAVID MOONEY ShareTweet12 hours ago FA Cup could be Guardiola's best chance of debut silverware at Man City The ESPN FC crew discuss the impact of Gabriel Jesus' injury at Manchester City. It's been more than two years since Manchester City faced a team from outside of the top flight in the FA Cup. It was a shock result, too, as then-Championship Middlesbrough took a 2-0 victory away from Manuel Pellegrini's team at the Etihad in January 2015. The fans haven't had an away trip to a lower league side in the competition for even longer -- it was a 1-1 draw at Blackburn in Pellegrini's debut campaign, back in January 2014. To get a win when playing away at a team from outside the top... Full Blog Post MANCHESTER CITYENGLISH FA CUP BY DANNY LEE, FOOTBALLWHISPERS ShareTweet12 hours ago Transfer Rater: Arda Turan to Chelsea, Santi Cazorla to Fenerbahce The latest transfer rumours from around the world. The latest transfer rumours from around the world. Things change in the blink of an eye in football. The Football Whispers Index takes the latest transfer rumours and gives them a score out of five; the higher the score, the more realistic and reliable the whisper. Here are today's top five emerging whispers for the summer. And keep an eye on Transfer Talk for the latest gossip. Dominic Solanke to Liverpool Young Chelsea striker Solanke will make the switch to Liverpool this summer, The Sun is reporting. The 19-year-old's contract... Full Blog Post BLOG - TRANSFER TALKTRANSFERSARDA TURANCHELSEASANTI CAZORLAARSENALFENERBAHCE BY CHRIS WRIGHT ShareTweet12 hours ago Chilean fans' campaign to coax Alexis Sanchez into leaving Arsenal Thousands of Chilean football fans have organised a campaign to coax Alexis Sanchez into leaving Arsenal. With speculation rife over Sanchez's immediate future, a Facebook page has been set up to announce that over 5,000 of his fellow compatriots are planning to march through Santiago in protest over the lack of support the 28-year-old forward is currently receiving. The march was apparently sparked by Arsenal's dismal 5-1 trouncing at the hands of Bayern Munich, in which Sanchez cut an isolated... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEARSENALCHILE BY JOHN DUERDEN ShareTweet13 hours ago Mark Clattenburg to Saudi Arabia: Top ref faces big challenges ESPN FC's Shaka Hislop has backed Mark Clattenburg's move to Saudi Arabia. With the news that one of Europe's leading referees, Mark Clattenburg, has swapped the Premier League and the Champions League for Saudi Arabia, ESPN FC lists five things the high-profile official can expect in his new home. He will be the biggest international name in the league There have been times when the big Saudi clubs were not short of money but increasingly, when the most famous international stars head to the Middle East, they go to Qatar or the United Arab Emirates. In recent years,... Full Blog Post BLOG - FOOTBALL ASIA BY CHRIS WRIGHT ShareTweet 13 hours ago Nice guy Claudio Ranieri's handshakes for press before FA Cup clash Even with his Leicester City side currently fighting relegation after winning the title last season, it's nice to know that Claudio Ranieri remains a resolutely affable gentleman. Follow The Emirates FA Cup ✔ @EmiratesFACup 🤝🤝🤝 Can you count the handshakes? #emiratesfacup 12:08 AM - 17 Feb 2017 10 10 Retweets 45 45 likes As always, Ranieri held a news conference ahead of the Foxes' FA Cup tie against Millwall and, as always, the Italian did his best to make... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEENGLISH FA CUPLEICESTER CITY BY ADAM HURREY ShareTweet14 hours ago Identikit stadiums consigning 'tough place to go' grounds to the distant past Sutton United manager Paul Doswell explains what Arsenal can expect when they visit the non-league side in the FA Cup. Could it be that part of the pre and postmatch interview cliche furniture is being consigned to the past? Last weekend and this will see examples of this oft-uttered expression but it is applicable ever less often. "Yyyyyyeaaaaahno, as I say, we know it'll be hard, it's always a tough place to go." It acts as the preemptive dampener for any pride-before-the-fall catastrophes ahead of kickoff and then -- "yeah, they made it tough for us today" -- a magnanimous sign-off after the final whistle. Chelsea's... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEBLOG - ESPN FC UNITEDENGLISH FA CUPSUTTON UNITED BY CHRIS ATKINS ShareTweet14 hours ago CSL champions Guangzhou Evergrande pursuing all Chinese dream PJ Roberts and John Wilkinson examine the new quota on foreign players in the CSL and its potential impact. Since Guangzhou FC fell into the hands of the Evergrande Group in 2010, the club's course has been set to a firmly upward bearing. After an immediate return to the Super League in their first year of ownership, Evergrande have claimed six consecutive CSL titles and are two-time champions of Asia. It is a remarkable story of success. Evergrande's rise is, of course, no football fairytale. Owner Xu Jiaxin's decision to invest in football was undoubtedly politically motivated and the team's success... Full Blog Post CHINESE SUPER LEAGUEBLOG - FOOTBALL ASIAGUANGZHOU EVERGRANDE BY IAN DARKE ShareTweet14 hours ago Arsene Wenger deserves to leave Arsenal with dignity and acclaim Former Arsenal midfielder Paul Merson believes Arsene Wenger may be on his way out. It was Ian Wright who first noticed the haunted, distant look in the eyes of Arsene Wenger, prompting him to declare: "I think this might be his last year." Another of his old Arsenal players, Martin Keown, said Wenger resembles a fighter who has taken too many punches. Then the 5-1 hammering at Bayern Munich happened. Arsenal's embarrassing Champions League loss does indeed look like the beginning of the end for a great man and manager. After 21 years, three titles and six FA Cups, Wenger... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUEUEFA CHAMPIONS LEAGUE BY RICHARD JOLLY ShareTweet14 hours ago Mauricio Pochettino must win silverware to back up his reputation Steve Nicol is critical of Spurs' inability to make up for the current struggles of Harry Kane and Dele Alli. If history is a guide, Tottenham will exit the FA Cup on Sunday. Not because of Spurs' record against Fulham, which shows eight wins in their past 10 meetings. Or, indeed, their past in the FA Cup, which only Arsenal and Manchester United have lifted more often. Nor, even, a recent record showing a mere two defeats and nine victories in 13 matches over all competitions. But more so because of Mauricio Pochettino's personal history. The Argentine has forged a reputation as a manager who takes teams... Full Blog Post TOTTENHAM HOTSPURUEFA EUROPA LEAGUEENGLISH FA CUP BY MINA RZOUKI ShareTweet 20 hours ago Pjaca should learn from Mandzukic that hard work can trump technique Massimiliano Allegri says securing a sixth straight league title would turn his Juventus side into legends. Juventus is hosting Palermo on Friday evening, but all anyone can think of is how Juve will fare in the Champions League against Porto on Wednesday. The recent midweek fixtures produced a few surprises, and while certain score lines grabbed the headlines, most would agree that no team has consistently proved to be brilliant. Paris Saint-Germain looked convincing, but certain mediocre performances in the group stage and in the league have caused many to wonder if manager Unai Emery's team can keep... Full Blog Post JUVENTUSITALIAN SERIE AMARKO PJACA BY MICHAEL WADE ShareTweet21 hours ago Lindelof and Kessie top Man United's shopping list; Bayern in for Belotti Steve Nicol believes Man United were deserving winners against St Etienne, lauding the efforts of hat-trick hero, Zlatan Ibrahimovic. Transfer deadline day has come and gone, but Transfer Talk is already monitoring the whispers ahead of all the summer moves. Check out all the latest deals here. Kessie, Lindelof top United target list Jose Mourinho is looking to recruit Victor Lindelof and Franck Kessie -- two of the brightest talents in world football -- for Manchester United this summer. Paris Saint-Germain and Roma have joined the race to sign 22-year-old defender Lindelof from Benfica but, according to Calcio Mercato, United... Full Blog Post BLOG - TRANSFER TALKTRANSFERSMANCHESTER UNITEDVICTOR LINDELOFFRANCK KESSIÉ BY ROB TRAIN ShareTweet23 hours ago Real Madrid's congested fixture list should give Morata, Asensio a chance The FC panel quickly share their thoughts on who will advance in the Real Madrid v Napoli UCL Round of 16 clash. Zinedine Zidane's Real Madrid took a huge step towards the Champions League quarterfinal with a 3-1 win over Napoli at the Bernabeu, a good sign as they seek to become the first side to successfully defend Europe's highest club honour since AC Milan in 1990. The margin of victory is enough to make Madrid clear favourites to advance. Conceding an away goal was not ideal but there's sufficient reason for optimism in the Real camp going into the match at the San Paolo on March 7: there has not been... Full Blog Post UEFA CHAMPIONS LEAGUEREAL MADRID BY TERRY DALEY ShareTweet1 day ago Edin Dzeko, Mohamed Salah lift Roma to big win vs. Villarreal Dzeko and Salah were superb as Roma pulled away from Villarreal in the second half. Edin Dzeko was once again Roma's hero, bashing a second half hat-trick past La Liga's tightest defence as the Giallorossi all but booked their place in the last 16 of the Europa League with a thumping 4-0 win at Villarreal. They became the first team to score four goals at the Madrigal since Barcelona in May 2010, while the Bosnian now has an astonishing 28 goals for the season. Emerson Palmieri also shone and set the away side up with a corking long-range opener just after the half-hour mark,... Full Blog Post AS ROMAUEFA EUROPA LEAGUEEDIN DZEKO BY MUSA OKWONGA ShareTweet1 day ago Zlatan's hat trick, Martial's movement lead United to rout of St Etienne Manchester United virtually booked their progress to the next round against a St Etienne side whose approach play was very good but whose finishing was woeful. The visitors could well have departed with a 1-1 draw, but they were punished for their failures by Zlatan Ibrahimovic, who claimed all three of the game's goals. Manchester UnitedManchester United St EtienneSt Etienne 3 0 FT Leg 1 Game Details GameCast Lineups and Stats Positives Juan Mata, Anthony Martial, Marcus Rashford, Paul Pogba and Eric Bailly all shone, though Ibrahimovic will inevitably take the headlines. Ander Herrera was as busily... Full Blog Post MANCHESTER UNITEDUEFA EUROPA LEAGUEZLATAN IBRAHIMOVICANTHONY MARTIALCHRIS SMALLINGERIC BAILLYSERGIO ROMEROJUAN MATADALEY BLINDANTONIO VALENCIAANDER HERRERAPAUL POGBAMAROUANE FELLAINIJESSE LINGARDASHLEY YOUNGMARCUS RASHFORD BY RICHARD JOLLY ShareTweet1 day ago Man United take comfortable first-leg win vs. St. Etienne via Zlatan hat trick MANCHESTER, England -- Three quick thoughts from Manchester United's 3-0 Europa League win over St. Etienne at Old Trafford on Thursday. 1. Man United take comfortable lead to France It may be an exaggeration to say everyone else in the Europa League is quaking in their boots, but Manchester United illustrated why they have been billed as one of the favourites to win the competition. A place in the round of 16 is theirs for the taking. Zlatan Ibrahimovic saw off St. Etienne with his first... Full Blog Post BLOG - THE MATCHUEFA EUROPA LEAGUEMANCHESTER UNITEDST ETIENNE BY SHAKA HISLOP ShareTweet1 day ago Power Rankings: Juventus surge to No. 1, Real No. 2, Chelsea drop to No. 4 The FC crew question just how good Bayern Munich can be and if their big win over Arsenal has made them UCL favourites. We have a new top team in Shaka Hislop's Power Rankings this week! Chelsea has slipped down the charts, but they're in first place where it matters... 1. Juventus (+1) Business as usual in Turin, then! Max Allegri's side are humming in high gear, winning six straight in all competitions and eight of their last nine. A pair of Gonzalo Higuain goals were enough to defeat Cagliari last weekend, and SPI gives them an 81 percent chance of breezing through to the Champions League quarterfinal.... Full Blog Post BLOG - ESPN FC UNITEDJUVENTUS BY JOHN CRACE ShareTweet1 day ago Dele Alli fades as unrecognisable Tottenham lack confidence at Gent A goal just before the hour mark after sloppy defending by Tottenham was enough to give Gent the advantage going into next week's Europa League round-of-32 return leg at Wembley Stadium. Mauricio Pochettino had fielded a near full-strength team, hoping to get a reaction after last Saturday's defeat in the Premier League to Liverpool at Anfield, but Spurs started sluggishly and only managed one decent shot on target in the first half. Tottenham improved briefly at the start of the second half and... Full Blog Post TOTTENHAM HOTSPURUEFA EUROPA LEAGUEDELE ALLI BY DAN KILPATRICK, TOTTENHAM CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago At full strength, Spurs' European struggles continue in defeat at Gent GHENT, Belgium -- Three conclusions from Tottenham's 1-0 defeat at KAA Gent on Thursday in the first leg of the Europa League round of 32. 1. Spurs players not up for the cup If Tottenham want to win the Europa League -- and their manager and captain are adamant that they do -- this was not the way to show it. Spurs' hopes of winning a first trophy since 2008 were dealt a significant blow with a 1-0 defeat to Belgian minnows KAA Gent, the lowlight of a dismal season in Europe. Some Spurs fans didn't... Full Blog Post BLOG - THE MATCHUEFA EUROPA LEAGUEKAA GENTTOTTENHAM HOTSPURMOUSSA SISSOKOHARRY KANEDELE ALLIHARRY WINKS BY RAPHAEL HONIGSTEIN ShareTweet1 day ago Ancelotti allays fears that Bayern Munich have grown too comfortable The FC crew question just how good Bayern Munich can be and if their big win over Arsenal has made them UCL favourites. MUNICH -- Some stories get told so often they become a mantra, a sacred utterance believed to have spiritual powers. A prayer. For Bayern Munich, the club who carry the self-referential, self-reverential "Mia san Mia" ("We are who we are") slogan stitched inside their team shirts, the endlessly repeated story of the past few weeks told of punctuality. Or, to put it in less technical terms, of their ability to be "there" when it really matters -- in the big games, against big teams. "We said... Full Blog Post BAYERN MUNICHUEFA CHAMPIONS LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweet 1 day ago Trending: Mark Clattenburg to Saudi Arabia, Arsenal won't rush Wenger Arsene Wenger searches for the cause of what unraveled Arsenal so comprehensively against Bayern. Here are the latest stories for Thursday. PREMIER LEAGUE: Mark Clattenburg is to quit his job as Premier League referee to move to the Saudi Arabian Football Federation. ARSENAL: Arsenal will not rush Arsene Wenger into making a decision about his future following Wednesday's 5-1 Champions League loss to Bayern Munich, a club source has told ESPN FC. - Arsenal's meek collapse has been exposed by official UEFA statistics which show that Arsene Wenger's players committed just one foul while... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEUEFA CHAMPIONS LEAGUEARSENAL BY TOM MARSHALL ShareTweet1 day ago Everything you need to know about Chivas vs. America in Clasico Nacional In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. CHIVAS AMERICA GuadalajaraGuadalajara AméricaAmérica 3:06 AM UTC Game Details GameCast Lineups and Stats The Clasico Nacional ... is more than a simple game of soccer; it brings different fragments of Mexican society together and sets them against each other on the field. On one side, Guadalajara is Mexico's second biggest city and the capital of Jalisco, the most Mexican of states -- home of tequila, mariachi and charreria. Chivas themselves are a patriotic symbol due to their unique tradition of fielding only Mexican players, too. Then, there is Club America. Spawned... Full Blog Post MEXICAN LIGA MXGUADALAJARAAMÉRICA BY JAMES TYLER ShareTweet1 day ago Is it time for Arsene Wenger to leave Arsenal? Vote: stay or go ESPN FC's Julien Laurens assesses the reasons Arsene Wenger might want to stay at Arsenal. Doesn't it feel like deja vu to be here discussing Arsene Wenger's future at Arsenal? Well, the 5-1 shellacking at Bayern Munich is a repeat of 2015's defeat and as such, the mercurial manager's job looks as shaky as the back four without Laurent Koscielny. So, should this be the time at which the club and the coach part ways? After Arsenal's latest big defeat, should Arsene Wenger leave? YES: TIME FOR SOMEONE NEWNO: BE PATIENT! SUBMIT Mark Ogden suggested that Wenger should leave and the club should be ruthless if they're to remain within reach of the top clubs. "It has become too comfortable at... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEARSENALBLOG - ESPN FC UNITED BY JOHN BREWIN ShareTweet1 day ago Aguero gets reprieve but Guardiola's clashes with Ibra, Eto'o a warning The ESPN FC crew discuss Gabriel Jesus' injury and its impact at Manchester City. Gabriel Jesus is in Barcelona as he undergoes treatment on his fractured metatarsal from Dr. Ramon Cugat, rated by Pep Guardiola as the best in the business. With Manchester City's best-case scenario being a two-month absence, wrapped in the caveat that rushing the teenager back could be damaging in the long term, Sergio Aguero will once again be his club's frontline striker. "I know how important Sergio is," Guardiola said on Monday, after the 2-0 win at Bournemouth from which Gabriel,... Full Blog Post MANCHESTER CITYENGLISH PREMIER LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweet1 day ago Keys to Clasico Nacional: La Volpe's last stand, William's A game vs. Chivas In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. The Clasico Nacional between Chivas and Club America takes center stage in the Liga MX 2017 Clausura on Saturday. What about this particular edition of Mexico's biggest rivalry -- which will be broadcast through Facebook Live -- should you be following? Our experts Tom Marshall, Nayib Moran, Cesar Hernandez and Eric Gomez lay it all out below! Who will win? CHIVASCLUB AMERICADRAW SUBMIT Chivas to thrive or wilt as favorites? Club America may arrive at Saturday's game in less than tip-top condition and with pressure on coach Ricardo La Volpe,... Full Blog Post MEXICAN LIGA MXGUADALAJARAAMÉRICA BY JEFF CARLISLE ShareTweet 1 day ago San Jose Earthquakes' barren spell has clock ticking on coach Dominic Kinnear Herculez Gomez says Chris Wondolowski is being underutilised with the Earthquakes under coach Dominic Kinnear. SAN JOSE, Calif. -- As San Jose Earthquakes general manager Jesse Fioranelli sits down in his chair, it's clear he hasn't quite settled into his new digs at Avaya Stadium. The pictures adorning the wall and desk in his office belong to the previous occupant, Dave Kaval. While remaining the Quakes' team president, Kaval has moved up the 880 freeway to Oakland, where he's taken on the same role with the Oakland A's of Major League Baseball. The state of Fioranelli's office -- which he's occupied a... Full Blog Post SAN JOSE EARTHQUAKESMAJOR LEAGUE SOCCER BY SUMEET PAUL ShareTweet1 day ago Vincenzo Montella keeps AC Milan in Serie A contention amid difficulties Vincenzo Montella has had to deal with uncertainty over AC Milan's proposed takeover. In truth, AC Milan were fortunate to take anything away from the Stadio Olimpico on Monday night in their 1-1 draw with Lazio. Similarly to how the nine-man Rossoneri snatched a win at Bologna in their previous outing, they are admirably finding a way to keep themselves in the race for Europe. While it may not be particularly pretty, it is testament to Vincenzo Montella and the players that they continue to battle on with possible excuses there for them to easily exploit. Whether it's injuries or... Full Blog Post AC MILANITALIAN SERIE A BY MATTIAS KAREN, ARSENAL CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago Arsenal and Wenger repeating history in Champions League knockouts Don Hutchison loses a bet to Layla Anna-Lee. The punishment? Wearing an Arsenal shirt in a Bayern supporters pub… When Arsenal drew Bayern Munich yet again the Champions League draw for the knockout stages, Arsene Wenger heralded it as a chance to "change history." Instead, his team proved yet again that they only know how to repeat it. The 5-1 loss in Munich on Wednesday night felt all too familiar to Gunners fans who have watched Wenger's side self-destruct in six consecutive round-of-16 ties before this season. Barring a miracle at the Emirates, this will be the seventh season in a row that Arsenal fail... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUEMESUT ÖZIL BY ANDREW MANGAN ShareTweet1 day ago An Arsene Wenger exit wouldn't solve all the problems at rudderless Arsenal The ESPN FC crew discuss Arsene Wenger's desperate situation at Arsenal. In the wake of Arsenal's humiliating 5-1 defeat to Bayern Munich in the Champions League on Wednesday night, further questions have been raised about Arsene Wenger's future. The Frenchman's contract will expire in June, and although there's a two-year extension waiting to be signed, it would be less and less surprising if he decided not to renew. That Wenger is the one who will decide speaks to an incredible imbalance within the football club from a board that has long absolved itself of the responsibility.... Full Blog Post ARSENALUEFA CHAMPIONS LEAGUEENGLISH PREMIER LEAGUE BY CHRIS WRIGHT ShareTweet1 day ago Ryan Christie scores stunning goal as Aberdeen thrash Motherwell There may be several months of the season left to play, but it looks like the Scottish Premiership goal of the season competition has already been sewn up. The goal in question came during Aberdeen's 7-2 trouncing of Motherwell on Wednesday evening, with 21-year-old Dons midfielder Ryan Christie taking the honours. Following a slick three-pass interchange from a corner, it was Christie who applied a fitting finishing touch -- clipping a delicate lob over the keeper with the outside of his foot from... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEABERDEEN BY STEVEN KELLY ShareTweet 1 day ago Coincidences between Houllier's and Klopp's reigns as Liverpool rebuild Former Liverpool midfielder Steve McManaman speaks exclusively to ESPN FC about Liverpool's progress under Jurgen Klopp. Jurgen Klopp has taken his Liverpool squad to a training camp in La Manga. Since he sometimes complains about England's lack of a winter break, being knocked out of the FA Cup early gives his team a chance to belatedly regroup and revitalise. It means a 16-day gap between league fixtures. Unusual, but it's not the record for Liverpool this century as they went 20 days without a game in February 2000. It's just one of a number of coincidences between Klopp's reign and that of Liverpool's... Full Blog Post LIVERPOOLENGLISH PREMIER LEAGUE BY MARK GLEESON ShareTweet1 day ago African Super Cup: Will anyone watch Sundowns vs. TP Mazembe? CAF Champions League winners TP Mazembe will be out to surprise a few teams at the Club World Cup. TP Mazembe Englebert won the CAF Confederation Cup. The annual Super Cup seems as pointless a game as ever there was. It engenders little enthusiasm from the fans, no passion from the players and runs contrary to the principles of good competition. A single match to determine a trophy makes a mockery of the commitment, effort and sacrifice needed to lift silverware. Yet this Saturday marks the 25th time that Africa is hosting its annual meeting between the winner of the previous year's Champions League and African Confederation Cup, the continent's... Full Blog Post BLOG - FOOTBALL AFRICA BY CHRIS WRIGHT ShareTweet1 day ago Manchester United ace Wayne Rooney stars alongside Wolverine We've already seen mascots painted blue and Ashley Young fending off swarms of alien invaders, and now Manchester United's corporate partnership with 20th Century Fox has coughed up another cinematic gem. This time we're treated to Wayne Rooney in the cameo role, with the United striker appearing alongside Hugh Jackman's Wolverine in the new trailer for the Logan movie. Nobody is born a legend. You fight to become one. #Logan #[email protected]oxUK pic.twitter.com/Hc7xp1EzDX - Manchester... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEMANCHESTER UNITEDWAYNE ROONEY BY GLENN PRICE, LIVERPOOL CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago Liverpool training camp in La Manga: Five players who must impress Former Liverpool midfielder Steve McManaman speaks exclusively to ESPN FC about Liverpool's progress under Jurgen Klopp. Jurgen Klopp is making the most of Liverpool's absence from the FA Cup. The Reds are in the south-east of Spain at a four-day warm-weather training camp and, in the eyes of the Liverpool manager, this break is seen as another "preseason" with the team not due to return to action until Feb. 27. Double training sessions are on the agenda as Klopp looks to get his Liverpool side in fine shape for the back end of the Premier League campaign. ESPN FC takes a look at five players with a point to prove... Full Blog Post LIVERPOOLENGLISH PREMIER LEAGUE BY DANNY LEE, FOOTBALLWHISPERS ShareTweet1 day ago Transfer Rater: Riyad Mahrez to Tottenham, Arturo Vidal to Chelsea Shaka Hislop gauges the latest rumours surrounding Riyad Mahrez, Arturo Vidal and more. The latest transfer rumours from around the world. The latest transfer rumours from around the world. Things change in the blink of an eye in football. The Football Whispers Index takes the latest transfer rumours and gives them a score out of five; the higher the score, the more realistic and reliable the whisper. Here are today's top five emerging whispers for the summer. And keep an eye on Transfer Talk for the latest gossip. Martin Caceres to Southampton Premier League side Southampton are still in pole position to sign former Juventus defender Caceres on a free transfer, despite... Full Blog Post BLOG - TRANSFER TALKTRANSFERS BY NICK MILLER ShareTweet 1 day ago Berahino and Pulis stoke the fires in West Brom and Stoke's gripping rivalry Stoke boss Mark Hughes discusses the leak regarding Saido Berahino's ban. The most compelling storyline in the Premier League at the moment is not the title race. It's not the relegation battle, with teams that looked dead showing life and some that seemed safe now circling the drain. It's not even whoever Jose Mourinho is arguing with this week. None of those. The most interesting -- funniest, least dignified, most entertaining, whatever you like -- tale in English football is the squabble between West Brom and Stoke. Usually, clubs prefer to keep their spats relatively... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEWEST BROMWICH ALBIONSTOKE CITY BY CHRIS WRIGHT ShareTweet1 day ago Arsenal annihilated: The best fallout from Bayern Munich hammering The ESPN FC crew discuss Arsenal's Champions League embarrassment. As you may have heard, Arsenal lost an important football match on Wednesday night -- and fairly heavily too. In the wake of Bayern Munich's unceremonious 5-1 evisceration of the Gunners, the social media fallout was very close to nuclear, as fans and neutrals alike came together to scorn Arsene Wenger, his sub-par players and their risible performance. Inevitably, longtime Wenger-baiter Piers Morgan was typically measured and positive about the whole thing. For God's sake, Arsene, it's over.... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEARSENAL BY MATTIAS KAREN, ARSENAL CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago Arsenal collapse at Bayern Munich in UCL is 'same old story' - media reaction The verdict on Arsenal's humbling 5-1 defeat at Bayern Munich was blasted across the back pages of Britain's newspapers on Thursday. The Gunners were branded "spineless" and "gutless," while many leading football writers viewed the loss as further proof that Arsene Wenger should call it quits at the end of the season. Arsenal collapsed in the second half in Munich on Wednesday evening to all but ensure that they'll exit the Champions League in the round of 16 for the seventh year running. And with... Full Blog Post UEFA CHAMPIONS LEAGUEARSENAL BY DEREK BILTON ShareTweet1 day ago Tottenham's tough trip to Fulham, Man United to cruise, Leicester woe Tottenham survived a scare in the fourth round as they came from 2-0 down to beat Wycombe 4-3. Tottenham to be troubled at Fulham If the fourth round of the FA Cup taught us anything, it was that top teams who fail to show the competition the respect it deserves could end up embarrassed. Liverpool, Newcastle and Leeds United were high profile casualties after fielding weakened teams to supposedly inferior opposition and this weekend Tottenham could be the next team to fall. Spurs' first choice starting XI is one of the strongest in the country but the squad generally lacks depth and they... Full Blog Post
(CNN)The next possible US secretary of defense went by the military call sign "Chaos." Revered by his troops as a "warrior monk" with a knack for hard-edged quips, retired Marine Gen. James Mattis led troops in Afghanistan in 2001, won laurels for leadership in one of the bloodiest battles of the Iraq War and most recently headed US Central Command, perhaps the military's most complicated and challenging post. Now, Mattis faces an entirely different kind of fight. As President-elect Donald Trump prepares to formally nominate the former four-star to head the Pentagon, some Democrats are signaling his confirmation might not be entirely easy. Some observers question whether Mattis' battlefield experience prepares him for the very different task of running an enormous bureaucracy, while senior lawmakers worry about what the 66-year-old's nomination means for maintaining civilian control of the military. Republicans issued glowing testimonials to Mattis and his career. California Rep. Devin Nunes, who heads the House Permanent Select Committee on Intelligence, said he could think of "no better candidate to lead America's military in our long fight against jihadism and countering other pressing threats." Noting that Mattis hasn't been out of uniform long enough to lead the Pentagon without a congressional waiver, California Democratic Rep. Adam Schiff said that while he "would make an excellent Secretary of Defense, we must also bear in mind the precedent we would be setting and the impact it would have on the principle of civilian leadership of our nation's military." Donald Trump speaks with Taiwan's President Kirsten Gillibrand, the ranking Democrat on the Senate Armed Services Committee subcommittee on personnel, was more definitive. "Civilian control of our military is a fundamental principle of American democracy," Gillibrand said in a statement Thursday, "and I will not vote for an exception to this rule." Just one senator can demand that the waiver for Mattis meet a 60-vote threshold, meaning he would need to get the support of all Republicans and eight Democrats to move toward confirmation next year. If he's approved, Mattis would be the highest-ranking former officer to serve as defense secretary. The Washington State native and history major led troops through the conflicts in the Persian Gulf, Afghanistan and Iraq. From 2010 to 2013, he led Central Command, which oversees the Middle East and Southeast Asia, until the Obama administration let him go over disagreements on Iran. The White House was pushing for a nuclear deal with Tehran in 2013, the same year Mattis was telling the Aspen Security Forum that his top concern as Centcom commander was "Iran, Iran, Iran." Obama to sign Iran sanctions bill Mattis has since been critical of the deal and of the Obama administration's refusal to engage more aggressively in the Middle East, saying it has fueled extremism in the region. In 2015, he told a congressional panel that the US needed to come out of its "reactive crouch" in the Middle East and defend its values. Indeed, Mattis has not been known to mince words. He's affectionately known as "Mad Dog" by troops who trade his quips like prized baseball cards. On the news of his nomination, many of those sayings instantly became memes on Twitter. Among them: "a good soldier follows orders, but a true warrior wears his enemy's skin like a poncho," and "be polite, be professional, but have a plan to kill everybody you meet." Human Rights Watch called on Congress to fully examine his views on a number of issues. "Media accounts suggest that Gen. Mattis doesn't agree with President-elect Trump's more outrageous campaign proposals, such as bringing back waterboarding, targeting terrorist suspects' family members, or tampering with anti-torture laws," said Washington director Sarah Margon. She urged that during the confirmation process "senators make sure Mattis unreservedly repudiates these proposals, acknowledges that they are illegal, and confirms that they are not up for future consideration." Mattis is one of a slew of generals Trump has been considering for other Cabinet-level jobs, including Gen. David Petraeus for the State Department, Gen. John Kelly to head Homeland Security and Adm. Mike Rogers as the director of national intelligence. Erin Simpson, a national security consultant and senior editor at WarontheRocks.com, said the incoming administration may be trying to capitalize on public respect for the military by considering so many generals. But "where there are really weak civilian institutions and an inexperienced president, it just doesn't sit right by me," said Simpson. The silver lining, she adds, is that many military and security professionals wary of Trump may be convinced to serve under Mattis. "It provides some top-cover for other qualified folks to come in who might not have otherwise," Simpson said. "There are a lot of jobs to fill at the Pentagon, this could bring in some talent and that's a net gain." China's foreign ministry says it has lodged a complaint with the US after President-elect Donald Trump spoke to Taiwan's leader in a phone call. China sees Taiwan as a breakaway province. US policy set in 1979 cut formal relations with Taiwan. Mr Trump's transition team said he and Tsai Ing-wen noted "close economic, political, and security ties". The US is Taiwan's most important ally and provides Taiwan with sufficient weaponry to defend itself. China said it had lodged a "solemn representation" with Washington. According to the state news agency Xinhua, China urged the US "to cautiously, properly handle Taiwan issue to avoid unnecessary disturbance to Sino-US relations". Foreign Minister Wang Yi dismissed the call as a "petty trick" by Taiwan, Chinese state media said. What happened? Mr Trump tweeted on Friday that Ms Tsai had called him to congratulate him on winning the US election. His team said that the US president-elect had also congratulated Ms Tsai on becoming the president of Taiwan last January. No US president or president-elect has spoken directly to a Taiwanese leader for decades. Following media reports pointing out the risks of angering China, Mr Trump tweeted: "Interesting how the US sells Taiwan billions of dollars of military equipment but I should not accept a congratulatory call." The White House has said Mr Trump's conversation does not signal any change in US policy. US media reported that the White House learned of the call only after it had happened. Mr Trump's spokeswoman said he was "well aware" of US policy towards Taiwan. Read more: What's behind the China-Taiwan divide? What is the problem? This file photo taken on November 10, 2016 shows a man buying a newspaper featuring a photo of US President-elect Donald TrumpImage copyrightAFP/GETTY IMAGES Image caption China is closely watching Mr Trump's transition to president The split between China and Taiwan goes back to 1949, when the Republic of China (ROC) Kuomintang (KMT) government fled the mainland to Taiwan after being defeated by the communists under Mao Zedong. The KMT held China's seat on the UN Security Council and was, for a while, recognised by many Western nations as the only Chinese government. But in 1971, the UN switched diplomatic recognition to Beijing. Only a handful of countries now recognise Taiwan's government. Washington cut formal diplomatic ties with Taiwan in 1979, expressing its support for Beijing's "one country, two systems" concept, which states that Taiwan is part of China. But despite the cut, the US remains, by far, Taiwan's most important friend, and its only ally. The Taiwan Relations Act promises to supply Taiwan with defensive weapons. It says that any attack by China on Taiwan would be considered of "grave concern" to the US. China has hundreds of missiles pointing towards Taiwan, and has threatened to use force if it formally declares independence. President Tsai, Taiwan's first female leader, led the Democratic Progressive Party (DPP) to a landslide victory in the January 2016 election. The DPP has traditionally leaned towards independence from China. President Tsai's administration does not accept the "One China" policy. Read more: Tsai Ing-wen, Taiwan's shy but steely leader From concern to alarm and anger - Carrie Gracie, BBC China editor, Beijing TaiwanImage copyrightREUTERS Image caption In an image released by her office, Taiwan's President Tsai Ing-wen is seen speaking on the phone to Mr Trump Mr Trump's decision to turn his back on four decades of US protocol on Taiwan and speak directly to a president of Taiwan has stunned policymakers in Beijing. Since his election last month, they have struggled to understand who is advising Donald Trump on Asia and what his China policy will look like. This move will turn concern into alarm and anger. Beijing sees Taiwan as a province. Denying it any of the trappings of an independent state is one of the key priorities of Chinese foreign policy. Read more from Carrie: The Trump phone call that will stun Beijing Mild reaction - Cindy Sui, BBC, Taipei China's reaction is relatively mild. It doesn't want to get off on the wrong foot with Mr Trump. And it sees Mr Trump as an inexperienced politician, so for now it's willing to forgive him and not play this up. It may also be somewhat reassured by statements from the US that its policy on China and Taiwan has not changed. But behind the scenes it's safe to say China is working hard to "educate" the Trump team on not repeating such diplomatic faux pas. This move by Taiwan's President Tsai will further infuriate Beijing and make it distrust her even more and see her as favouring Taiwan's formal independence from China. World-changing ideas summit With our powers of reasoning, rich memories and the ability to imagine what the future might hold, human intelligence is unequalled in the animal kingdom. Our closest relatives, chimpanzees, are adept problem solvers, making their own tools to reach food, for example. They use sophisticated gestures and facial expressions to communicate. Yet, they fall a long way short of our own ability to think and plan for the future. Thomas Suddendorf, a psychologist at the University of Queensland, describes this as the gap – the cognitive gulf that separates us from animals. But it was not always so wide, he says in the video above. Our species once shared the planet with other hominins with intelligence that may have rivaled our own. Their extinction was at least partly due to the actions of our own ancestors, according to many anthropologists. We need to be careful not to make the same mistakes again and widen the gap between the species even further in our pursuit of progress, warns Suddendorf, who spoke to BBC Future at the World-Changing Ideas Summit in Sydney on 15 November. Read more: We’ve got human intelligence all wrong Jason G Goldman’s column Uniquely Human, about the similarities and differences between us and the animal kingdom Join 700,000+ Future fans by liking us on Facebook, or follow us on Twitter, Google+, LinkedIn and Instagram If you liked this story, sign up for the weekly bbc.com features newsletter, called “If You Only Read 6 Things This Week”. A handpicked selection of stories from BBC Future, Earth, Culture, Capital, Travel and Autos, delivered to your inbox every Friday. The minibus crosses the vast plateau on a newly paved road. Cracked fields stretch away towards the Moroccan desert to the south. Yet the barren landscape is no longer quite as desolate as it once was. This year it became home to one of the world’s biggest solar power plants. Welcome to Future Now Your essential guide to a world in flux Change happens quickly these days and it can be hard to keep up. That’s why BBC Future has launched a new section called Future Now to bring you in-depth stories about the people, events and trends that are shaping our world. We will be publishing regular stories from all over the world about technology, energy, economics, society and much more – you can find them here. We hope you will join us as we explore the changes that matter. Hundreds of curved mirrors, each as big as a bus, are ranked in rows covering 1,400,000 sq m (15m sq ft) of desert, an area the size of 200 football fields. The massive complex sits on a sun-blasted site at the foot of the High Atlas mountains, 10km (6 miles) from Ouarzazate – a city nicknamed the door to the desert. With around 330 days of sunshine a year, it’s an ideal location. As well as meeting domestic needs, Morocco hopes one day to export solar energy to Europe. This is a plant that could help define Africa's – and the world’s – energy future. (Credit: Getty Images) Hundreds of curved mirrors, each as big as a bus, are ranked in rows covering 1,400,000 square metres of desert, an area the size of 200 football fields (Credit: Getty Images) Of course, on the day I visit the sky is covered in clouds. “No electricity will be produced today,“ says Rachid Bayed at the Moroccan Agency for Solar Energy (Masen), which is responsible for implementing the flagship project. An occasional off day is not a concern, however. After many years of false starts, solar power is coming of age as countries in the sun finally embrace their most abundant source of clean energy. The Moroccan site is one of several across Africa and similar plants are being built in the Middle East – in Jordan, Dubai and Saudi Arabia. The falling cost of solar power has made it a viable alternative to oil even in the most oil-rich parts of the world. As well as meeting domestic needs, Morocco hopes one day to export solar energy to Europe. Noor 1, the first phase of the Moroccan plant, has already surpassed expectations in terms of the amount of energy it has produced. It is an encouraging result in line with Morocco’s goal to reduce its fossil fuel bill by focusing on renewables while still meeting growing energy needs that are increasing by about 7% per year. Morocco’s stable government and economy has helped it secure funding: the European Union contributed 60% of the cost for the Ouarzazate project, for example. (Credit: Sandrine Ceurstemont) With around 330 days of sunshine a year, the region around Ouarzazate - a city nicknamed the door to the desert - is an ideal location (Credit: Sandrine Ceurstemont) The country plans to generate 14% of its energy from solar by 2020 and by adding other renewable sources like wind and water into the mix, it is aiming to produce 52% of its own energy by 2030. This puts Morocco more or less in line with countries like the UK, which wants to generate 30% of its electricity from renewables by the end of the decade, and the US, where President Obama set a target of 20% by 2030. (Trump has threatened to dump renewables, but his actions may not have a huge impact. Many policies are controlled by individual states and big companies have already started to switch to cleaner and cheaper alternatives.) Due to the lack sun on the day I visit, the hundreds of mirrors stand still and silent. The team keeps a close eye on weather forecasts to predict output for the following day, allowing other sources of energy to take over when it is overcast. The reflectors can be heard as they move together to follow the sun like a giant field of sunflowers But normally the reflectors can be heard as they move together to follow the Sun like a giant field of sunflowers. The mirrors focus the Sun’s energy onto a synthetic oil that flows through a network of pipes. Reaching temperatures up to 350C (662F), the hot oil is used to produce high-pressure water vapour that drives a turbine-powered generator. “It’s the same classic process used with fossil fuels, except that we are using the Sun’s heat as the source,” says Bayed. The plant keeps generating energy after sunset, when electricity demands peak. Some of the day’s energy is stored in reservoirs of superhot molten salts made of sodium and potassium nitrates, which keeps production going for up to three hours. In the next phase of the plant, production will continue for up to eight hours after sunset. (Credit: Sandrine Ceurstemont) Once fully operational, the solar plant will only require about 50 to 100 employees (Credit: Sandrine Ceurstemont) As well as boosting Morocco’s power production, the Ouarzazate project is helping the local economy. Around 2,000 workers were hired during the initial two years of construction, many of them Moroccan. Roads built to provide access to the plant have also connected nearby villages, helping children get to school. Water brought in for the site has been piped beyond the complex, hooking up 33 villages to the water grid. Water brought in for the site has been piped beyond the complex, hooking up 33 villages to the water grid Masen has also helped farmers in the area by teaching them sustainable practices. Heading towards the mountains, I visit the Berber village of Asseghmou, 30 miles (48 kilometres) north of Ouarzazate, where a small farm has now changed the way it raises ewes. Most farmers here rely on their intuition alone but they are being introduced to more reliable techniques -such as simply separating animals in their pens – which are improving yields. Masen also provided 25 farms with sheep for breeding purposes. “I now have better food security,” says Chaoui, who runs a local farm. And his almond tree is thriving thanks to cultivation tips. Even so, some locals have concerns. Abdellatif, who lives in the city of Zagora about 75 miles (120 kilometres) further south, where there are high rates of unemployment, thinks that the plant should focus on creating permanent jobs. He has friends who were hired to work there but they were only on contract for a few months. Once fully operational, the station will only require about 50 to 100 employees so the job boom may end. “The components of the plant are manufactured abroad but it would be better to produce them locally to generate ongoing work for residents,” he says. (Credit: Sandrine Ceurstemont) The solar plant draws a massive amount of water from the local El Mansour Eddahbi dam. Water scarcity has been a problem in the semi-desert region (Credit: Sandrine Ceurstemont) A bigger issue is that the solar plant draws a massive amount of water for cleaning and cooling from the local El Mansour Eddahbi dam. In recent years, water scarcity has been a problem in the semi-desert region and there are water cuts. Agricultural land further south in the Draa valley depends on water from the dam, which is occasionally released into the otherwise-dry river. But Mustapha Sellam, the site manager, claims that the water used by the complex amounts to 0.5% of the dam’s supply, which is negligible compared to its capacity. Still, the plant’s consumption is enough to make a difference to struggling farmers. So the plant is making improvements to reduce the amount of water it uses. Instead of relying on water to clean the mirrors, pressurised air is used. And whereas Noor 1 uses water to cool the steam produced by the generators, so that it can be turned back into water and reused to produce more electricity, a dry cooling system that uses air will be installed. The success of plants in places like Morocco and South Africa will encourage other African countries to turn to solar power These new sections of the plant are currently being built. Noor 2 will be similar to the first phase, but Noor 3 will experiment with a different design. Instead of ranks of mirrors it will capture and store the Sun’s energy with a single large tower, which is thought to be more efficient. Seven thousand flat mirrors surrounding the tower will all track and reflect the sun’s rays towards a receiver at the top, requiring much less space than existing arrangement of mirrors. Molten salts filling the interior of the tower will capture and store heat directly, doing away with the need for hot oil. Similar systems are already used in South Africa, Spain and a few sites in the US, such as California’s Mojave desert and Nevada. But at 86ft (26m) tall, Ouarzazate’s recently erected structure is the highest of its kind in the world. (Credit: Getty Images) Africa’s sunshine could eventually make the continent a supplier of energy to the rest of the world (Credit: Getty Images) Other plants in Morocco are already underway. Next year construction will begin at two sites in the south-west, near Laayoune and Boujdour, with plants near Tata and Midelt to follow. The success of these plants in Morocco – and those in South Africa - may encourage other African countries to turn to solar power. South Africa is already one of the world’s top 10 producers of solar power and Rwanda is home to east Africa’s first solar plant, which opened in 2014. Large plants are being planned for Ghana and Uganda. Africa’s sunshine could eventually make the continent a supplier of energy to the rest of the world. Sellam has high hopes for Noor. “Our main goal is to become energy-independent but if one day we are producing a surplus we could supply other countries too,” he says. Imagine recharging your electric car in Berlin with electricity produced in Morocco. With the clouds set to lift in Ouarzazate, Africa is busy planning for a sunny day. -- Keep up to date with Future Now stories by liking BBC Future on Facebook, or follow us on Twitter, Google+, LinkedIn and Instagram If you liked this story, sign up for the weekly bbc.com features newsletter, called “If You Only Read 6 Things This Week”. A handpicked selection of stories from BBC Future, Earth, Culture,
avid Wagner breaks into a broad grin, as though the secret of his success as Huddersfield Town manager has been unearthed, in one of those "you got me" moments. Fifteen months into his reign as manager of the Championship outfit, a famous old club bracketed alongside Arsenal, Liverpool and Manchester United as one of only four English teams to win three successive top flight titles, the German-born former U.S. international is preparing his players to face Pep Guardiola's Manchester City in the... Full Blog Post ENGLISH FA CUPHUDDERSFIELD TOWN BY DOUG MCINTYRE ShareTweetabout an hour ago Next wave of U.S. stars will pay their dues in Under-20 World Cup qualifying Herculez Gomez and Sebastian Salazar sift through the latest action in Yanks Abroad. The United States under-20 men's national team kicks off qualifying for this spring's FIFA U20 World Cup at the CONCACAF U-20 Championship on Saturday, and while the Americans hope to make the main event in South Korea without too much trouble, there are plenty of reasons why domestic fans should care. For one, the U.S. has never won a CONCACAF Championship. Only three countries -- including Brazil and Spain -- have more U-20 World Cup appearances than the Americans' 14. Yet rather amazingly, the... Full Blog Post UNITED STATES BY ESPN STAFF ShareTweetabout an hour ago Trending: Wenger will manage next season, Ibra puts three past St Etienne The FC crew share their thoughts on Arsene Wenger's situation at Arsenal and discuss if he will be their manager next season. Here are the latest stories for Friday. ARSENAL: Arsene Wenger said there has been no change to his plan to decide his future in March or April but that he will still be a manager next season, "whether it is here or somewhere else." He has also denied reports of a dressing room row after the 5-1 loss at Bayern. - Alexis Sanchez is in Barcelona to deal with his court case over alleged tax fraud but will return to full training before Monday's FA Cup game against Sutton United - Mesut Ozil's... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEMANCHESTER UNITEDARSENALUEFA EUROPA LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweetabout an hour ago 'How to be more like Zlatan': Ibrahimovic reveals keys to success Zlatan Ibrahimovic is flying on all cylinders at United, but for just how much longer can he maintain this high level? Everyone wants to be like Zlatan Ibrahimovic, right? Or at least the Manchester United striker thinks so. Ibrahimovic took over United's Instagram page with a series of videos on Friday, and after a lighthearted threat -- "Don't miss it or else I will come for you" -- proceeded to reveal 10 easy ways to be more like him. Included were some more pearls of wisdom to add to his seemingly endless list of memorable quotes, such as: "Why do it normal? Why do it more than normal? Do it brilliant." Here's... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEMANCHESTER UNITEDENGLISH PREMIER LEAGUEZLATAN IBRAHIMOVIC BY JAMES HORNCASTLE ShareTweet3 hours ago Dzeko's reversal of form has Roma among favourites for Europa League Preview the latest Serie A action, as Radja Nainggolan continues to heat up for AS Roma. When Edin Dzeko's daughter Una woke up on Friday morning, there was a gift waiting from her papa. Dzeko picked it up for her on a work trip to Spain. It was an adidas capitano, the official match ball of the Europa League, and he wanted her to have it. "I'm taking it home to Una," Dzeko told reporters at the Estadio Ceramica, which he all but smashed to pieces. Not for the first time this season, Dzeko scored a hat trick in the Europa League. The surprise was that it came here. Villarreal have... Full Blog Post AS ROMAUEFA EUROPA LEAGUEITALIAN SERIE AEDIN DZEKO BY CHRIS WRIGHT ShareTweet 3 hours ago David Luiz knocks Chelsea TV reporter flying at Chelsea training Obviously gunning for a post-football career in professional wrestling, David Luiz laid the smack down as Chelsea's players made their way out for training on Friday. Spotting Chelsea TV's Lee Parker recording a segment, the Brazilian defender hurtled into shot and sent the presenter tumbling with a textbook flying takedown. Thankfully, Nathaniel Chalobah was on hand to count the three. Follow Chelsea FC ✔ @ChelseaFC Ouch! 😬 @DavidLuiz_4 v Chelsea TV... 8:11 PM - 17 Feb 2017 3,050 3,050 Retweets 4,531 4,531 likes Full Blog Post BLOG - THE TOE POKECHELSEADAVID LUIZ BY EDUARDO ALVAREZ ShareTweet4 hours ago Real Madrid can prove their title hunger as Bale returns vs. Espanyol Get up to date with all of the happenings from around La Liga ahead of week 23. After the hype of a promising performance in the 3-1 Champions League round-of-16 win against Napoli, La Liga is set to return to the Santiago Bernabeu. On Saturday, Real Madrid host Espanyol in the first of three very important matches in the title fight next week. After Espanyol, Zinedine Zidane's team travels to Valencia on Wednesday -- one of the two games they still have in hand -- and Villarreal on Sunday. Both away fixtures look like tough but winnable outings if the squad are as focused... Full Blog Post REAL MADRIDSPANISH PRIMERA DIVISIÓN BY ESPN STAFF ShareTweet5 hours ago Treble 17 - Zlatan Ibrahimovic adds to his career hat tricks with Man United Zlatan Ibrahimovic is flying on all cylinders at United, but for just how much longer can he maintain this high level? Zlatan Ibrahimovic made a small piece of personal history at Old Trafford on Thursday when he scored his first hat trick for Manchester United. But the veteran striker is no stranger to trebles -- his haul vs. St Etienne, in United's 3-0 Europa League round-of-32 first-leg win, marked the 17th time in his career that he has scored three or more goals in a match. Here, we list all of Ibrahimovic's hat tricks and ESPN FC correspondents pick five of the best from the 35-year-old's illustrious career. Full Blog Post BLOG - ESPN FC UNITEDMANCHESTER UNITEDJUVENTUSAC MILANPARIS SAINT-GERMAIN SWEDENZLATAN IBRAHIMOVIC BY NAYIB MORAN ShareTweet5 hours ago Clasico Nacional fever returns, Pumas defend home record in electric Week 7 In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. After a year that saw Club America and Chivas face off in two consecutive Liguillas, the 227th edition of the Clasico Nacional puts the rivals back in the spotlight on Saturday night (10 p.m. ET) in Guadalajara. Here's what to watch for in Liga MX's Week 7: Clasico Nacional fever returns All eyes will be on Guadalajara's Estadio Chivas on Saturday for what promises to be an electric Super Clasico. Las Aguilas are desperate to get their winning spirits back, and what better place to do... Full Blog Post MEXICAN LIGA MX BY GRAHAM PARKER ShareTweet6 hours ago Chicago Fire under pressure to deliver in 2017 following painful rebuild The FC crew discuss the manner in which the Red Bulls went about trading Dax McCarty to the Chicago Fire. "For me, this year is the year for Chicago Fire. We have nothing to lose this year, and I'm so confident that we'll do great things." Speaking with ESPN FC from preseason camp, David Accam is feeling positive for the first time in a long time. After two years in which his individual play drew praise but not enough points for a losing Chicago team, Accam has noted the offseason influx of players like Dax McCarty, Nemanja Nikolic and Juninho, and is looking forward to finally enjoying a positive... Full Blog Post CHICAGO FIREMAJOR LEAGUE SOCCER BY IAIN MACINTOSH ShareTweet6 hours ago Non-league Sutton a fun reminder of why clubs were established in England Sebastian Salazar and Craig Burley go toe-to-toe in predicting the FA Cup's enticing 5th round fixtures. At Sutton, people are doing something you don't readily associate with football at the highest level. They are having fun. SUTTON, England -- From the glittering Allianz Arena to Gander Green Lane. Rarely has an Arsenal manager ever had to prepare for two so-very-different away trips in the same week. Bayern Munich are, as they so painfully proved on Wednesday, one of the finest club sides in the world. Sutton United, on the other hand, are part-timers who were only promoted to the fifth flight of English football last May and are struggling to stay there. How best to encapsulate the differences between these two football... Full Blog Post ENGLISH FA CUPSUTTON UNITED BY PHIL LYTHELL ShareTweet7 hours ago Chelsea cannot afford complacency as Wolves target another FA Cup shock Antonio Conte was left disappointed as Chelsea were held by Burnley last time out. An FA Cup tie between the runaway leaders of the Premier League and a team struggling in the Championship should be a foregone conclusion. But in a straight knockout competition -- excepting replays, of course -- nothing should be taken for granted when Chelsea travel to Wolverhampton Wanderers on Saturday. If Antonio Conte and his team required any reminding of the unpredictable nature of cup football they need only to look back at the last round. In what was a famous day for one of the Football... Full Blog Post CHELSEAENGLISH FA CUP BY SID LOWE ShareTweet7 hours ago Criticism of Luis Enrique is not new but reflects Barcelona's identity issues Sid Lowe suggests that Barcelona have been gradually losing their identity far before their UCL thumbing by PSG. "Hunting season is open," Luis Enrique declared. The media closed in, and so did the Barcelona directors: they were looking for someone to take his place. There was tension between players and coach; no way could he last beyond the season's end. The president and his board were worried that they might not last, either, their own culpability cowering behind the coach even as their credibility was bound up in him. Everything was falling apart. An ultimatum was delivered, crisis gripped. In one poll,... Full Blog Post BARCELONASPANISH PRIMERA DIVISIÓN BY ANDY MITTEN ShareTweet7 hours ago Martial and Rashford exemplify United promise as Mourinho chases cups Shaka Hislop breaks down Anthony Martial's status in the Manchester United squad and maintains he's a star in the making. Thursday's entertaining 3-0 Europa League victory for Manchester United over St Etienne was another occasion where we saw more evidence of a brighter future for Jose Mourinho's side. United are still a work in progress and in transition under a new manager. Few will have sympathy for such an expensively assembled bunch, but they're better going toe to toe with St Etienne rather than Paris Saint-Germain at this stage, with more opportunity to impress and improve. Prematch headlines focused on the... Full Blog Post MANCHESTER UNITEDUEFA EUROPA LEAGUEENGLISH PREMIER LEAGUEMARCUS RASHFORDANTHONY MARTIALEFL CUP BY JOHN BREWIN ShareTweet8 hours ago Sad indictment of FA Cup as Premier League elite learn to live without it Arsene Wenger suggests that removing him as manager won't solve all of Arsenal's problems. Another round of the FA Cup, another lament on the commitment shown to the competition by English football's leading clubs. This time it's Gary Lineker, speaking as lead host of television live rights-holding BBC. "I feel sad for the old competition," he said this week ahead of the fifth round. "It's not the biggest circus in town anymore but it's still got something." Lineker, 56, and a winner with Tottenham in 1991, spoke as someone brought up with the FA Cup final as the match that... Full Blog Post ENGLISH FA CUPBLOG - ESPN FC UNITED BY DAVID FAITELSON ShareTweet 9 hours ago Chivas can send strong message of title intent with Clasico Nacional win In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. Most of the time, when it comes to the Clasico Nacional, not everything is at it seems ... Today, for example, it is assumed that all of the pressure is piled on Club America. And while it's true that Las Aguilas arrive at this game in "pre-crisis" or "crisis" mode, with the boos of their own fans still ringing in their ears, coach Ricardo La Volpe's position in question and the club on the verge of declaring a "state of emergency," Saturday's game also promises to be crucial for Chivas at this... Full Blog Post MEXICAN LIGA MXGUADALAJARAAMÉRICA BY DAVE USHER ShareTweet9 hours ago Henderson is no Gerrard but Liverpool captain still leads Klopp's men Former Liverpool midfielder Steve McManaman speaks exclusively to ESPN FC about Liverpool's progress under Jurgen Klopp. It was first mentioned by Adam Lallana earlier in the week, but Jordan Henderson has now provided more details about the "players only" meeting he organised in between Liverpool's dreadful 2-0 loss at Hull and their morale boosting 2-0 win over Tottenham. It's easy to be cynical about such things, or to jokingly ask "Why didn't he call it at the beginning of January instead of February?" but the point is that as club captain, Henderson took the initiative and did something proactive. For that he... Full Blog Post LIVERPOOLENGLISH PREMIER LEAGUEJORDAN HENDERSON BY MARK OGDEN, SENIOR FOOTBALL WRITER ShareTweet9 hours ago Jose Mourinho's 'tough love' policy at Man United yet to work on Luke Shaw Jose Mourinho says Man United's dressing room was too relaxed before their win over St Etienne, and it showed early on. Jose Mourinho's "tough love" approach is probably becoming a difficult sell to Luke Shaw right now. There has been plenty of "tough" for the Manchester United left-back but precious little "love" since Mourinho took charge at Old Trafford last summer. Henrikh Mkhitaryan has endured the same treatment from Mourinho this season and come through the other side, while Anthony Martial is also beginning to show signs of making the same positive transition as the Armenia midfielder. But Shaw seems to be... Full Blog Post MANCHESTER UNITEDENGLISH PREMIER LEAGUELUKE SHAW BY JAMES MCNICHOLAS ShareTweet10 hours ago Arsene Wenger clever over exit talk, but Arsenal fans sense change is needed The ESPN FC crew discuss whether Arsene Wenger will leave Arsenal at the end of the season. It's an unfortunate fact of the last decade that Arsene Wenger has become rather proficient at dealing with difficult news conferences. He has, after all, had plenty of experience. Nevertheless, the manner in which the embattled Arsenal boss dealt with his latest one was particularly impressive. By declaring his intention to continuing coaching next season, he has temporarily shifted the focus onto the fans and his employers. London Colney was busier than usual, with plenty of journalists... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweet11 hours ago Arsene Wenger to Real Madrid? Arsenal boss' options if he quits The ESPN FC crew discuss whether Arsene Wenger will leave Arsenal at the end of the season. Under-pressure Arsenal boss Arsene Wenger sprang a surprise at his news conference on Friday when he said: "No matter what happens, I will manage next season, whether it is here or elsewhere." Wenger's deal at Arsenal expires at the end of the season, and there has been intense speculation about his future following Wednesday's 5-1 humiliation at Bayern Munich in the Champions League. The 67-year-old will not be short of offers if he decides to end his 21-year association with Arsenal.... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUESPANISH PRIMERA DIVISIÓNITALIAN SERIE A BY BEN PEARCE ShareTweet 11 hours ago Tottenham struggling with injuries and Pochettino's tactical tweaks ESPN FC's Steve Nicol says Tottenham rely on Dele Alli and Harry Kane too much. There was a time when Mauricio Pochettino was criticised for not having a Plan B; for being too tactically inflexible. Now it has become unclear what Plan A is -- if anything there has been too much tinkering. Spurs started the season using his favoured 4-2-3-1 formation but after a spell with a 4-1-4-1 system and an unsuccessful trial of a 4-4-2 midfield diamond, he moved to 3-4-2-1. The catalyst was the limp 1-0 defeat at Manchester United in December, when Kyle Walker and Danny Rose were neutralised.... Full Blog Post TOTTENHAM HOTSPURENGLISH FA CUP BY DAVID MOONEY ShareTweet12 hours ago FA Cup could be Guardiola's best chance of debut silverware at Man City The ESPN FC crew discuss the impact of Gabriel Jesus' injury at Manchester City. It's been more than two years since Manchester City faced a team from outside of the top flight in the FA Cup. It was a shock result, too, as then-Championship Middlesbrough took a 2-0 victory away from Manuel Pellegrini's team at the Etihad in January 2015. The fans haven't had an away trip to a lower league side in the competition for even longer -- it was a 1-1 draw at Blackburn in Pellegrini's debut campaign, back in January 2014. To get a win when playing away at a team from outside the top... Full Blog Post MANCHESTER CITYENGLISH FA CUP BY DANNY LEE, FOOTBALLWHISPERS ShareTweet12 hours ago Transfer Rater: Arda Turan to Chelsea, Santi Cazorla to Fenerbahce The latest transfer rumours from around the world. The latest transfer rumours from around the world. Things change in the blink of an eye in football. The Football Whispers Index takes the latest transfer rumours and gives them a score out of five; the higher the score, the more realistic and reliable the whisper. Here are today's top five emerging whispers for the summer. And keep an eye on Transfer Talk for the latest gossip. Dominic Solanke to Liverpool Young Chelsea striker Solanke will make the switch to Liverpool this summer, The Sun is reporting. The 19-year-old's contract... Full Blog Post BLOG - TRANSFER TALKTRANSFERSARDA TURANCHELSEASANTI CAZORLAARSENALFENERBAHCE BY CHRIS WRIGHT ShareTweet12 hours ago Chilean fans' campaign to coax Alexis Sanchez into leaving Arsenal Thousands of Chilean football fans have organised a campaign to coax Alexis Sanchez into leaving Arsenal. With speculation rife over Sanchez's immediate future, a Facebook page has been set up to announce that over 5,000 of his fellow compatriots are planning to march through Santiago in protest over the lack of support the 28-year-old forward is currently receiving. The march was apparently sparked by Arsenal's dismal 5-1 trouncing at the hands of Bayern Munich, in which Sanchez cut an isolated... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEARSENALCHILE BY JOHN DUERDEN ShareTweet13 hours ago Mark Clattenburg to Saudi Arabia: Top ref faces big challenges ESPN FC's Shaka Hislop has backed Mark Clattenburg's move to Saudi Arabia. With the news that one of Europe's leading referees, Mark Clattenburg, has swapped the Premier League and the Champions League for Saudi Arabia, ESPN FC lists five things the high-profile official can expect in his new home. He will be the biggest international name in the league There have been times when the big Saudi clubs were not short of money but increasingly, when the most famous international stars head to the Middle East, they go to Qatar or the United Arab Emirates. In recent years,... Full Blog Post BLOG - FOOTBALL ASIA BY CHRIS WRIGHT ShareTweet 13 hours ago Nice guy Claudio Ranieri's handshakes for press before FA Cup clash Even with his Leicester City side currently fighting relegation after winning the title last season, it's nice to know that Claudio Ranieri remains a resolutely affable gentleman. Follow The Emirates FA Cup ✔ @EmiratesFACup 🤝🤝🤝 Can you count the handshakes? #emiratesfacup 12:08 AM - 17 Feb 2017 10 10 Retweets 45 45 likes As always, Ranieri held a news conference ahead of the Foxes' FA Cup tie against Millwall and, as always, the Italian did his best to make... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEENGLISH FA CUPLEICESTER CITY BY ADAM HURREY ShareTweet14 hours ago Identikit stadiums consigning 'tough place to go' grounds to the distant past Sutton United manager Paul Doswell explains what Arsenal can expect when they visit the non-league side in the FA Cup. Could it be that part of the pre and postmatch interview cliche furniture is being consigned to the past? Last weekend and this will see examples of this oft-uttered expression but it is applicable ever less often. "Yyyyyyeaaaaahno, as I say, we know it'll be hard, it's always a tough place to go." It acts as the preemptive dampener for any pride-before-the-fall catastrophes ahead of kickoff and then -- "yeah, they made it tough for us today" -- a magnanimous sign-off after the final whistle. Chelsea's... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEBLOG - ESPN FC UNITEDENGLISH FA CUPSUTTON UNITED BY CHRIS ATKINS ShareTweet14 hours ago CSL champions Guangzhou Evergrande pursuing all Chinese dream PJ Roberts and John Wilkinson examine the new quota on foreign players in the CSL and its potential impact. Since Guangzhou FC fell into the hands of the Evergrande Group in 2010, the club's course has been set to a firmly upward bearing. After an immediate return to the Super League in their first year of ownership, Evergrande have claimed six consecutive CSL titles and are two-time champions of Asia. It is a remarkable story of success. Evergrande's rise is, of course, no football fairytale. Owner Xu Jiaxin's decision to invest in football was undoubtedly politically motivated and the team's success... Full Blog Post CHINESE SUPER LEAGUEBLOG - FOOTBALL ASIAGUANGZHOU EVERGRANDE BY IAN DARKE ShareTweet14 hours ago Arsene Wenger deserves to leave Arsenal with dignity and acclaim Former Arsenal midfielder Paul Merson believes Arsene Wenger may be on his way out. It was Ian Wright who first noticed the haunted, distant look in the eyes of Arsene Wenger, prompting him to declare: "I think this might be his last year." Another of his old Arsenal players, Martin Keown, said Wenger resembles a fighter who has taken too many punches. Then the 5-1 hammering at Bayern Munich happened. Arsenal's embarrassing Champions League loss does indeed look like the beginning of the end for a great man and manager. After 21 years, three titles and six FA Cups, Wenger... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUEUEFA CHAMPIONS LEAGUE BY RICHARD JOLLY ShareTweet14 hours ago Mauricio Pochettino must win silverware to back up his reputation Steve Nicol is critical of Spurs' inability to make up for the current struggles of Harry Kane and Dele Alli. If history is a guide, Tottenham will exit the FA Cup on Sunday. Not because of Spurs' record against Fulham, which shows eight wins in their past 10 meetings. Or, indeed, their past in the FA Cup, which only Arsenal and Manchester United have lifted more often. Nor, even, a recent record showing a mere two defeats and nine victories in 13 matches over all competitions. But more so because of Mauricio Pochettino's personal history. The Argentine has forged a reputation as a manager who takes teams... Full Blog Post TOTTENHAM HOTSPURUEFA EUROPA LEAGUEENGLISH FA CUP BY MINA RZOUKI ShareTweet 20 hours ago Pjaca should learn from Mandzukic that hard work can trump technique Massimiliano Allegri says securing a sixth straight league title would turn his Juventus side into legends. Juventus is hosting Palermo on Friday evening, but all anyone can think of is how Juve will fare in the Champions League against Porto on Wednesday. The recent midweek fixtures produced a few surprises, and while certain score lines grabbed the headlines, most would agree that no team has consistently proved to be brilliant. Paris Saint-Germain looked convincing, but certain mediocre performances in the group stage and in the league have caused many to wonder if manager Unai Emery's team can keep... Full Blog Post JUVENTUSITALIAN SERIE AMARKO PJACA BY MICHAEL WADE ShareTweet21 hours ago Lindelof and Kessie top Man United's shopping list; Bayern in for Belotti Steve Nicol believes Man United were deserving winners against St Etienne, lauding the efforts of hat-trick hero, Zlatan Ibrahimovic. Transfer deadline day has come and gone, but Transfer Talk is already monitoring the whispers ahead of all the summer moves. Check out all the latest deals here. Kessie, Lindelof top United target list Jose Mourinho is looking to recruit Victor Lindelof and Franck Kessie -- two of the brightest talents in world football -- for Manchester United this summer. Paris Saint-Germain and Roma have joined the race to sign 22-year-old defender Lindelof from Benfica but, according to Calcio Mercato, United... Full Blog Post BLOG - TRANSFER TALKTRANSFERSMANCHESTER UNITEDVICTOR LINDELOFFRANCK KESSIÉ BY ROB TRAIN ShareTweet23 hours ago Real Madrid's congested fixture list should give Morata, Asensio a chance The FC panel quickly share their thoughts on who will advance in the Real Madrid v Napoli UCL Round of 16 clash. Zinedine Zidane's Real Madrid took a huge step towards the Champions League quarterfinal with a 3-1 win over Napoli at the Bernabeu, a good sign as they seek to become the first side to successfully defend Europe's highest club honour since AC Milan in 1990. The margin of victory is enough to make Madrid clear favourites to advance. Conceding an away goal was not ideal but there's sufficient reason for optimism in the Real camp going into the match at the San Paolo on March 7: there has not been... Full Blog Post UEFA CHAMPIONS LEAGUEREAL MADRID BY TERRY DALEY ShareTweet1 day ago Edin Dzeko, Mohamed Salah lift Roma to big win vs. Villarreal Dzeko and Salah were superb as Roma pulled away from Villarreal in the second half. Edin Dzeko was once again Roma's hero, bashing a second half hat-trick past La Liga's tightest defence as the Giallorossi all but booked their place in the last 16 of the Europa League with a thumping 4-0 win at Villarreal. They became the first team to score four goals at the Madrigal since Barcelona in May 2010, while the Bosnian now has an astonishing 28 goals for the season. Emerson Palmieri also shone and set the away side up with a corking long-range opener just after the half-hour mark,... Full Blog Post AS ROMAUEFA EUROPA LEAGUEEDIN DZEKO BY MUSA OKWONGA ShareTweet1 day ago Zlatan's hat trick, Martial's movement lead United to rout of St Etienne Manchester United virtually booked their progress to the next round against a St Etienne side whose approach play was very good but whose finishing was woeful. The visitors could well have departed with a 1-1 draw, but they were punished for their failures by Zlatan Ibrahimovic, who claimed all three of the game's goals. Manchester UnitedManchester United St EtienneSt Etienne 3 0 FT Leg 1 Game Details GameCast Lineups and Stats Positives Juan Mata, Anthony Martial, Marcus Rashford, Paul Pogba and Eric Bailly all shone, though Ibrahimovic will inevitably take the headlines. Ander Herrera was as busily... Full Blog Post MANCHESTER UNITEDUEFA EUROPA LEAGUEZLATAN IBRAHIMOVICANTHONY MARTIALCHRIS SMALLINGERIC BAILLYSERGIO ROMEROJUAN MATADALEY BLINDANTONIO VALENCIAANDER HERRERAPAUL POGBAMAROUANE FELLAINIJESSE LINGARDASHLEY YOUNGMARCUS RASHFORD BY RICHARD JOLLY ShareTweet1 day ago Man United take comfortable first-leg win vs. St. Etienne via Zlatan hat trick MANCHESTER, England -- Three quick thoughts from Manchester United's 3-0 Europa League win over St. Etienne at Old Trafford on Thursday. 1. Man United take comfortable lead to France It may be an exaggeration to say everyone else in the Europa League is quaking in their boots, but Manchester United illustrated why they have been billed as one of the favourites to win the competition. A place in the round of 16 is theirs for the taking. Zlatan Ibrahimovic saw off St. Etienne with his first... Full Blog Post BLOG - THE MATCHUEFA EUROPA LEAGUEMANCHESTER UNITEDST ETIENNE BY SHAKA HISLOP ShareTweet1 day ago Power Rankings: Juventus surge to No. 1, Real No. 2, Chelsea drop to No. 4 The FC crew question just how good Bayern Munich can be and if their big win over Arsenal has made them UCL favourites. We have a new top team in Shaka Hislop's Power Rankings this week! Chelsea has slipped down the charts, but they're in first place where it matters... 1. Juventus (+1) Business as usual in Turin, then! Max Allegri's side are humming in high gear, winning six straight in all competitions and eight of their last nine. A pair of Gonzalo Higuain goals were enough to defeat Cagliari last weekend, and SPI gives them an 81 percent chance of breezing through to the Champions League quarterfinal.... Full Blog Post BLOG - ESPN FC UNITEDJUVENTUS BY JOHN CRACE ShareTweet1 day ago Dele Alli fades as unrecognisable Tottenham lack confidence at Gent A goal just before the hour mark after sloppy defending by Tottenham was enough to give Gent the advantage going into next week's Europa League round-of-32 return leg at Wembley Stadium. Mauricio Pochettino had fielded a near full-strength team, hoping to get a reaction after last Saturday's defeat in the Premier League to Liverpool at Anfield, but Spurs started sluggishly and only managed one decent shot on target in the first half. Tottenham improved briefly at the start of the second half and... Full Blog Post TOTTENHAM HOTSPURUEFA EUROPA LEAGUEDELE ALLI BY DAN KILPATRICK, TOTTENHAM CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago At full strength, Spurs' European struggles continue in defeat at Gent GHENT, Belgium -- Three conclusions from Tottenham's 1-0 defeat at KAA Gent on Thursday in the first leg of the Europa League round of 32. 1. Spurs players not up for the cup If Tottenham want to win the Europa League -- and their manager and captain are adamant that they do -- this was not the way to show it. Spurs' hopes of winning a first trophy since 2008 were dealt a significant blow with a 1-0 defeat to Belgian minnows KAA Gent, the lowlight of a dismal season in Europe. Some Spurs fans didn't... Full Blog Post BLOG - THE MATCHUEFA EUROPA LEAGUEKAA GENTTOTTENHAM HOTSPURMOUSSA SISSOKOHARRY KANEDELE ALLIHARRY WINKS BY RAPHAEL HONIGSTEIN ShareTweet1 day ago Ancelotti allays fears that Bayern Munich have grown too comfortable The FC crew question just how good Bayern Munich can be and if their big win over Arsenal has made them UCL favourites. MUNICH -- Some stories get told so often they become a mantra, a sacred utterance believed to have spiritual powers. A prayer. For Bayern Munich, the club who carry the self-referential, self-reverential "Mia san Mia" ("We are who we are") slogan stitched inside their team shirts, the endlessly repeated story of the past few weeks told of punctuality. Or, to put it in less technical terms, of their ability to be "there" when it really matters -- in the big games, against big teams. "We said... Full Blog Post BAYERN MUNICHUEFA CHAMPIONS LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweet 1 day ago Trending: Mark Clattenburg to Saudi Arabia, Arsenal won't rush Wenger Arsene Wenger searches for the cause of what unraveled Arsenal so comprehensively against Bayern. Here are the latest stories for Thursday. PREMIER LEAGUE: Mark Clattenburg is to quit his job as Premier League referee to move to the Saudi Arabian Football Federation. ARSENAL: Arsenal will not rush Arsene Wenger into making a decision about his future following Wednesday's 5-1 Champions League loss to Bayern Munich, a club source has told ESPN FC. - Arsenal's meek collapse has been exposed by official UEFA statistics which show that Arsene Wenger's players committed just one foul while... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEUEFA CHAMPIONS LEAGUEARSENAL BY TOM MARSHALL ShareTweet1 day ago Everything you need to know about Chivas vs. America in Clasico Nacional In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. CHIVAS AMERICA GuadalajaraGuadalajara AméricaAmérica 3:06 AM UTC Game Details GameCast Lineups and Stats The Clasico Nacional ... is more than a simple game of soccer; it brings different fragments of Mexican society together and sets them against each other on the field. On one side, Guadalajara is Mexico's second biggest city and the capital of Jalisco, the most Mexican of states -- home of tequila, mariachi and charreria. Chivas themselves are a patriotic symbol due to their unique tradition of fielding only Mexican players, too. Then, there is Club America. Spawned... Full Blog Post MEXICAN LIGA MXGUADALAJARAAMÉRICA BY JAMES TYLER ShareTweet1 day ago Is it time for Arsene Wenger to leave Arsenal? Vote: stay or go ESPN FC's Julien Laurens assesses the reasons Arsene Wenger might want to stay at Arsenal. Doesn't it feel like deja vu to be here discussing Arsene Wenger's future at Arsenal? Well, the 5-1 shellacking at Bayern Munich is a repeat of 2015's defeat and as such, the mercurial manager's job looks as shaky as the back four without Laurent Koscielny. So, should this be the time at which the club and the coach part ways? After Arsenal's latest big defeat, should Arsene Wenger leave? YES: TIME FOR SOMEONE NEWNO: BE PATIENT! SUBMIT Mark Ogden suggested that Wenger should leave and the club should be ruthless if they're to remain within reach of the top clubs. "It has become too comfortable at... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEARSENALBLOG - ESPN FC UNITED BY JOHN BREWIN ShareTweet1 day ago Aguero gets reprieve but Guardiola's clashes with Ibra, Eto'o a warning The ESPN FC crew discuss Gabriel Jesus' injury and its impact at Manchester City. Gabriel Jesus is in Barcelona as he undergoes treatment on his fractured metatarsal from Dr. Ramon Cugat, rated by Pep Guardiola as the best in the business. With Manchester City's best-case scenario being a two-month absence, wrapped in the caveat that rushing the teenager back could be damaging in the long term, Sergio Aguero will once again be his club's frontline striker. "I know how important Sergio is," Guardiola said on Monday, after the 2-0 win at Bournemouth from which Gabriel,... Full Blog Post MANCHESTER CITYENGLISH PREMIER LEAGUE BY ESPN STAFF ShareTweet1 day ago Keys to Clasico Nacional: La Volpe's last stand, William's A game vs. Chivas In the 227th edition of the Clasico Nacional, Herculez Gomez pinpoints a few key factors surrounding the match. The Clasico Nacional between Chivas and Club America takes center stage in the Liga MX 2017 Clausura on Saturday. What about this particular edition of Mexico's biggest rivalry -- which will be broadcast through Facebook Live -- should you be following? Our experts Tom Marshall, Nayib Moran, Cesar Hernandez and Eric Gomez lay it all out below! Who will win? CHIVASCLUB AMERICADRAW SUBMIT Chivas to thrive or wilt as favorites? Club America may arrive at Saturday's game in less than tip-top condition and with pressure on coach Ricardo La Volpe,... Full Blog Post MEXICAN LIGA MXGUADALAJARAAMÉRICA BY JEFF CARLISLE ShareTweet 1 day ago San Jose Earthquakes' barren spell has clock ticking on coach Dominic Kinnear Herculez Gomez says Chris Wondolowski is being underutilised with the Earthquakes under coach Dominic Kinnear. SAN JOSE, Calif. -- As San Jose Earthquakes general manager Jesse Fioranelli sits down in his chair, it's clear he hasn't quite settled into his new digs at Avaya Stadium. The pictures adorning the wall and desk in his office belong to the previous occupant, Dave Kaval. While remaining the Quakes' team president, Kaval has moved up the 880 freeway to Oakland, where he's taken on the same role with the Oakland A's of Major League Baseball. The state of Fioranelli's office -- which he's occupied a... Full Blog Post SAN JOSE EARTHQUAKESMAJOR LEAGUE SOCCER BY SUMEET PAUL ShareTweet1 day ago Vincenzo Montella keeps AC Milan in Serie A contention amid difficulties Vincenzo Montella has had to deal with uncertainty over AC Milan's proposed takeover. In truth, AC Milan were fortunate to take anything away from the Stadio Olimpico on Monday night in their 1-1 draw with Lazio. Similarly to how the nine-man Rossoneri snatched a win at Bologna in their previous outing, they are admirably finding a way to keep themselves in the race for Europe. While it may not be particularly pretty, it is testament to Vincenzo Montella and the players that they continue to battle on with possible excuses there for them to easily exploit. Whether it's injuries or... Full Blog Post AC MILANITALIAN SERIE A BY MATTIAS KAREN, ARSENAL CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago Arsenal and Wenger repeating history in Champions League knockouts Don Hutchison loses a bet to Layla Anna-Lee. The punishment? Wearing an Arsenal shirt in a Bayern supporters pub… When Arsenal drew Bayern Munich yet again the Champions League draw for the knockout stages, Arsene Wenger heralded it as a chance to "change history." Instead, his team proved yet again that they only know how to repeat it. The 5-1 loss in Munich on Wednesday night felt all too familiar to Gunners fans who have watched Wenger's side self-destruct in six consecutive round-of-16 ties before this season. Barring a miracle at the Emirates, this will be the seventh season in a row that Arsenal fail... Full Blog Post ARSENALENGLISH PREMIER LEAGUEMESUT ÖZIL BY ANDREW MANGAN ShareTweet1 day ago An Arsene Wenger exit wouldn't solve all the problems at rudderless Arsenal The ESPN FC crew discuss Arsene Wenger's desperate situation at Arsenal. In the wake of Arsenal's humiliating 5-1 defeat to Bayern Munich in the Champions League on Wednesday night, further questions have been raised about Arsene Wenger's future. The Frenchman's contract will expire in June, and although there's a two-year extension waiting to be signed, it would be less and less surprising if he decided not to renew. That Wenger is the one who will decide speaks to an incredible imbalance within the football club from a board that has long absolved itself of the responsibility.... Full Blog Post ARSENALUEFA CHAMPIONS LEAGUEENGLISH PREMIER LEAGUE BY CHRIS WRIGHT ShareTweet1 day ago Ryan Christie scores stunning goal as Aberdeen thrash Motherwell There may be several months of the season left to play, but it looks like the Scottish Premiership goal of the season competition has already been sewn up. The goal in question came during Aberdeen's 7-2 trouncing of Motherwell on Wednesday evening, with 21-year-old Dons midfielder Ryan Christie taking the honours. Following a slick three-pass interchange from a corner, it was Christie who applied a fitting finishing touch -- clipping a delicate lob over the keeper with the outside of his foot from... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEABERDEEN BY STEVEN KELLY ShareTweet 1 day ago Coincidences between Houllier's and Klopp's reigns as Liverpool rebuild Former Liverpool midfielder Steve McManaman speaks exclusively to ESPN FC about Liverpool's progress under Jurgen Klopp. Jurgen Klopp has taken his Liverpool squad to a training camp in La Manga. Since he sometimes complains about England's lack of a winter break, being knocked out of the FA Cup early gives his team a chance to belatedly regroup and revitalise. It means a 16-day gap between league fixtures. Unusual, but it's not the record for Liverpool this century as they went 20 days without a game in February 2000. It's just one of a number of coincidences between Klopp's reign and that of Liverpool's... Full Blog Post LIVERPOOLENGLISH PREMIER LEAGUE BY MARK GLEESON ShareTweet1 day ago African Super Cup: Will anyone watch Sundowns vs. TP Mazembe? CAF Champions League winners TP Mazembe will be out to surprise a few teams at the Club World Cup. TP Mazembe Englebert won the CAF Confederation Cup. The annual Super Cup seems as pointless a game as ever there was. It engenders little enthusiasm from the fans, no passion from the players and runs contrary to the principles of good competition. A single match to determine a trophy makes a mockery of the commitment, effort and sacrifice needed to lift silverware. Yet this Saturday marks the 25th time that Africa is hosting its annual meeting between the winner of the previous year's Champions League and African Confederation Cup, the continent's... Full Blog Post BLOG - FOOTBALL AFRICA BY CHRIS WRIGHT ShareTweet1 day ago Manchester United ace Wayne Rooney stars alongside Wolverine We've already seen mascots painted blue and Ashley Young fending off swarms of alien invaders, and now Manchester United's corporate partnership with 20th Century Fox has coughed up another cinematic gem. This time we're treated to Wayne Rooney in the cameo role, with the United striker appearing alongside Hugh Jackman's Wolverine in the new trailer for the Logan movie. Nobody is born a legend. You fight to become one. #Logan #[email protected] pic.twitter.com/Hc7xp1EzDX - Manchester... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEMANCHESTER UNITEDWAYNE ROONEY BY GLENN PRICE, LIVERPOOL CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago Liverpool training camp in La Manga: Five players who must impress Former Liverpool midfielder Steve McManaman speaks exclusively to ESPN FC about Liverpool's progress under Jurgen Klopp. Jurgen Klopp is making the most of Liverpool's absence from the FA Cup. The Reds are in the south-east of Spain at a four-day warm-weather training camp and, in the eyes of the Liverpool manager, this break is seen as another "preseason" with the team not due to return to action until Feb. 27. Double training sessions are on the agenda as Klopp looks to get his Liverpool side in fine shape for the back end of the Premier League campaign. ESPN FC takes a look at five players with a point to prove... Full Blog Post LIVERPOOLENGLISH PREMIER LEAGUE BY DANNY LEE, FOOTBALLWHISPERS ShareTweet1 day ago Transfer Rater: Riyad Mahrez to Tottenham, Arturo Vidal to Chelsea Shaka Hislop gauges the latest rumours surrounding Riyad Mahrez, Arturo Vidal and more. The latest transfer rumours from around the world. The latest transfer rumours from around the world. Things change in the blink of an eye in football. The Football Whispers Index takes the latest transfer rumours and gives them a score out of five; the higher the score, the more realistic and reliable the whisper. Here are today's top five emerging whispers for the summer. And keep an eye on Transfer Talk for the latest gossip. Martin Caceres to Southampton Premier League side Southampton are still in pole position to sign former Juventus defender Caceres on a free transfer, despite... Full Blog Post BLOG - TRANSFER TALKTRANSFERS BY NICK MILLER ShareTweet 1 day ago Berahino and Pulis stoke the fires in West Brom and Stoke's gripping rivalry Stoke boss Mark Hughes discusses the leak regarding Saido Berahino's ban. The most compelling storyline in the Premier League at the moment is not the title race. It's not the relegation battle, with teams that looked dead showing life and some that seemed safe now circling the drain. It's not even whoever Jose Mourinho is arguing with this week. None of those. The most interesting -- funniest, least dignified, most entertaining, whatever you like -- tale in English football is the squabble between West Brom and Stoke. Usually, clubs prefer to keep their spats relatively... Full Blog Post ENGLISH PREMIER LEAGUEWEST BROMWICH ALBIONSTOKE CITY BY CHRIS WRIGHT ShareTweet1 day ago Arsenal annihilated: The best fallout from Bayern Munich hammering The ESPN FC crew discuss Arsenal's Champions League embarrassment. As you may have heard, Arsenal lost an important football match on Wednesday night -- and fairly heavily too. In the wake of Bayern Munich's unceremonious 5-1 evisceration of the Gunners, the social media fallout was very close to nuclear, as fans and neutrals alike came together to scorn Arsene Wenger, his sub-par players and their risible performance. Inevitably, longtime Wenger-baiter Piers Morgan was typically measured and positive about the whole thing. For God's sake, Arsene, it's over.... Full Blog Post BLOG - THE TOE POKEARSENAL BY MATTIAS KAREN, ARSENAL CORRESPONDENT ShareTweet1 day ago Arsenal collapse at Bayern Munich in UCL is 'same old story' - media reaction The verdict on Arsenal's humbling 5-1 defeat at Bayern Munich was blasted across the back pages of Britain's newspapers on Thursday. The Gunners were branded "spineless" and "gutless," while many leading football writers viewed the loss as further proof that Arsene Wenger should call it quits at the end of the season. Arsenal collapsed in the second half in Munich on Wednesday evening to all but ensure that they'll exit the Champions League in the round of 16 for the seventh year running. And with... Full Blog Post UEFA CHAMPIONS LEAGUEARSENAL BY DEREK BILTON ShareTweet1 day ago Tottenham's tough trip to Fulham, Man United to cruise, Leicester woe Tottenham survived a scare in the fourth round as they came from 2-0 down to beat Wycombe 4-3. Tottenham to be troubled at Fulham If the fourth round of the FA Cup taught us anything, it was that top teams who fail to show the competition the respect it deserves could end up embarrassed. Liverpool, Newcastle and Leeds United were high profile casualties after fielding weakened teams to supposedly inferior opposition and this weekend Tottenham could be the next team to fall. Spurs' first choice starting XI is one of the strongest in the country but the squad generally lacks depth and they... Full Blog Post